Bỏ qua tới nội dung
Từ vựng

Tiền tố, hậu tố tiếng Anh: đoán nghĩa và từ loại dễ dàng

9 phút đọc

1Tổng quan

Bạn gặp từ unaffordable lần đầu nhưng vẫn đoán được nghĩa "không đủ tiền mua"? Đó là nhờ tiền tố un- và hậu tố -able. Nắm vững tiền tố và hậu tố tiếng Anh giúp bạn đoán nghĩa từ mới, nhân vốn từ lên nhiều lần từ một gốc, và đặc biệt là xử lý nhanh câu hỏi từ loại trong TOEIC Part 5. Bài viết này hệ thống các tiền tố, hậu tố thông dụng nhất kèm ví dụ trong môi trường công sở.

Tiền tố (prefix)Đứng đầu từ, thường đổi nghĩa
Hậu tố (suffix)Đứng cuối từ, thường đổi từ loại
Ứng dụng TOEICCâu hỏi từ loại Part 5, Part 6
  • Tiền tố phủ định (un-, in-, im-, il-, ir-, dis-, non-, mis-) tạo nghĩa ngược lại hoặc "sai".
  • Hậu tố cho biết từ loại: -tion, -ment, -ness thường là danh từ; -ful, -able, -ive thường là tính từ; -ly thường là trạng từ.
  • Câu hỏi từ loại trong TOEIC: xác định vị trí chỗ trống → xác định từ loại cần → chọn từ có hậu tố phù hợp.
  • Có ngoại lệ: friendly là tính từ dù có đuôi -ly, proposal là danh từ dù có đuôi -al.

2Tiền tố, hậu tố và gốc từ là gì?

Rất nhiều từ tiếng Anh được "lắp ghép" từ ba phần:

  • Gốc từ (root): phần mang nghĩa chính, ví dụ employ (thuê, tuyển dụng).
  • Tiền tố (prefix): gắn vào đầu từ, thường thay đổi nghĩa: un + employed = thất nghiệp.
  • Hậu tố (suffix): gắn vào cuối từ, thường thay đổi từ loại: employ (động từ) → employment (danh từ).
Cấu tạo
prefix + root + suffix
Ví dụ 1
un + employ + ment = unemployment
Ví dụ 2
re + new + al = renewal
Ví dụ 3
dis + agree + ment = disagreement

Khi đã quen với các "mảnh ghép" này, bạn sẽ thấy một từ dài như unpredictable thực ra rất dễ hiểu: un (không) + predict (dự đoán) + able (có thể) = không thể dự đoán được.

3Tiền tố phủ định: un-, in-, im-, il-, ir-, dis-, non-, mis-

Đây là nhóm tiền tố quan trọng nhất, vì chúng xuất hiện rất thường xuyên và tạo ra nghĩa ngược lại với từ gốc.

Các tiền tố phủ định thông dụng
Tiền tốNghĩa / quy tắcVí dụ
un-không; đảo ngược hành độngunavailable, unemployed, unlock, unpack
in-khôngincorrect, incomplete, inaccurate, inexpensive
im-không (thường trước p, b, m)impossible, impatient, imbalance, immature
il-không (trước l)illegal, illogical, illegible
ir-không (trước r)irregular, irrelevant, irresponsible
dis-không; ngược lại; tách radisagree, dishonest, disconnect, discontinue
non-không phải, không cónon-smoking, non-profit, non-refundable
mis-sai, nhầmmisunderstand, misspell, misplace, mislead
The tickets are non-refundable, so please check the date carefully.
Vé không được hoàn tiền, vì vậy vui lòng kiểm tra ngày kỹ lưỡng.
I think you misunderstood the client's request.
Tôi nghĩ bạn đã hiểu sai yêu cầu của khách hàng.

ℹ️ Lưu ý: Quy tắc im-/il-/ir- chỉ là xu hướng. Nhiều từ bắt đầu bằng p, l, r vẫn dùng un-: unpaid, unlimited, unreliable. Không có quy tắc tuyệt đối để biết từ nào dùng un- hay in-, nên cách tốt nhất là học thuộc theo từ.

