İçeriğe geç
A2Temel dilbilgisi (A1–A2)· Ders 54/54

Özne Soruları ve Nesne Soruları (Subject vs Object Questions)

Subject vs Object Questions

1Genel bakış

who, what, which, whose ve how many ile kurulan sorular ya özneyi (subject – eylemi yapan kişi ya da şey) ya da nesneyi (object – eylemden etkilenen kişi ya da şey) sorar. Özne sorularında do/does/did kullanılmaz. Nesne sorularında ise, diğer normal sorularda olduğu gibi do/does/did kullanılır.

  • Özne sorusu: soru kelimesi öznedir ve do/does/did kullanılmaz: Who called you?
  • Nesne sorusu: do/does/did + fiilin yalın hâli kullanılır: Who did you call?
  • Özne sorularında kelime sırası düz cümledeki ile aynıdır.
  • Özne soruları genellikle tekil fiil alır: Who lives here?
  • Nesne sorularında edat (preposition) çoğu zaman cümlenin sonuna gelir: Who are you talking to?

2Yapı

İki soru tipinin kelime sırasını karşılaştırın.

Özne sorusu (geniş/şimdiki zaman)
Who/What + V(s/es) + O?
Who teaches your class?
Sınıfınıza kim ders veriyor?
Özne sorusu (geçmiş zaman)
Who/What + V2 + O?
What happened at work today?
Bugün işte ne oldu?
Özne sorusu (olumsuz)
Who/What + don't/doesn't/didn't + V + O?
Who didn't finish the test?
Sınavı kim bitirmedi?
Nesne sorusu (geniş/şimdiki zaman)
Wh- + do/does + S + V?
Who does Priya work with?
Priya kiminle çalışıyor?
Nesne sorusu (geçmiş zaman)
Wh- + did + S + V?
What did you buy yesterday?
Dün ne satın aldın?
Tek bir cümle, iki farklı soru
StatementSubject questionObject question
Maria called Tom.Who called Tom? → MariaWho did Maria call? → Tom
Kenji teaches Ana.Who teaches Ana? → KenjiWho does Kenji teach? → Ana
The noise woke the baby.What woke the baby? → The noiseWho did the noise wake? → The baby
Lena watched a film.Who watched a film? → LenaWhat did Lena watch? → A film
Omar's car hit a tree.Whose car hit a tree? → Omar'sWhat did Omar's car hit? → A tree
Ten people came to the party.How many people came? → TenWhere did ten people come? → To the party
  • Nesne sorularında did'den sonra her zaman fiilin yalın hâli gelir: What did she buy? (bought değil).
  • Özne sorularında fiil normal çekimiyle kullanılır: geniş zamanda -s (Who knows?), geçmiş zamanda V2 (Who knew?).
  • Cevap çoğul olsa bile who/what sonrası tekil fiil kullanın: Who wants tea? – We do.
  • be, modallar ve diğer yardımcı fiillerle her iki soru tipinde de do/does/did kullanılmaz: Who is calling? / Who are you calling?

3Kullanımı

1Eylemi kimin ya da neyin yaptığını sormak

Özneyi bilmiyorsanız, onun yerine who ya da what koyun. Düz cümlenin kelime sırasını koruyun ve do/does/did eklemeyin.

Who made this cake? It's delicious!
Bu pastayı kim yaptı? Çok lezzetli!
What makes you happy?
Seni ne mutlu eder?
Who wants more coffee?
Kim biraz daha kahve ister?

2Eylemden etkilenen kişiyi veya şeyi sormak

Nesneyi bilmiyorsanız do/does/did + özne + fiilin yalın hâli yapısını kullanın. Bu, normal soru kalıbıdır.

Who did you meet at the conference?
Konferansta kiminle tanıştın?
What does Hassan want for his birthday?
Hassan doğum günü için ne istiyor?
What did they order for lunch?
Öğle yemeği için ne sipariş ettiler?

3Özne olarak which, whose, how many + isim

Which, whose, how many ve how much + isim de özne olabilir. Bu durumda yine do/does/did kullanılmaz.

Which bus goes to the airport?
Hangi otobüs havaalanına gider?
Whose phone is ringing?
Kimin telefonu çalıyor?
How many students passed the exam?
Sınavı kaç öğrenci geçti?

4Sonunda edat bulunan nesne soruları

Fiil bir edat istiyorsa (talk to, wait for, look at), bu edat genellikle sorunun sonuna gelir. Günlük İngilizcede en doğal kullanım budur.

Who are you waiting for?
Kimi bekliyorsun?
What is Yuki looking at?
Yuki neye bakıyor?
Who did you go to the cinema with?
Sinemaya kiminle gittin?

5be, modallar ve diğer zamanlarla özne soruları

Özne soruları her zaman ve her modal ile kurulabilir. Soru kelimesini fiil grubunun önüne koymanız yeterli.

Who is singing in the kitchen?
Mutfakta kim şarkı söylüyor?
Who can help me with this box?
Bu kutu konusunda bana kim yardım edebilir?
What will happen if we miss the train?
Treni kaçırırsak ne olacak?

4Karşılaştırma

Kendinize şunu sorun: cevap eylemi yapan mı (özne) yoksa eylemden etkilenen mi (nesne)?

Özne sorusu

  • Cevap öznedir (eylemi yapan).
  • do/does/did kullanılmaz.
  • Kelime sırası = düz cümle sırası.
  • Fiil geniş zamanda -s alır, geçmişte V2 olur.
Who helped Carlos? – Mei helped him.
Carlos'a kim yardım etti? – Mei ona yardım etti.

Nesne sorusu

  • Cevap nesnedir (eylemden etkilenen).
  • do/does/did + fiilin yalın hâli kullanılır.
  • Kelime sırası = Wh- + yardımcı fiil + özne + fiil.
  • Edat çoğu zaman sona gelir.
Who did Carlos help? – He helped Mei.
Carlos kime yardım etti? – Mei'ye yardım etti.

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışWho did call you?
✓ DoğruWho called you?

Burada who öznedir, bu yüzden did kullanılmaz. Fiilin geçmiş zaman hâlini kullanın.

✗ YanlışWhat did happen?
✓ DoğruWhat happened?

What, happen fiilinin öznesidir; bu yüzden did yoktur. Happen nesne almaz, dolayısıyla bu her zaman bir özne sorusudur.

✗ YanlışWhat you bought?
✓ DoğruWhat did you buy?

What burada nesnedir, bu yüzden did + özne + fiilin yalın hâli gerekir.

✗ YanlışWhat did she bought?
✓ DoğruWhat did she buy?

did'den sonra her zaman fiilin yalın hâli gelir. Geçmiş zaman zaten did ile belirtilmiştir.

✗ YanlışWho live in that house?
✓ DoğruWho lives in that house?

Geniş zamanda who tekil fiil alır, bu yüzden -s eklenir.

6İpuçları

💡 Cevabı zihninizde canlandırın. Cevap öznenin yerini alıyorsa (Maria called Tom) do/does/did kullanmayın. Nesnenin yerini alıyorsa (Maria called Tom) kullanın.

💡 Hızlı test: Who + fiil? = Eylemi kim yaptı. Who + did + kişi + fiil? = Eylemden kim etkilendi.

💡 What happened? ve Who knows? her zaman özne sorusudur; bu yüzden asla did veya does eklemeyin.

7Hızlı test

1. Who   the window? – Leo did.

2. What   for lunch yesterday? – I had soup.

3. Who   next door to you?

4. Who is Amara talking  ?

5. How many people   to the meeting?