Bỏ qua tới nội dung
Ngữ pháp

12 thì trong tiếng Anh: công thức, cách dùng và dấu hiệu nhận biết

10 phút đọc

1Tổng quan

Tiếng Anh có 12 thì, nghe thì nhiều nhưng thực ra chúng được ghép từ hai yếu tố: mốc thời gian (hiện tại, quá khứ, tương lai) và khía cạnh (đơn, tiếp diễn, hoàn thành, hoàn thành tiếp diễn). Hiểu được logic này, bạn không phải học thuộc 12 công thức rời rạc nữa. Bài viết tóm tắt công thức, cách dùng, dấu hiệu nhận biết và ví dụ của từng thì, kèm những thì hay gặp nhất trong TOEIC và công sở.

Mốc thời gianHiện tại · Quá khứ · Tương lai
Khía cạnhĐơn · Tiếp diễn · Hoàn thành · HT tiếp diễn
Nên học trước5–6 thì thông dụng
  • 3 mốc thời gian × 4 khía cạnh = 12 thì.
  • Thì tiếp diễn luôn có be + V-ing; thì hoàn thành luôn có have/has/had + V3.
  • Dấu hiệu nhận biết (since, yesterday, by the time…) giúp bạn làm nhanh câu hỏi ngữ pháp.

2Nhóm thì hiện tại

Nhóm hiện tại diễn tả điều đang đúng, đang diễn ra hoặc còn liên quan đến lúc nói. Đây là nhóm bạn dùng nhiều nhất ở công sở.

Hiện tại đơn (Present Simple)

Khẳng định
S + V(s/es) · S + am/is/are + N/Adj
Phủ định
S + do/does + not + V
Nghi vấn
Do/Does + S + V?

Cách dùng: thói quen; sự thật hiển nhiên; lịch trình cố định (giờ tàu chạy, giờ mở cửa).

alwaysusuallyoftenneverevery dayonce a week
The office opens at 8:30 every morning.
Văn phòng mở cửa lúc 8 giờ 30 mỗi sáng.

Hiện tại tiếp diễn (Present Continuous)

Khẳng định
S + am/is/are + V-ing
Phủ định
S + am/is/are + not + V-ing
Nghi vấn
Am/Is/Are + S + V-ing?

Cách dùng: hành động đang xảy ra lúc nói; tình huống tạm thời; lịch hẹn tương lai đã sắp xếp.

nowat the momentcurrentlythis weekLook!
We are currently reviewing your application.
Hiện chúng tôi đang xem xét hồ sơ của bạn.

ℹ️ Lưu ý: Động từ chỉ trạng thái (know, want, need, believe, understand) thường không chia tiếp diễn: nói I know, không nói I am knowing.

Hiện tại hoàn thành (Present Perfect)

Khẳng định
S + have/has + V3/ed
Phủ định
S + have/has + not + V3/ed
Nghi vấn
Have/Has + S + V3/ed?

Cách dùng: việc đã xảy ra nhưng không nêu thời điểm, kết quả còn liên quan đến hiện tại; kinh nghiệm; hành động bắt đầu trong quá khứ và kéo dài đến nay (với for/since).

justalreadyyeteverrecentlyso farsincefor
She has worked here since 2020.
Cô ấy đã làm việc ở đây từ năm 2020.

Hiện tại hoàn thành tiếp diễn (Present Perfect Continuous)

Khẳng định
S + have/has + been + V-ing
Phủ định
S + have/has + not + been + V-ing
Nghi vấn
Have/Has + S + been + V-ing?

Cách dùng: nhấn mạnh quá trình kéo dài từ quá khứ đến nay (có thể vẫn tiếp tục).

forsinceall dayhow longlately
I have been waiting for the delivery all morning.
Tôi đã chờ hàng giao suốt cả buổi sáng.

Ms. Tran ------- in the marketing department since 2019.

3Nhóm thì quá khứ

Với nhóm quá khứ, điều quan trọng là xác định đúng thứ tự trước – sau của các hành động.

Quá khứ đơn (Past Simple)

Khẳng định
S + V2/ed · S + was/were + N/Adj
Phủ định
S + did not + V
Nghi vấn
Did + S + V?

Cách dùng: hành động đã kết thúc tại một thời điểm xác định trong quá khứ; chuỗi hành động nối tiếp.

yesterdaylast weektwo days agoin 2019
The board approved the budget last Friday.
Hội đồng quản trị đã thông qua ngân sách vào thứ Sáu tuần trước.