⚠️ Cẩn thận: Không phải cứ bắt đầu bằng in- là mang nghĩa phủ định. Invaluable nghĩa là "vô giá, cực kỳ quý" (không phải "không có giá trị"), inflammable nghĩa là "dễ cháy" (giống flammable). Trong income, input, indoor, in- mang nghĩa "vào trong".

Some of the figures in the report were -------, so the manager asked for a revision.

4Tiền tố chỉ thời gian, mức độ và quan hệ

Ngoài nghĩa phủ định, tiền tố còn cho biết hành động xảy ra lại, trước, sau, quá mức hay thiếu hụt. Những tiền tố này cực kỳ phổ biến trong email, thông báo và bài đọc TOEIC.

Các tiền tố thông dụng khác
Tiền tốNghĩaVí dụ
re-lại, làm lạireschedule, resubmit, renew, rewrite
pre-trướcpreview, prepaid, pre-order, preheat
post-saupostgraduate, post-event survey
over-quá mức, vượtoverbook, overcharge, overestimate, overdue
under-dưới mức, thiếuunderestimate, underpaid, understaffed
co-cùng, chungcoworker, co-founder, co-author, cooperate
inter-giữa, liêninternational, interact, interdepartmental
multi-nhiềumultinational, multimedia, multitask
sub-dưới, phụsubcontractor, subtotal, subheading
out-vượt hơnoutperform, outnumber, outgrow
The flight was overbooked, so two passengers were moved to a later flight.
Chuyến bay bị bán vé quá số ghế nên hai hành khách được chuyển sang chuyến muộn hơn.
Could we reschedule the meeting for next Tuesday?
Chúng ta có thể dời lịch cuộc họp sang thứ Ba tuần sau không?
Our new branch outperformed all the others in the first quarter.
Chi nhánh mới của chúng tôi có kết quả vượt trội hơn tất cả chi nhánh khác trong quý một.

💡 Mẹo: Trong TOEIC Part 4 và Part 7, các từ như overbooked, understaffed, rescheduled, overdue thường là "chìa khóa" của câu hỏi về lý do (Why is the event delayed? Why does the speaker apologize?). Nghe hoặc đọc thấy tiền tố over-/under-/re-, hãy chú ý ngay.

We are ------- this week because two team members are on leave.

5Hậu tố tạo danh từ

Hậu tố danh từ giúp bạn nhận ra ngay một từ là danh từ, kể cả khi chưa biết nghĩa chính xác. Đây là nhóm hậu tố gặp nhiều nhất trong câu hỏi từ loại.

Hậu tố danh từ chỉ sự vật, khái niệm
Hậu tốVí dụ (từ gốc → danh từ)
-tion / -sioninform → information, decide → decision, expand → expansion
-mentdevelop → development, manage → management, pay → payment
-nessaware → awareness, effective → effectiveness
-ityable → ability, available → availability, secure → security
-ance / -enceperform → performance, attend → attendance, prefer → preference
-alapprove → approval, arrive → arrival, propose → proposal, rent → rental
-urefail → failure, depart → departure
-shipleader → leadership, member → membership, partner → partnership

Hậu tố danh từ chỉ người

  • -er / -or: người làm việc gì: employer, manager, supervisor, investor
  • -ee: người nhận hành động: employee, trainee, interviewee, attendee
  • -ant / -ent: applicant, assistant, consultant, resident
  • -ist / -ian: specialist, receptionist, technician, librarian
✗ SaiAll applications must bring a copy of their résumé to the interview.
✓ ĐúngAll applicants must bring a copy of their résumé to the interview.

Người mang hồ sơ đến phỏng vấn phải là applicant (ứng viên), còn application là đơn ứng tuyển. Đề TOEIC rất hay bẫy giữa danh từ chỉ người và danh từ chỉ vật.

6Hậu tố tạo động từ, tính từ và trạng từ

Hậu tố theo từ loại
Từ loạiHậu tốVí dụ
Động từ-ize/-ise, -ify, -en, -ateorganize, prioritize, simplify, notify, shorten, strengthen, activate, motivate
Tính từ-able/-ible, -ful, -lessaffordable, flexible, successful, careless, wireless
Tính từ-ous, -ive, -al, -icvarious, effective, financial, specific
Tính từ-ent/-ant, -yefficient, significant, healthy, wealthy
Trạng từ-lyquickly, carefully, recently, efficiently
Please notify the front desk if you need a late checkout.
Vui lòng báo cho quầy lễ tân nếu bạn cần trả phòng muộn.
The new system is affordable and reliable.
Hệ thống mới có giá phải chăng và hoạt động ổn định.

