Fiiller (Verbs): türleri ve kalıpları
Verbs
1Genel bakış
Fiillerin farklı türleri vardır. Bazıları nesne ister, bazıları istemez. Bazıları eylem, bazıları ise durum bildirir. Ayrıca birçok fiilden sonra to + fiil ya da fiil-ing gibi sabit bir kalıp gelir; hangi fiilin hangi kalıpla kullanıldığını ezberlemen gerekir.
- Geçişli (transitive) fiiller nesne ister (buy a phone – bir telefon almak). Geçişsiz (intransitive) fiiller istemez (arrive, sleep).
- Eylem fiilleri (action verbs) yaptığımız şeyleri anlatır. Durum fiilleri (state verbs) düşündüğümüz, hissettiğimiz ya da sahip olduğumuz şeyleri anlatır ve genellikle -ing'li zamanlarla kullanılmaz.
- Bazı fiillerden sonra to + fiil gelir: want to go, decide to stay.
- Bazı fiillerden sonra fiil-ing gelir: enjoy cooking, finish working.
- Bazı fiiller nesne + to + fiil alır (ask me to help). Make ve let ise nesne + yalın fiil alır (let me go).
2Yapı
Bu seviyede en çok karşılaşacağın fiil kalıpları şunlardır.
| + to-infinitive | + -ing | + both (same meaning) |
|---|---|---|
| want | enjoy | like |
| need | finish | love |
| decide | mind | hate |
| hope | avoid | start |
| plan | keep | begin |
| learn | practise (US: practice) | prefer |
| agree | suggest | continue |
| promise | imagine | — |
| offer | miss | — |
- do/does/did ile kurulan soru ve olumsuz cümlelerde yalnızca ilk fiil değişir: She doesn't want to go, (She doesn't wants to go değil).
- -ing yazımı: make → making, stop → stopping, lie → lying.
- Birkaç fiil (stop, remember, try) her iki kalıbı da alabilir ama anlamı değişir. Bunları daha ileri bir seviyede göreceksin.
3Kullanımı
1Geçişli ve geçişsiz fiiller
Geçişli (transitive) bir fiilin anlamını tamamlaması için nesneye ihtiyacı vardır. Geçişsiz (intransitive) bir fiil ise nesnesiz de tamdır. eat ve read gibi bazı fiiller her iki şekilde de kullanılabilir.
2Fiil + to'lu mastar
Plan, istek ve kararla ilgili fiillerden sonra to + yalın fiil kullan. Örnekler: want, need, hope, plan, decide ve promise.
3Fiil + -ing
enjoy, finish, mind, avoid ve keep gibi fiillerden sonra fiil-ing kullan. Bu fiillerden sonra asla to + fiil gelmez.
4Eylem fiilleri ve durum fiilleri
Eylem fiilleri (run, cook, write) yaptığımız şeyleri anlatır. Durum fiilleri (know, like, want, own, understand) düşünceleri, duyguları ve sahiplik bildirir. Durum fiilleri genellikle devam eden (-ing) zamanlarla kullanılmaz.
5Fiil + nesne + to'lu mastar
ask, tell, want, help ve teach fiillerinden sonra genellikle önce bir kişi, sonra to + fiil gelir. that I / that he yerine nesne zamiri (me, him, us) kullan.
6make / let + nesne + yalın fiil
make (zorlamak) ve let (izin vermek) fiillerinden sonra nesne + yalın fiil gelir, to kullanılmaz. Help her iki şekilde de kullanılabilir: help me (to) carry.
4Karşılaştırma
En çok karıştırılan iki kalıp to + fiil ve fiil-ing'dir. Hangisini kullanacağına ilk fiil karar verir.
Fiil + to'lu mastar
- Çoğunlukla geleceğe yöneliktir: planlar, umutlar, kararlar.
- Sık kullanılan fiiller: want, need, hope, plan, decide, promise.
- Olumsuz: decide not to go.
Fiil + -ing
- Çoğunlukla etkinlikler ve deneyimlerle ilgilidir.
- Sık kullanılan fiiller: enjoy, finish, mind, avoid, keep, suggest.
- Olumsuz: avoid not eating neredeyse hiç kullanılmaz; avoid eating de.
5Sık yapılan hatalar
Enjoy fiilinden sonra her zaman fiil-ing gelir, asla to + fiil gelmez.
Want fiilinden sonraki fiilin önünde to olmalıdır.
Want fiilinden sonra that'li yan cümle değil, nesne + to + fiil kullanılır.
Know bir durum fiilidir, bu yüzden genellikle devam eden (continuous) biçimde kullanılmaz.
Let ve make fiillerinden sonra nesne + yalın fiil gelir, to kullanılmaz.
6İpuçları
💡 Yeni fiilleri kalıbıyla birlikte, tek parça olarak öğren: enjoy doing, decide to do, ask someone to do.
💡 Pratik hafıza yöntemi: to çoğu zaman ileriye, geleceğe işaret eder (hope to, plan to). -ing alan birçok fiil ise yaptığın ya da yapmış olduğun etkinliklerden söz eder (enjoy, finish).
💡 Make ve let kısa kelimelerdir, bu yüzden to'suz kısa bir kalıp alırlar: let me go, make him laugh.
7Hızlı test
1. Ana has finished the dishes.
2. We decided a taxi.
3. My parents never let me video games at night.
4. The doctor told more water.
5. Which sentence is correct?
