Bỏ qua tới nội dung
Ngữ pháp

Câu điều kiện trong tiếng Anh: loại 0, 1, 2, 3, hỗn hợp và đảo ngữ

9 phút đọc

1Tổng quan

Câu điều kiện dùng để nói "nếu… thì…": điều gì sẽ xảy ra, có thể xảy ra hoặc lẽ ra đã xảy ra. Điểm khó là mỗi loại câu điều kiện đi với một cặp thì riêng, và chỉ cần chia sai một vế là cả câu sai nghĩa. Bài viết này hệ thống lại câu điều kiện loại 0, 1, 2, 3 và câu hỗn hợp, các từ thay thế cho if như unless, as long as, provided that, cùng cấu trúc đảo ngữ hay xuất hiện trong TOEIC Part 5.

Loại 0Sự thật, quy luật
Loại 1Có thể xảy ra
Loại 2Không có thật ở hiện tại
Loại 3Không có thật ở quá khứ
  • Nhận diện loại câu qua thì của động từ ở mệnh đề if.
  • Không dùng will hay would trong mệnh đề if.
  • Unless = if… not; as long as, provided that = miễn là, với điều kiện là.
  • Đảo ngữ: Should you… (loại 1), Were I… (loại 2), Had I… (loại 3).

2Câu điều kiện loại 0 và loại 1

Loại 0: sự thật, quy luật

Công thức
If + S + V (hiện tại đơn), S + V (hiện tại đơn)

Dùng cho sự thật hiển nhiên, quy luật hoặc quy trình luôn đúng. Ở loại này, if gần nghĩa với when (hễ mà, mỗi khi).

If the printer runs out of paper, a red light flashes.
Hễ máy in hết giấy thì đèn đỏ sẽ nhấp nháy.

Loại 1: điều có thể xảy ra

Công thức
If + S + V (hiện tại đơn), S + will/can/may + V
Mệnh lệnh
If + S + V (hiện tại đơn), (please) + V

Dùng cho tình huống có khả năng xảy ra ở hiện tại hoặc tương lai. Dạng mệnh lệnh rất phổ biến trong email công việc và thông báo.

If we finish the report today, I will send it to the director tomorrow.
Nếu hôm nay chúng ta làm xong báo cáo, mai tôi sẽ gửi cho giám đốc.
If you have any questions, please contact our support team.
Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, vui lòng liên hệ bộ phận hỗ trợ.

⚠️ Cẩn thận: Dù nói về tương lai, mệnh đề if của loại 1 vẫn dùng hiện tại đơn. Viết If it rains tomorrow, không viết If it will rain tomorrow.

3Câu điều kiện loại 2

Công thức
If + S + V2/ed (be → were), S + would/could/might + V

Dùng cho điều không có thật ở hiện tại, hoặc khó xảy ra trong tương lai. Câu loại 2 cũng hay dùng để đưa ra lời khuyên với If I were you…

If I had more time, I would take an MBA course.
Nếu có nhiều thời gian hơn, tôi sẽ học một khóa MBA (thực tế là không có thời gian).
If I were you, I would accept the offer.
Nếu tôi là bạn, tôi sẽ nhận lời đề nghị đó.

ℹ️ Lưu ý: Trong câu điều kiện loại 2, were dùng được cho mọi ngôi. Văn nói thân mật có thể dùng If I was, nhưng khi viết trang trọng và làm bài thi, bạn nên dùng were.

Loại 1 hay loại 2?

Cùng một tình huống, lựa chọn loại câu thể hiện người nói đánh giá khả năng xảy ra cao hay thấp:

Loại 1: khả năng thực tế

If we win the contract, we will hire more staff.

Loại 2: khả năng thấp, chỉ là giả định

If we won the contract, we would hire more staff.

4Câu điều kiện loại 3

Công thức
If + S + had + V3/ed, S + would/could/might + have + V3/ed

Dùng để giả định một điều trái ngược với sự thật trong quá khứ, thường mang ý tiếc nuối hoặc trách móc. Sự việc đã qua, không thể thay đổi.

If we had booked earlier, we would have paid less.
Nếu chúng ta đặt sớm hơn thì đã trả ít tiền hơn rồi (thực tế là đặt muộn).
If she hadn't missed the train, she could have attended the opening ceremony.
Nếu cô ấy không lỡ chuyến tàu thì đã có thể dự lễ khai mạc.

If the shipment had arrived on time, we ------- the order last week.

5Câu điều kiện hỗn hợp và bảng tổng hợp

Câu hỗn hợp kết hợp hai mốc thời gian khác nhau trong cùng một câu. Có hai dạng thường gặp:

Điều kiện ở quá khứ, kết quả ở hiện tại

Công thức
If + S + had + V3/ed, S + would + V
If I had accepted that job offer, I would be in Singapore now.
Nếu hồi đó tôi nhận lời mời làm việc ấy, thì giờ tôi đang ở Singapore rồi.

