Özne Soruları ve Nesne Soruları (Subject vs Object Questions)
Subject vs Object Questions
1Genel bakış
who, what, which, whose ve how many ile kurulan sorular ya özneyi (subject – eylemi yapan kişi ya da şey) ya da nesneyi (object – eylemden etkilenen kişi ya da şey) sorar. Özne sorularında do/does/did kullanılmaz. Nesne sorularında ise, diğer normal sorularda olduğu gibi do/does/did kullanılır.
- Özne sorusu: soru kelimesi öznedir ve do/does/did kullanılmaz: Who called you?
- Nesne sorusu: do/does/did + fiilin yalın hâli kullanılır: Who did you call?
- Özne sorularında kelime sırası düz cümledeki ile aynıdır.
- Özne soruları genellikle tekil fiil alır: Who lives here?
- Nesne sorularında edat (preposition) çoğu zaman cümlenin sonuna gelir: Who are you talking to?
2Yapı
İki soru tipinin kelime sırasını karşılaştırın.
| Statement | Subject question | Object question |
|---|---|---|
| Maria called Tom. | Who called Tom? → Maria | Who did Maria call? → Tom |
| Kenji teaches Ana. | Who teaches Ana? → Kenji | Who does Kenji teach? → Ana |
| The noise woke the baby. | What woke the baby? → The noise | Who did the noise wake? → The baby |
| Lena watched a film. | Who watched a film? → Lena | What did Lena watch? → A film |
| Omar's car hit a tree. | Whose car hit a tree? → Omar's | What did Omar's car hit? → A tree |
| Ten people came to the party. | How many people came? → Ten | Where did ten people come? → To the party |
- Nesne sorularında did'den sonra her zaman fiilin yalın hâli gelir: What did she buy? (bought değil).
- Özne sorularında fiil normal çekimiyle kullanılır: geniş zamanda -s (Who knows?), geçmiş zamanda V2 (Who knew?).
- Cevap çoğul olsa bile who/what sonrası tekil fiil kullanın: Who wants tea? – We do.
- be, modallar ve diğer yardımcı fiillerle her iki soru tipinde de do/does/did kullanılmaz: Who is calling? / Who are you calling?
3Kullanımı
1Eylemi kimin ya da neyin yaptığını sormak
Özneyi bilmiyorsanız, onun yerine who ya da what koyun. Düz cümlenin kelime sırasını koruyun ve do/does/did eklemeyin.
2Eylemden etkilenen kişiyi veya şeyi sormak
Nesneyi bilmiyorsanız do/does/did + özne + fiilin yalın hâli yapısını kullanın. Bu, normal soru kalıbıdır.
3Özne olarak which, whose, how many + isim
Which, whose, how many ve how much + isim de özne olabilir. Bu durumda yine do/does/did kullanılmaz.
4Sonunda edat bulunan nesne soruları
Fiil bir edat istiyorsa (talk to, wait for, look at), bu edat genellikle sorunun sonuna gelir. Günlük İngilizcede en doğal kullanım budur.
5be, modallar ve diğer zamanlarla özne soruları
Özne soruları her zaman ve her modal ile kurulabilir. Soru kelimesini fiil grubunun önüne koymanız yeterli.
4Karşılaştırma
Kendinize şunu sorun: cevap eylemi yapan mı (özne) yoksa eylemden etkilenen mi (nesne)?
Özne sorusu
- Cevap öznedir (eylemi yapan).
- do/does/did kullanılmaz.
- Kelime sırası = düz cümle sırası.
- Fiil geniş zamanda -s alır, geçmişte V2 olur.
Nesne sorusu
- Cevap nesnedir (eylemden etkilenen).
- do/does/did + fiilin yalın hâli kullanılır.
- Kelime sırası = Wh- + yardımcı fiil + özne + fiil.
- Edat çoğu zaman sona gelir.
5Sık yapılan hatalar
Burada who öznedir, bu yüzden did kullanılmaz. Fiilin geçmiş zaman hâlini kullanın.
What, happen fiilinin öznesidir; bu yüzden did yoktur. Happen nesne almaz, dolayısıyla bu her zaman bir özne sorusudur.
What burada nesnedir, bu yüzden did + özne + fiilin yalın hâli gerekir.
did'den sonra her zaman fiilin yalın hâli gelir. Geçmiş zaman zaten did ile belirtilmiştir.
Geniş zamanda who tekil fiil alır, bu yüzden -s eklenir.
6İpuçları
💡 Cevabı zihninizde canlandırın. Cevap öznenin yerini alıyorsa (Maria called Tom) do/does/did kullanmayın. Nesnenin yerini alıyorsa (Maria called Tom) kullanın.
💡 Hızlı test: Who + fiil? = Eylemi kim yaptı. Who + did + kişi + fiil? = Eylemden kim etkilendi.
💡 What happened? ve Who knows? her zaman özne sorusudur; bu yüzden asla did veya does eklemeyin.
7Hızlı test
1. Who the window? – Leo did.
2. What for lunch yesterday? – I had soup.
3. Who next door to you?
4. Who is Amara talking ?
5. How many people to the meeting?
