İçeriğe geç
B1İngilizce zamanlar· Ders 8/21

Yakın Geçmiş Zaman (Present Perfect) ile Basit Geçmiş Zaman (Past Simple) Karşılaştırması

Present perfect and past (I have done and I did)

1Genel bakış

Her iki zaman da geçmişten söz eder, ama olaya farklı açıdan bakar. Present Perfect geçmişi şimdiye bağlar: zaman dilimi henüz bitmemiştir ya da sonucu şu an önemlidir. Past Simple ise bitmiş, kapanmış ve şimdiden kopuk bir zamandan söz eder.

  • Bitmiş zaman (dün, 2020'de, ... önce) → Past Simple.
  • Bitmemiş zaman ya da zaman belirtilmemişse (bugün, bu hafta, hiç) → Present Perfect.
  • Tarih vermeden hayat tecrübesi → Present Perfect. O tecrübenin ayrıntıları → Past Simple.
  • When...? ve What time...? ile kurulan sorular genellikle Past Simple ister.
  • Haberler çoğu zaman Present Perfect ile başlar, sonra anlatı Past Simple ile devam eder.

2Yapı

İki yapıyı yan yana karşılaştıralım.

Present Perfect: olumlu
S + have/has + V3
Amira has lost her keys.
Amira anahtarlarını kaybetti.
Past Simple: olumlu
S + V2 (V-ed / irregular)
Amira lost her keys yesterday.
Amira dün anahtarlarını kaybetti.
Present Perfect: olumsuz
S + haven't/hasn't + V3
I haven't seen that film.
O filmi izlemedim.
Past Simple: olumsuz
S + didn't + V
I didn't see that film last night.
O filmi dün gece izlemedim.
Present Perfect: soru
Have/Has + S + V3?
Have you ever tried sushi?
Hiç suşi denedin mi?
Past Simple: soru
Did + S + V?
When did you try it?
Onu ne zaman denedin?
Her zaman için tipik zaman ifadeleri
Present Perfect (time connected to now)Past Simple (finished time)
today (not finished)yesterday
this week / this month / this yearlast week / last month / last year
ever / never (in my life)in 2018 / in March
so far / up to nowtwo days ago / a long time ago
just / already / yetjust now
for (still true) / sincefor (finished period)
recently / latelywhen I was a child
  • Birçok fiilin V2 ve V3 hâli farklıdır: go – went – gone, see – saw – seen, write – wrote – written.
  • Düzenli fiillerde V2 ile V3 aynı görünür (worked – worked); bu yüzden zamanı gösteren şey yardımcı fiil have/has olur.
  • Amerikan İngilizcesinde just, already ve yet ile sık sık Past Simple kullanılır (Did you eat yet?). İngiliz İngilizcesinde ise bu durumda Present Perfect daha yaygındır.

3Kullanımı

1Bitmiş zaman mı, bitmemiş zaman mı?

Zaman dilimi kapanmışsa Past Simple kullanın. Dilim hâlâ devam ediyorsa Present Perfect kullanın. This morning gibi ifadeler saate bağlıdır: sabah bitti mi, bitmedi mi?

I drank three coffees yesterday.
Dün üç kahve içtim.
I have drunk three coffees today.
Bugün üç kahve içtim.
Kenji has called twice this morning. (It is still morning.)
Kenji bu sabah iki kez aradı. (Hâlâ sabah.)

2Tecrübe mi, belirli bir olay mı?

Zaman önemli değilse, hayat tecrübelerini anlatmak için Present Perfect kullanın. Ne zaman, nerede, nasıl gibi ayrıntılar eklediğinizde Past Simple'a geçin.

Have you ever been to Brazil?
Hiç Brezilya'ya gittin mi?
Yes, I have. I went there in 2019.
Evet, gittim. Oraya 2019'da gitmiştim.
Sofia has met a famous singer. She met him at an airport.
Sofia ünlü bir şarkıcıyla tanıştı. Onunla bir havaalanında tanışmış.

3Hâlâ geçerli mi, artık değil mi?

for ve since ile kullanılan Present Perfect, durumun şu an da sürdüğünü anlatır. for ile kullanılan Past Simple ise durumun bittiğini gösterir.

