Do, Does, Did, Done
1Genel bakış
Do, does, did ve done, tek bir fiilin (do = yapmak) farklı biçimleridir. Bunları do homework (ödev yapmak) gibi eylemlerde asıl fiil (main verb) olarak kullanırsın. Ayrıca soru ve olumsuz cümle kurmak için yardımcı fiil (auxiliary verb) olarak da kullanılırlar. Do/does şimdiki/geniş zaman için, did geçmiş zaman için, done ise have/has ile birlikte kullanılır.
- I, you, we, they ile do kullan. He, she, it ile does kullan.
- Geçmiş zaman için bütün öznelerle did kullan.
- done yalnızca have, has veya had ile birlikte kullanılır.
- does, did, don't, doesn't ve didn't'ten sonra fiilin yalın hâli (base form) gelir: Does she work?
2Yapı
do fiiliyle kurulan temel kalıplar şunlardır.
| Subject | Present | Past | Past participle |
|---|---|---|---|
| I | do | did | (have) done |
| you | do | did | (have) done |
| he / she / it | does | did | (has) done |
| we | do | did | (have) done |
| they | do | did | (have) done |
- Kısaltmalar: don't = do not, doesn't = does not, didn't = did not.
- Telaffuz: does /dʌz/, done ise /dʌn/ şeklinde okunur.
- Sadece yardımcı fiil değişir. Asıl fiil yalın hâlde kalır: He doesn't like tea. (likes değil)
3Kullanımı
1Asıl fiil olarak do / does
Do, cümledeki asıl eylem olabilir. homework (ödev), the dishes (bulaşık), yoga ve a job (iş) gibi sözcüklerle kullanırız.
2Geniş zamanda yardımcı fiil olarak do / does
Geniş zamanda soru ve olumsuz cümle kurmak için do/does kullan. Asıl fiil yalın hâlde kalır.
3Geçmiş zaman için did
Did, do fiilinin geçmiş hâlidir ve bütün öznelerle aynıdır. Hem asıl fiil hem de geçmiş zaman soru ve olumsuz cümlelerinde yardımcı fiil olabilir.
4have / has'tan sonra done
Done tek başına kullanılmaz. Bitmiş eylemlerden söz etmek için önüne have ya da has koy.
5Kısa cevaplar
Evet/hayır sorularına asıl fiille değil, yardımcı fiille cevap ver. Hem hızlı hem de doğal olur.
4İpucu kelimeler
every day ve usually gibi sözcükler genellikle do/does ile kullanılır. Yesterday ve ago, did ile gider. Already, just ve yet ise çoğunlukla have/has done ile birlikte kullanılır.
5Karşılaştırma
Öğrenciler sık sık did ile done'ı karıştırır. İşte aradaki fark.
did
- do fiilinin geçmiş zaman hâli
- have olmadan tek başına kullanılır
- Ayrıca geçmiş zaman soru ve olumsuz cümlelerini kurar
done
- do fiilinin geçmiş zaman ortacı (past participle)
- Her zaman have/has/had ister
- already, just ya da yet ile bitmiş eylemleri anlatır
6Sık yapılan hatalar
He, she ve it ile don't değil, doesn't kullanılır.
Does'tan sonra fiil -s almaz, yalın hâlde kalır. He/she/it'i zaten does gösterir.
Geçmiş zamanı zaten did gösterdiği için asıl fiil yalın hâlde kalır.
Done, have/has ister. Onlar yoksa did kullan.
Geniş zamanda he, she ve it ile asıl fiil do, does olur.
7İpuçları
💡 Bir tane -s yeter: does kullanıyorsan asıl fiil -s almaz. She does ... work, works değil.
💡 Şöyle düşün: did = yalnız, done = arkadaşıyla. Arkadaşı have ya da has'tir.
💡 Kısa cevaplarda yardımcı fiili kullan: Do you...? Yes, I do. Asıl fiili tekrarlama.
8Hızlı test
1. she live near you?
2. I my homework last night.
3. My parents like spicy food.
4. Have you the dishes?
5. Did you to the party?
