İçeriğe geç
A1Temel dilbilgisi (A1–A2)· Ders 19/54

Emir Kipi (Imperative)

Imperative

1Genel bakış

Emir kipi (Imperative), birine ne yapması gerektiğini söylemek için kullanılan fiilin yalın hâlidir. Talimat, emir, rica, tavsiye ve davet için kullanırız. Genellikle özne yoktur, çünkü özne zaten you (sen/siz)'dir.

  • Fiilin yalın hâlini (base form) kullanın: Open the door.
  • Özne yoktur. You zaten anlaşılır.
  • Olumsuz için Don't + yalın fiil kullanın: Don't run.
  • Kibar olmak için please ekleyin: Please sit down.
  • Kendinizi de içine katan öneriler için Let's + yalın fiil kullanın: Let's go.

2Yapı

Emir kipinde fiilin yalın hâli kullanılır ve cümlede özne bulunmaz.

Olumlu
V + (O)
Close the window.
Pencereyi kapat.
Olumsuz
Don't + V + (O)
Don't forget your keys.
Anahtarlarını unutma.
Kibar
Please + V / V + ..., please
Please wait here.
Lütfen burada bekleyin.
Öneri (kendini de katarak)
Let's + V
Let's eat now.
Hadi şimdi yemek yiyelim.
Olumsuz öneri
Let's not + V
Let's not wait for the bus.
Otobüsü beklemeyelim.
Sık kullanılan emir cümleleri: olumlu ve olumsuz
VerbAffirmativeNegative
beBe careful.Don't be late.
openOpen your book.Don't open the door.
sitSit down.Don't sit there.
lookLook at this.Don't look down.
takeTake an umbrella.Don't take my pen.
callCall me later.Don't call after 10.
worry—Don't worry.
helpHelp me, please.Don't help him.
  • Fiil hiç değişmez: ne -s, ne -ing, ne de to alır.
  • Don't, do not'ın kısaltmasıdır. Do not daha serttir ve tabelalarda sık görülür.
  • be fiiliyle Be ve Don't be denir: Be quiet. Don't be late.
  • Let's, let us'ın kısaltmasıdır.

3Kullanımı

1Talimatlar ve yol tarifi

Bir şeyin nasıl yapılacağını anlatmak için emir kipini kullanın. Yemek tariflerinde, kullanım kılavuzlarında ve yol tariflerinde karşımıza çıkar.

Turn left at the bank.
Bankadan sola dön.
Add the rice and stir for two minutes.
Pirinci ekleyin ve iki dakika karıştırın.
Press the green button to start.
Başlatmak için yeşil düğmeye basın.

2Emirler ve ricalar

Birinden bir şey yapmasını istemek için kullanın. Daha samimi ve kibar görünmek için please ekleyin.

Please send me the report, Amir.
Amir, raporu bana lütfen gönder.
Be quiet in the library.
Kütüphanede sessiz ol.
Pass the salt, please.
Tuzu uzat lütfen.

3Tavsiye ve uyarılar

Birine yardımcı olmak ya da onu korumak için kullanın. Burada olumsuz biçimler çok yaygındır.

Drink more water.
Daha çok su iç.
Don't touch that! It's hot.
Ona dokunma! Sıcak.
Be careful on the stairs.
Merdivenlerde dikkatli ol.

4Davetler ve ikramlar

Birini samimi bir şekilde davet etmek için kullanın. Burada kaba bir anlam taşımaz.

Come in and sit down.
İçeri gel ve otur.
Have some cake, Yuki.
Yuki, biraz pasta al.
Join us for lunch!
Öğle yemeğinde bize katıl!

5Let's ile öneriler

Hem kendiniz hem de başkaları için bir şey önermek üzere Let's + fiil kullanın. Olumsuzu için Let's not kullanın.

Let's take a break.
Biraz mola verelim.
Let's meet at six.
Altıda buluşalım.
Let's not be late again.
Yine geç kalmayalım.

4Karşılaştırma

Normal emir cümlesi ile Let's birbirine benzer, ama farklı kişilere seslenirler.

Emir kipi (sen/siz)

  • Başka birine bir şey yapmasını söyler.
  • Olumsuz: Don't + fiil.
Clean your room.
Odanı temizle.

Let's (sen + ben)

  • Birlikte bir şey yapmayı önerir.
  • Olumsuz: Let's not + fiil.
Let's clean the kitchen together.
Mutfağı birlikte temizleyelim.

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışNot touch the screen.
✓ DoğruDon't touch the screen.

Olumsuz emir için fiilden önce sadece not değil, Don't kullanılır.

✗ YanlışDon't to run in the hall.
✓ DoğruDon't run in the hall.

Don't'tan sonra fiilin yalın hâli gelir, to kullanılmaz.

✗ YanlışPlease opens the window.
✓ DoğruPlease open the window.

Emir kipinde fiile asla -s eklenmez. Her zaman yalın hâl kullanılır.

✗ YanlışLet's to go home.
✓ DoğruLet's go home.

Let's'ten sonra fiilin yalın hâli gelir; to da -ing de kullanılmaz.

✗ YanlışDon't be worry.
✓ DoğruDon't worry.

Worry bir fiildir, bu yüzden be'ye gerek yoktur. be'yi yalnızca sıfatlarla kullanın: Don't be sad.

6İpuçları

💡 Bir yemek tarifi düşünün: Cut, mix, cook. Sadece fiil, başka hiçbir şey yok!

💡 Kibar görünmek mi istiyorsunuz? Başa ya da sona please ekleyin.

💡 Don't = seni durdurur. Let's not = bizi durdurur.

7Hızlı test

1.   your hands before dinner.

2.   late for the meeting, please.

3. It's a nice day.   to the park!

4. Careful!   the plate. It's very hot.

5. Which sentence is a polite request?