Điều kiện ở hiện tại, kết quả ở quá khứ

Công thức
If + S + V2/ed, S + would + have + V3/ed
If she spoke Japanese, she would have been offered the job in Tokyo.
Nếu cô ấy biết tiếng Nhật (thực tế là không biết), thì đã được nhận công việc ở Tokyo rồi.

If Mr. Kim ------- the training last year, he would know how to use the new system now.

Tổng hợp các loại câu điều kiện
LoạiMệnh đề ifMệnh đề chínhÝ nghĩa
0hiện tại đơnhiện tại đơnSự thật, quy luật
1hiện tại đơnwill/can + VCó thể xảy ra
2quá khứ đơn (were)would/could + VKhông có thật ở hiện tại
3had + V3would have + V3Không có thật ở quá khứ
Hỗn hợphad + V3would + VQuá khứ khác đi → hiện tại khác đi

6Unless, as long as, provided that và các từ thay thế if

Các liên từ điều kiện thường gặp
Từ nốiNghĩaVí dụ
unlesstrừ khi (= if… not)Unless you register by Friday, you won't get the discount.
as long as / so long asmiễn làYou can work from home as long as you stay reachable by phone.
provided (that) / providing (that)với điều kiện làProvided that the budget is approved, the project will start in May.
in casephòng khiBring a copy of your contract in case they ask for it.
otherwisenếu không thìSubmit the form today; otherwise, your request will be delayed.
✗ SaiUnless you don't hurry, you will miss the bus.
✓ ĐúngUnless you hurry, you will miss the bus.

Unless đã mang nghĩa phủ định, nên động từ sau nó để ở dạng khẳng định.

ℹ️ Lưu ý: In case không phải là if. Take an umbrella in case it rains nghĩa là mang ô theo trước để phòng hờ; còn Take an umbrella if it rains nghĩa là chỉ mang ô khi trời đã mưa.

Employees cannot enter the building ------- they show their ID badges.

7Đảo ngữ câu điều kiện trong TOEIC Part 5

Trong văn phong trang trọng, ta có thể bỏ if và đưa trợ động từ lên trước chủ ngữ. Cấu trúc này rất hay gặp trong email, thư thương mại và câu hỏi Part 5.

Loại 1
Should + S + V, …
Loại 2
Were + S + N/Adj · Were + S + to V, …
Loại 3
Had + S + V3/ed, …
Should you have any questions, please do not hesitate to contact us.
Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào, xin đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi.
Were I in your position, I would accept the offer.
Nếu tôi ở vị trí của bạn, tôi sẽ nhận lời.
Had we known about the delay, we would have rescheduled the meeting.
Nếu biết trước việc chậm trễ, chúng tôi đã dời lịch họp.
✗ SaiHadn't we known about the delay, …
✓ ĐúngHad we not known about the delay, …

Khi đảo ngữ ở dạng phủ định, không viết tắt; đặt not sau chủ ngữ.

💡 Mẹo: Trong Part 5, nếu chỗ trống đứng đầu câu, ngay sau là chủ ngữ, câu có dấu phẩy và một mệnh đề chính phía sau, hãy nghĩ ngay đến Should, Were, Had. Nhìn phần theo sau chủ ngữ để chọn: V nguyên mẫu → Should; V3 → Had; to V, danh từ hoặc tính từ → Were.

------- you require further assistance, please contact our customer service team.

Mẫu câu "Should you have any questions…" rất hữu ích khi viết thư, bạn có thể xem thêm trong bài cách viết email tiếng Anh chuyên nghiệp.

8Lỗi sai thường gặp

✗ SaiIf I would have known, I would have told you.
✓ ĐúngIf I had known, I would have told you.

Would chỉ đứng ở mệnh đề chính, không đứng sau if.

✗ SaiIf I have more time, I would join the club.
✓ ĐúngIf I had more time, I would join the club.

Ghép đúng cặp thì: hiện tại đơn đi với will, quá khứ đơn đi với would.

ℹ️ Lưu ý: Khi mệnh đề if đứng đầu câu, đặt dấu phẩy giữa hai vế. Khi mệnh đề chính đứng trước thì thường không cần dấu phẩy: We will hire more staff if we win the contract.

Vì câu điều kiện gắn chặt với cách chia thì, bạn nên ôn lại bài 12 thì trong tiếng Anh, sau đó luyện Part 5 để làm quen với các dạng câu hỏi.

9Ghi nhớ nhanh

  • Loại 0: hiện tại đơn + hiện tại đơn (sự thật, quy luật).
  • Loại 1: If + hiện tại đơn, will + V (có thể xảy ra).
  • Loại 2: If + quá khứ đơn (were), would + V (không có thật ở hiện tại).
  • Loại 3: If + had + V3, would have + V3 (không có thật ở quá khứ).
  • Hỗn hợp: If + had + V3, would + V (now).
  • Unless = if… not, không dùng thêm not; in case = phòng khi.
  • Đảo ngữ: Should + S + V, Were + S, Had + S + V3; phủ định là Had we not…