Quá khứ tiếp diễn (Past Continuous)

Khẳng định
S + was/were + V-ing
Phủ định
S + was/were + not + V-ing
Nghi vấn
Was/Were + S + V-ing?

Cách dùng: hành động đang diễn ra tại một thời điểm trong quá khứ; hành động đang diễn ra thì bị hành động khác (quá khứ đơn) xen vào; hai hành động song song.

at 9 a.m. yesterdayat this time last weekwhilewhen
I was preparing the slides when the power went out.
Tôi đang chuẩn bị slide thì bị mất điện.

Quá khứ hoàn thành (Past Perfect)

Khẳng định
S + had + V3/ed
Phủ định
S + had not + V3/ed
Nghi vấn
Had + S + V3/ed?

Cách dùng: hành động hoàn tất trước một hành động hoặc mốc thời gian khác trong quá khứ.

beforeafterby the timealready
By the time we arrived, the meeting had already started.
Khi chúng tôi đến nơi thì cuộc họp đã bắt đầu rồi.

Quá khứ hoàn thành tiếp diễn (Past Perfect Continuous)

Khẳng định
S + had been + V-ing
Phủ định
S + had not been + V-ing
Nghi vấn
Had + S + been + V-ing?

Cách dùng: nhấn mạnh quá trình kéo dài của hành động cho đến một thời điểm trong quá khứ.

forsincebeforeuntil
She had been working at the bank for ten years before she opened her own café.
Cô ấy đã làm ở ngân hàng mười năm trước khi mở quán cà phê riêng.

4Nhóm thì tương lai

Cả bốn thì tương lai đều dùng will. Khi nói về tương lai, người bản xứ còn hay dùng be going to và hiện tại tiếp diễn (xem phần 7).

Tương lai đơn (Future Simple)

Khẳng định
S + will + V
Phủ định
S + will not (won't) + V
Nghi vấn
Will + S + V?

Cách dùng: quyết định ngay lúc nói; dự đoán chủ quan; lời hứa, lời đề nghị.

tomorrownext weeksoonI thinkprobably
Don't worry, I will send you the file right away.
Đừng lo, tôi sẽ gửi file cho bạn ngay.

Tương lai tiếp diễn (Future Continuous)

Khẳng định
S + will be + V-ing
Phủ định
S + will not be + V-ing
Nghi vấn
Will + S + be + V-ing?

Cách dùng: hành động sẽ đang diễn ra tại một thời điểm xác định trong tương lai.

at this time tomorrowthis time next week
At this time tomorrow, I will be flying to Singapore.
Giờ này ngày mai tôi đang bay sang Singapore.

Tương lai hoàn thành (Future Perfect)

Khẳng định
S + will have + V3/ed
Phủ định
S + will not have + V3/ed
Nghi vấn
Will + S + have + V3/ed?

Cách dùng: hành động sẽ hoàn tất trước một thời điểm trong tương lai.

by next Fridayby the end of this monthby the time
By the end of this month, we will have hired five new engineers.
Đến cuối tháng này, chúng tôi sẽ tuyển xong năm kỹ sư mới.

Tương lai hoàn thành tiếp diễn (Future Perfect Continuous)

Khẳng định
S + will have been + V-ing
Phủ định
S + will not have been + V-ing
Nghi vấn
Will + S + have been + V-ing?

Cách dùng: nhấn mạnh quá trình kéo dài tính đến một thời điểm trong tương lai. Thì này rất ít gặp, chỉ cần nhận ra là đủ.

by + mốc tương lai + for + khoảng thời gian
By next June, I will have been working here for five years.
Tính đến tháng Sáu tới, tôi sẽ làm việc ở đây được tròn năm năm.

By the end of next month, the company ------- its new branch office.

5Bảng tổng hợp 12 thì

Công thức khẳng định và dấu hiệu nhận biết
ThìKhẳng địnhDấu hiệu
Hiện tại đơnS + V(s/es)always, every day
Hiện tại tiếp diễnS + am/is/are + V-ingnow, at the moment
Hiện tại hoàn thànhS + have/has + V3just, yet, since, for
HT hoàn thành tiếp diễnS + have/has been + V-ingall day, how long
Quá khứ đơnS + V2/edyesterday, …ago
Quá khứ tiếp diễnS + was/were + V-ingat 9 a.m. yesterday, while
Quá khứ hoàn thànhS + had + V3before, by the time
QK hoàn thành tiếp diễnS + had been + V-ingfor … before
Tương lai đơnS + will + Vtomorrow, I think
Tương lai tiếp diễnS + will be + V-ingat this time tomorrow
Tương lai hoàn thànhS + will have + V3by next Friday
TL hoàn thành tiếp diễnS + will have been + V-ingby … for …

💡 Mẹo: Nhìn cụm động từ: có been + V-ing là hoàn thành tiếp diễn; có have/has/had + V3 là hoàn thành; có be + V-ing là tiếp diễn. Trợ động từ đầu tiên (have/had/will) cho biết mốc thời gian.

