Yakın Geçmiş Zaman (Present Perfect) ile Basit Geçmiş Zaman (Past Simple) Karşılaştırması
Present perfect and past (I have done and I did)
1Genel bakış
Her iki zaman da geçmişten söz eder, ama olaya farklı açıdan bakar. Present Perfect geçmişi şimdiye bağlar: zaman dilimi henüz bitmemiştir ya da sonucu şu an önemlidir. Past Simple ise bitmiş, kapanmış ve şimdiden kopuk bir zamandan söz eder.
- Bitmiş zaman (dün, 2020'de, ... önce) → Past Simple.
- Bitmemiş zaman ya da zaman belirtilmemişse (bugün, bu hafta, hiç) → Present Perfect.
- Tarih vermeden hayat tecrübesi → Present Perfect. O tecrübenin ayrıntıları → Past Simple.
- When...? ve What time...? ile kurulan sorular genellikle Past Simple ister.
- Haberler çoğu zaman Present Perfect ile başlar, sonra anlatı Past Simple ile devam eder.
2Yapı
İki yapıyı yan yana karşılaştıralım.
| Present Perfect (time connected to now) | Past Simple (finished time) |
|---|---|
| today (not finished) | yesterday |
| this week / this month / this year | last week / last month / last year |
| ever / never (in my life) | in 2018 / in March |
| so far / up to now | two days ago / a long time ago |
| just / already / yet | just now |
| for (still true) / since | for (finished period) |
| recently / lately | when I was a child |
- Birçok fiilin V2 ve V3 hâli farklıdır: go – went – gone, see – saw – seen, write – wrote – written.
- Düzenli fiillerde V2 ile V3 aynı görünür (worked – worked); bu yüzden zamanı gösteren şey yardımcı fiil have/has olur.
- Amerikan İngilizcesinde just, already ve yet ile sık sık Past Simple kullanılır (Did you eat yet?). İngiliz İngilizcesinde ise bu durumda Present Perfect daha yaygındır.
3Kullanımı
1Bitmiş zaman mı, bitmemiş zaman mı?
Zaman dilimi kapanmışsa Past Simple kullanın. Dilim hâlâ devam ediyorsa Present Perfect kullanın. This morning gibi ifadeler saate bağlıdır: sabah bitti mi, bitmedi mi?
2Tecrübe mi, belirli bir olay mı?
Zaman önemli değilse, hayat tecrübelerini anlatmak için Present Perfect kullanın. Ne zaman, nerede, nasıl gibi ayrıntılar eklediğinizde Past Simple'a geçin.
3Hâlâ geçerli mi, artık değil mi?
for ve since ile kullanılan Present Perfect, durumun şu an da sürdüğünü anlatır. for ile kullanılan Past Simple ise durumun bittiğini gösterir.
4Şimdiki sonuç mu, geçmiş bir hikâye mi?
Geçmişteki eylemin şu anda görülebilen bir sonucu varsa Present Perfect kullanın. Bir olayı anlatırken ya da bitmiş bir eylemi betimlerken Past Simple kullanın.
5Önce haber, sonra ayrıntılar
Haberi genellikle Present Perfect ile veririz. Ardından ayrıntılar için Past Simple'a geçeriz.
6When...? soruları
When ya da What time ile kurulan sorular bitmiş bir anı sorduğu için Past Simple ile kullanılır.
4İpucu kelimeler
İlk grup (ever'dan since'e kadar) genellikle Present Perfect ile kullanılır. İkinci grup (yesterday'den when'e kadar) bitmiş bir zamanı işaret ettiği için Past Simple gerektirir.
5Karşılaştırma
Kendinize tek bir soru sorun: zaman bitti mi, yoksa şimdiyle bağlantılı mı?
Present Perfect
- Şimdiyle bağlantılıdır
- Bitmemiş zaman ya da zaman belirtilmemiş
- Hayat tecrübesi, sonuçlar, haberler
- yesterday, ago, last... ile kullanılamaz
Past Simple
- Şimdiden kopuktur
- Bitmiş zaman, çoğu zaman açıkça belirtilir
- Hikâyeler, ayrıntılar, tarihler
- When...? sorularıyla kullanılır
6Sık yapılan hatalar
Yesterday bitmiş bir zamandır, bu yüzden Present Perfect kullanılamaz.
When belirli ve bitmiş bir anı sorar, bu yüzden Past Simple kullanılır.
Geçmişteki bir yıl bitmiş zamandır. Tarihlerle Past Simple kullanın.
Hâlâ burada çalışıyor, yani süre şimdiye kadar devam ediyor. Present Perfect kullanın.
Last year bitmiştir. Ayrıca have gone, kişinin hâlâ orada olduğu anlamına gelir.
7İpuçları
💡 Cümlede bir zaman ifadesi arayın. Bitmiş bir zamanı gösterebiliyorsanız (dün, ... önce, mayısta) Past Simple seçin.
💡 'Manşet + haber metni' diye düşünün: manşet Present Perfect'tir (I've got a new job!), metin ise Past Simple (I had the interview on Friday).
💡 Today ve this week hâlâ açıktır, tıpkı açık bir kapı gibi; bu yüzden Present Perfect ile kullanılırlar.
8Hızlı test
1. I my grandmother last weekend.
2. you ever a horse?
3. Priya in this company since 2020. She really likes it.
4. When your new laptop?
5. Good news! Daniel a new job. He the contract on Friday.
