İçeriğe geç
A2Temel dilbilgisi (A1–A2)· Ders 40/54

Fiiller (Verbs): türleri ve kalıpları

Verbs

1Genel bakış

Fiillerin farklı türleri vardır. Bazıları nesne ister, bazıları istemez. Bazıları eylem, bazıları ise durum bildirir. Ayrıca birçok fiilden sonra to + fiil ya da fiil-ing gibi sabit bir kalıp gelir; hangi fiilin hangi kalıpla kullanıldığını ezberlemen gerekir.

  • Geçişli (transitive) fiiller nesne ister (buy a phone – bir telefon almak). Geçişsiz (intransitive) fiiller istemez (arrive, sleep).
  • Eylem fiilleri (action verbs) yaptığımız şeyleri anlatır. Durum fiilleri (state verbs) düşündüğümüz, hissettiğimiz ya da sahip olduğumuz şeyleri anlatır ve genellikle -ing'li zamanlarla kullanılmaz.
  • Bazı fiillerden sonra to + fiil gelir: want to go, decide to stay.
  • Bazı fiillerden sonra fiil-ing gelir: enjoy cooking, finish working.
  • Bazı fiiller nesne + to + fiil alır (ask me to help). Make ve let ise nesne + yalın fiil alır (let me go).

2Yapı

Bu seviyede en çok karşılaşacağın fiil kalıpları şunlardır.

Fiil + nesne (geçişli)
S + V + O
Maria bought a new laptop.
Maria yeni bir dizüstü bilgisayar aldı.
Fiil, nesne yok (geçişsiz)
S + V
The train arrived late.
Tren geç geldi.
Fiil + to'lu mastar
S + V + to + V
We decided to stay at home.
Evde kalmaya karar verdik.
Fiil + -ing
S + V + V-ing
Kenji enjoys cooking for his friends.
Kenji arkadaşları için yemek yapmaktan hoşlanır.
Fiil + nesne + to'lu mastar
S + V + O + to + V
My manager asked me to call the client.
Müdürüm benden müşteriyi aramamı istedi.
make / let + nesne + yalın fiil
S + make/let + O + V
Her parents let her stay up late.
Ailesi onun geç saate kadar oturmasına izin verdi.
Olumsuz
S + V + not + to + V / S + V + not + V-ing
I promised not to tell anyone.
Kimseye söylememeye söz verdim.
Soru
Do/Does/Did + S + V + to + V / V-ing?
Do you want to join us?
Bize katılmak ister misin?
Sık kullanılan fiiller ve onlardan sonra gelen kalıp
+ to-infinitive+ -ing+ both (same meaning)
wantenjoylike
needfinishlove
decidemindhate
hopeavoidstart
plankeepbegin
learnpractise (US: practice)prefer
agreesuggestcontinue
promiseimagine—
offermiss—
  • do/does/did ile kurulan soru ve olumsuz cümlelerde yalnızca ilk fiil değişir: She doesn't want to go, (She doesn't wants to go değil).
  • -ing yazımı: make → making, stop → stopping, lie → lying.
  • Birkaç fiil (stop, remember, try) her iki kalıbı da alabilir ama anlamı değişir. Bunları daha ileri bir seviyede göreceksin.

3Kullanımı

1Geçişli ve geçişsiz fiiller

Geçişli (transitive) bir fiilin anlamını tamamlaması için nesneye ihtiyacı vardır. Geçişsiz (intransitive) bir fiil ise nesnesiz de tamdır. eat ve read gibi bazı fiiller her iki şekilde de kullanılabilir.

Tom needs a new bike.
Tom'un yeni bir bisiklete ihtiyacı var.
The baby is sleeping.
Bebek uyuyor.
We ate early. / We ate pasta.
Erken yemek yedik. / Makarna yedik.

2Fiil + to'lu mastar

Plan, istek ve kararla ilgili fiillerden sonra to + yalın fiil kullan. Örnekler: want, need, hope, plan, decide ve promise.

I need to finish this report today.
Bu raporu bugün bitirmem gerekiyor.
Aisha hopes to study in Canada.
Aisha Kanada'da okumayı umuyor.
They agreed to meet on Friday.
Cuma günü buluşmayı kabul ettiler.

3Fiil + -ing

enjoy, finish, mind, avoid ve keep gibi fiillerden sonra fiil-ing kullan. Bu fiillerden sonra asla to + fiil gelmez.