6Những thì hay gặp nhất trong TOEIC và công sở

Trong email, cuộc họp hay đề thi TOEIC, phần lớn câu chỉ dùng vài thì. Nếu thời gian ôn có hạn, hãy ưu tiên:

  • Hiện tại đơn: quy định, lịch trình (Our store opens at 9 a.m.).
  • Hiện tại tiếp diễn: dự án đang làm, lịch hẹn đã chốt (We are launching the app next week.).
  • Hiện tại hoàn thành: cập nhật tiến độ (I have finished the draft.).
  • Quá khứ đơn: sự việc có thời điểm cụ thể (The client called this morning.).
  • Will / be going to: kế hoạch, lời hứa (I'll call you back.).
  • Tương lai hoàn thành: câu có "by + mốc thời gian" trong Part 5.

Quy tắc mệnh đề thời gian

Sau when, before, after, as soon as, until, once, by the time, ta dùng thì hiện tại để nói về tương lai, không dùng will. Đây là bẫy rất quen thuộc trong Part 5.

✗ SaiI will call you when I will arrive at the airport.
✓ ĐúngI will call you when I arrive at the airport.

Mệnh đề sau "when" dùng hiện tại đơn dù nói về tương lai.

Please call me as soon as the shipment -------.

Bạn có thể luyện tập theo từng Part của TOEIC hoặc xem thêm các bài học ngữ pháp chi tiết.

7Những cặp thì dễ nhầm

Quá khứ đơn hay hiện tại hoàn thành?

Quá khứ đơn

Có thời điểm cụ thể, sự việc đã khép lại.

I lost my badge yesterday.

Hiện tại hoàn thành

Không nêu thời điểm, kết quả còn đến bây giờ.

I have lost my badge. (vẫn chưa tìm thấy)

✗ SaiI have seen him yesterday.
✓ ĐúngI saw him yesterday.

Có "yesterday" thì phải dùng quá khứ đơn.

Hiện tại hoàn thành hay hoàn thành tiếp diễn?

Hoàn thành nhấn mạnh kết quả, số lượng; hoàn thành tiếp diễn nhấn mạnh quá trình.

I have written three reports today.
Hôm nay tôi đã viết xong ba bản báo cáo.
I have been writing reports all day.
Tôi ngồi viết báo cáo suốt cả ngày.

Quá khứ đơn hay quá khứ hoàn thành?

When I got to the station, the train had left.
Khi tôi đến ga thì tàu đã chạy mất rồi (tàu đi trước).
When I got to the station, the train left.
Tôi vừa đến ga thì tàu chạy (tôi đến trước, tàu đi sau).

Will, be going to hay hiện tại tiếp diễn?

  • will: quyết định ngay lúc nói: The phone's ringing. I'll get it.
  • be going to: dự định có từ trước, dự đoán có căn cứ: Look at those clouds. It's going to rain.
  • hiện tại tiếp diễn: lịch hẹn đã sắp xếp: I'm seeing the dentist on Friday.

I ------- the new software yesterday, and it works well.

Mỗi thì đều có dạng bị động riêng, xem bài câu bị động trong tiếng Anh. Nếu hay chia sai thì, hãy đọc thêm lỗi sai tiếng Anh người Việt hay mắc.

8Ghi nhớ nhanh

  • 12 thì = 3 mốc thời gian × 4 khía cạnh.
  • Tiếp diễn: be + V-ing; hoàn thành: have/has/had + V3; hoàn thành tiếp diễn: have/has/had been + V-ing.
  • Có yesterday, ago, last… → quá khứ đơn; có since, for, already, yet → hiện tại hoàn thành.
  • "By + mốc tương lai" → tương lai hoàn thành.
  • Sau when, before, as soon as, until… không dùng will.
  • Ưu tiên ôn: hiện tại đơn, hiện tại tiếp diễn, hiện tại hoàn thành, quá khứ đơn, tương lai đơn.