Omar has worked here for six years. (He still works here.)
Omar altı yıldır burada çalışıyor. (Hâlâ burada çalışıyor.)
Omar worked in Dubai for six years. (He doesn't work there now.)
Omar altı yıl Dubai'de çalıştı. (Artık orada çalışmıyor.)

4Şimdiki sonuç mu, geçmiş bir hikâye mi?

Geçmişteki eylemin şu anda görülebilen bir sonucu varsa Present Perfect kullanın. Bir olayı anlatırken ya da bitmiş bir eylemi betimlerken Past Simple kullanın.

Oh no! I have broken my phone screen.
Olamaz! Telefonumun ekranını kırdım.
I dropped it on the street this morning, and it broke.
Bu sabah sokakta düşürdüm ve ekran kırıldı.

5Önce haber, sonra ayrıntılar

Haberi genellikle Present Perfect ile veririz. Ardından ayrıntılar için Past Simple'a geçeriz.

Lena has passed her driving test!
Lena ehliyet sınavını geçti!
She took it on Monday and made only one small mistake.
Sınava pazartesi girdi ve sadece küçük bir hata yaptı.

6When...? soruları

When ya da What time ile kurulan sorular bitmiş bir anı sorduğu için Past Simple ile kullanılır.

When did the meeting start?
Toplantı ne zaman başladı?
What time did your train arrive?
Trenin saat kaçta vardı?

4İpucu kelimeler

everneverjustalreadyyetso farrecentlysinceyesterdayagolast weekin 2015when

İlk grup (ever'dan since'e kadar) genellikle Present Perfect ile kullanılır. İkinci grup (yesterday'den when'e kadar) bitmiş bir zamanı işaret ettiği için Past Simple gerektirir.

5Karşılaştırma

Kendinize tek bir soru sorun: zaman bitti mi, yoksa şimdiyle bağlantılı mı?

Present Perfect

  • Şimdiyle bağlantılıdır
  • Bitmemiş zaman ya da zaman belirtilmemiş
  • Hayat tecrübesi, sonuçlar, haberler
  • yesterday, ago, last... ile kullanılamaz
We have visited Rome twice.
Roma'yı iki kez ziyaret ettik.

Past Simple

  • Şimdiden kopuktur
  • Bitmiş zaman, çoğu zaman açıkça belirtilir
  • Hikâyeler, ayrıntılar, tarihler
  • When...? sorularıyla kullanılır
We visited Rome last summer.
Geçen yaz Roma'yı ziyaret ettik.

6Sık yapılan hatalar

✗ YanlışI have seen him yesterday.
✓ DoğruI saw him yesterday.

Yesterday bitmiş bir zamandır, bu yüzden Present Perfect kullanılamaz.

✗ YanlışWhen have you arrived?
✓ DoğruWhen did you arrive?

When belirli ve bitmiş bir anı sorar, bu yüzden Past Simple kullanılır.

✗ YanlışI have finished school in 2015.
✓ DoğruI finished school in 2015.

Geçmişteki bir yıl bitmiş zamandır. Tarihlerle Past Simple kullanın.

✗ YanlışShe worked here for five years, and she loves her job.
✓ DoğruShe has worked here for five years, and she loves her job.

Hâlâ burada çalışıyor, yani süre şimdiye kadar devam ediyor. Present Perfect kullanın.

✗ YanlışI have gone to Japan last year. It was amazing.
✓ DoğruI went to Japan last year. It was amazing.

Last year bitmiştir. Ayrıca have gone, kişinin hâlâ orada olduğu anlamına gelir.

7İpuçları

💡 Cümlede bir zaman ifadesi arayın. Bitmiş bir zamanı gösterebiliyorsanız (dün, ... önce, mayısta) Past Simple seçin.

💡 'Manşet + haber metni' diye düşünün: manşet Present Perfect'tir (I've got a new job!), metin ise Past Simple (I had the interview on Friday).

💡 Today ve this week hâlâ açıktır, tıpkı açık bir kapı gibi; bu yüzden Present Perfect ile kullanılırlar.

8Hızlı test

1. I   my grandmother last weekend.

2.   you ever   a horse?

3. Priya   in this company since 2020. She really likes it.

4. When   your new laptop?

5. Good news! Daniel   a new job. He   the contract on Friday.