İçeriğe geç
B1İngilizce zamanlar· Ders 7/21

Yakın Geçmişte Süregelen Zaman (Present Perfect Continuous)

Present perfect continuous (I have been doing)

1Genel bakış

Yakın geçmişte süregelen zaman (Present Perfect Continuous) geçmiş ile şimdiki zamanı birbirine bağlar. Geçmişte başlayıp hâlâ devam eden ya da çok kısa süre önce bitmiş eylemler için kullanılır. Vurgu eylemin kendisinde ve ne kadar sürdüğündedir.

  • Yapısı: have/has + been + V-ing.
  • Geçmişte başlayıp şu an da devam eden eylemler için kullanılır; genellikle for, since ve how long ile birlikte görülür.
  • Şimdiki bir sonucu açıklayan yakın geçmişteki eylemler için kullanılır: I'm tired. I've been running.
  • Bugüne kadar olan bir süre içinde tekrarlanan eylemler için kullanılır; sıkça lately veya recently ile birlikte gelir.
  • know, like, own gibi çoğu durum fiiliyle (state verb) kullanılmaz.

2Yapı

Bu zamanı kurarken önce have ya da has, sonra been, ardından da ana fiilin -ing hâli gelir.

Olumlu
S + have/has + been + V-ing
She has been studying Spanish for six months.
Altı aydır İspanyolca çalışıyor.
Olumsuz
S + have/has + not + been + V-ing
I haven't been sleeping well lately.
Son zamanlarda iyi uyumuyorum.
Soru
(Wh-) + have/has + S + been + V-ing?
How long have you been waiting?
Ne zamandır bekliyorsun?
Kısa cevaplar
Yes, S + have/has. / No, S + haven't/hasn't.
Have they been working all day? Yes, they have.
Bütün gün boyunca çalışıyorlar mı? Evet, çalışıyorlar.
'work' fiilinin yakın geçmişte süregelen zaman çekimi
SubjectAffirmativeNegativeQuestion
II've been workingI haven't been workingHave I been working?
YouYou've been workingYou haven't been workingHave you been working?
He / She / ItShe's been workingShe hasn't been workingHas she been working?
WeWe've been workingWe haven't been workingHave we been working?
TheyThey've been workingThey haven't been workingHave they been working?
  • he, she, it ve tekil isimlerle has; I, you, we, they ve çoğul isimlerle have kullanılır.
  • been hiç değişmez. Sonuna -s veya -ing eklenmez.
  • -ing yazımı: make → making, run → running, lie → lying.
  • Konuşma dilinde genellikle kısaltma kullanırız: I've been, she's been, they haven't been.

3Kullanımı

1Geçmişte başlayıp hâlâ devam eden eylem

Eylem şu andan önce başlamıştır ve hâlâ sürmektedir. Süreyi çoğu zaman for, since ya da how long ile belirtiriz.

Amir has been working here since 2021.
Amir 2021'den beri burada çalışıyor.
We 've been waiting for the bus for twenty minutes.
Yirmi dakikadır otobüsü bekliyoruz.
How long have you been learning English?
Ne zamandır İngilizce öğreniyorsun?

2Şimdiki bir sonucu olan yakın geçmişteki eylem

Eylem ya henüz bitmiştir ya da kısa süre önce bitmiştir. Sonucunu şu anda hâlâ görebilir veya hissedebiliriz.

I'm out of breath because I 've been running.
Nefes nefeseyim çünkü koşuyordum.
Your eyes are red. Have you been crying?
Gözlerin kızarmış. Ağlıyor muydun?
The ground is wet. It 's been raining.
Yer ıslak. Yağmur yağıyordu.

3Bugüne kadarki bir sürede tekrarlanan eylemler

Eylem, şu ana kadar süren bir dönem boyunca tekrar tekrar gerçekleşir. lately ve recently gibi kelimeler sık kullanılır.

Mei has been going to the gym a lot lately.
Mei son zamanlarda spor salonuna sık sık gidiyor.
They 've been arguing about money recently.
Son zamanlarda para yüzünden tartışıyorlar.
I 've been getting a lot of strange emails this week.
Bu hafta bir sürü tuhaf e-posta alıyorum.

4İpucu kelimeler

forsincehow longall dayall morningall weeklatelyrecentlythese days

for bir süre uzunluğuyla (for two hours), since ise bir başlangıç noktasıyla (since Monday, since 9 a.m.) kullanılır.

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışI am living in Toronto since 2019.
✓ DoğruI have been living in Toronto since 2019.

Geçmişten bugüne uzanan bir eylemde since ya da for varsa şimdiki zaman (Present Continuous) değil, perfect bir zaman kullanılır.

✗ YanlışHow long are you waiting here?
✓ DoğruHow long have you been waiting here?

How long geçmişten bugüne geçen süreyi sorar; bu yüzden yakın geçmişte süregelen zaman gerekir.

✗ YanlışI have been knowing Leo for ten years.
✓ DoğruI have known Leo for ten years.

Know bir durum fiilidir (state verb); bu yüzden sürekli hâli değil, yalın yakın geçmiş zaman (Present Perfect Simple) kullanılır.

✗ YanlışShe has been work here for two years.
✓ DoğruShe has been working here for two years.

been kelimesinden sonra ana fiil mutlaka -ing hâlinde olmalıdır.

✗ YanlışWe have been studying since three hours.
✓ DoğruWe have been studying for three hours.

Süre uzunluğuyla for kullanılır. Since ise since 2 p.m. gibi bir başlangıç noktası ister.

6İpuçları

💡 Geçmişten bugüne uzanan bir çizgi düşünün: eylem çizginin başında başlar ve bugüne kadar olan zamanı doldurur.

💡 Kendinize sorun: vurgu eylemin kendisinde mi yoksa ne kadar sürdüğünde mi? Cevabınız evetse have/has been + V-ing seçin.

💡 I have done yapısıyla karşılaştırmak ister misiniz? Present Perfect Simple vs Continuous dersine göz atın.

7Hızlı test

1. Sofia   for this company since January.

2. How long   you been living in this flat?

3. Your hands are dirty. What  ?

4. I've been waiting   forty-five minutes.

5. Which sentence is correct?