⚠️ Cẩn thận với các ngoại lệ:

  • Đuôi -ly nhưng là tính từ: friendly, costly, timely, likely, lovely, elderly. Riêng daily, weekly, monthly vừa là tính từ vừa là trạng từ.
  • Đuôi -al nhưng là danh từ: proposal, approval, arrival, rental, renewal.
  • Đuôi -ive nhưng có thể là danh từ: representative, executive, alternative, objective.

7Áp dụng vào câu hỏi từ loại TOEIC Part 5

Trong Part 5, rất nhiều câu có bốn đáp án cùng một họ từ, chỉ khác hậu tố. Bạn thường không cần dịch cả câu mà chỉ cần xác định vị trí chỗ trống. Hãy làm theo các bước sau:

  1. Nhìn hai bên chỗ trống

    Trước và sau chỗ trống là gì: mạo từ, giới từ, danh từ, động từ be hay trợ động từ?

  2. Xác định từ loại cần điền

    Dựa vào bảng vị trí bên dưới.

  3. Chọn đáp án có hậu tố phù hợp

    Loại nhanh các đáp án sai từ loại.

  4. Kiểm tra lại nghĩa

    Nếu còn hai danh từ, chọn người hay vật? Nếu là tính từ, chọn -ed hay -ing?

Vị trí thường gặp và từ loại cần điền
Vị trí chỗ trốngTừ loạiVí dụ
Sau mạo từ, tính từ sở hữu, giới từDanh từthe development of the app
Trước danh từTính từan effective solution
Sau be, become, seem, remainTính từPrices remain stable.
Giữa trợ động từ và động từ chính; bổ nghĩa cho động từ, tính từTrạng từSales have significantly increased.
Sau to hoặc động từ khuyết thiếuĐộng từ nguyên mẫuWe need to simplify the process.

The new software has made the ordering process much more -------.

Please read the safety instructions ------- before using the machine.

Muốn luyện thêm dạng câu này, bạn hãy làm các bài luyện tập Part 5 và ôn lại kiến thức nền trong mục ngữ pháp.

8Đoán nghĩa từ mới và học theo họ từ

Khi gặp một từ lạ, đừng vội tra từ điển. Hãy tách nó thành các phần nhỏ:

over + qualified → overqualified
Thừa trình độ (so với yêu cầu công việc).
mis + interpret + ation → misinterpretation
Sự hiểu sai, diễn giải sai.
re + usable → reusable
Có thể tái sử dụng.

Cách hiệu quả hơn nữa là học cả họ từ (word family): mỗi khi học một từ mới, ghi lại luôn danh từ, động từ, tính từ, trạng từ của nó.

Một số họ từ hay gặp trong TOEIC
Động từDanh từTính từTrạng từ
produceproduct, production, productivityproductiveproductively
decidedecisiondecisivedecisively
succeedsuccesssuccessfulsuccessfully
competecompetition, competitorcompetitivecompetitively
relyreliabilityreliablereliably

💡 Mẹo: Khi ôn từ vựng TOEIC theo chủ đề, hãy tự viết thêm các dạng khác của mỗi từ. Bạn có thể đọc thêm cách học từ vựng tiếng Anh nhớ lâu và bài các cặp từ tiếng Anh dễ nhầm lẫn để tránh những bẫy như economic/economical.

9Ghi nhớ nhanh

  • Tiền tố đổi nghĩa, hậu tố đổi từ loại.
  • Tiền tố phủ định: un-, in-, im-, il-, ir-, dis-, non-; mis- = sai, nhầm.
  • re- = lại, pre- = trước, over- = quá mức, under- = thiếu, co- = cùng, inter- = giữa.
  • Danh từ: -tion, -ment, -ness, -ity, -ance; chỉ người: -er, -ee, -ant, -ist.
  • Tính từ: -able, -ful, -less, -ous, -ive, -al; trạng từ: -ly (trừ friendly, costly, timely…).
  • Làm câu từ loại: xem vị trí chỗ trống trước, dịch nghĩa sau.