Do you mind waiting a few minutes?
Birkaç dakika beklemenin sakıncası var mı?
Luis finished painting the room.
Luis odayı boyamayı bitirdi.
She keeps forgetting her keys.
Sürekli anahtarlarını unutup duruyor.

4Eylem fiilleri ve durum fiilleri

Eylem fiilleri (run, cook, write) yaptığımız şeyleri anlatır. Durum fiilleri (know, like, want, own, understand) düşünceleri, duyguları ve sahiplik bildirir. Durum fiilleri genellikle devam eden (-ing) zamanlarla kullanılmaz.

Priya is writing an email right now.
Priya şu anda bir e-posta yazıyor.
I understand the question.
Soruyu anlıyorum.
This car belongs to my uncle.
Bu araba amcama ait.

5Fiil + nesne + to'lu mastar

ask, tell, want, help ve teach fiillerinden sonra genellikle önce bir kişi, sonra to + fiil gelir. that I / that he yerine nesne zamiri (me, him, us) kullan.

The teacher told us to open our books.
Öğretmen bize kitaplarımızı açmamızı söyledi.
I want you to try this soup.
Bu çorbayı tatmanı istiyorum.
Can you teach me to drive?
Bana araba kullanmayı öğretebilir misin?

6make / let + nesne + yalın fiil

make (zorlamak) ve let (izin vermek) fiillerinden sonra nesne + yalın fiil gelir, to kullanılmaz. Help her iki şekilde de kullanılabilir: help me (to) carry.

The film made me cry.
Film beni ağlattı.
My boss let us leave early.
Patronum erken çıkmamıza izin verdi.
Omar helped me carry the boxes.
Omar kutuları taşımama yardım etti.

4Karşılaştırma

En çok karıştırılan iki kalıp to + fiil ve fiil-ing'dir. Hangisini kullanacağına ilk fiil karar verir.

Fiil + to'lu mastar

  • Çoğunlukla geleceğe yöneliktir: planlar, umutlar, kararlar.
  • Sık kullanılan fiiller: want, need, hope, plan, decide, promise.
  • Olumsuz: decide not to go.
We plan to visit Seoul next year.
Gelecek yıl Seul'ü ziyaret etmeyi planlıyoruz.

Fiil + -ing

  • Çoğunlukla etkinlikler ve deneyimlerle ilgilidir.
  • Sık kullanılan fiiller: enjoy, finish, mind, avoid, keep, suggest.
  • Olumsuz: avoid not eating neredeyse hiç kullanılmaz; avoid eating de.
We enjoy visiting new cities.
Yeni şehirleri gezmekten hoşlanıyoruz.

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışI enjoy to swim in the sea.
✓ DoğruI enjoy swimming in the sea.

Enjoy fiilinden sonra her zaman fiil-ing gelir, asla to + fiil gelmez.

✗ YanlışI want go home now.
✓ DoğruI want to go home now.

Want fiilinden sonraki fiilin önünde to olmalıdır.

✗ YanlışShe wants that I help her.
✓ DoğruShe wants me to help her.

Want fiilinden sonra that'li yan cümle değil, nesne + to + fiil kullanılır.

✗ YanlışI am knowing the answer.
✓ DoğruI know the answer.

Know bir durum fiilidir, bu yüzden genellikle devam eden (continuous) biçimde kullanılmaz.

✗ YanlışMy boss let me to leave early.
✓ DoğruMy boss let me leave early.

Let ve make fiillerinden sonra nesne + yalın fiil gelir, to kullanılmaz.

6İpuçları

💡 Yeni fiilleri kalıbıyla birlikte, tek parça olarak öğren: enjoy doing, decide to do, ask someone to do.

💡 Pratik hafıza yöntemi: to çoğu zaman ileriye, geleceğe işaret eder (hope to, plan to). -ing alan birçok fiil ise yaptığın ya da yapmış olduğun etkinliklerden söz eder (enjoy, finish).

💡 Make ve let kısa kelimelerdir, bu yüzden to'suz kısa bir kalıp alırlar: let me go, make him laugh.

7Hızlı test

1. Ana has finished   the dishes.

2. We decided   a taxi.

3. My parents never let me   video games at night.

4. The doctor told   more water.

5. Which sentence is correct?