Can / Could para sa kakayahan
Can / Could for ability
1Pangkalahatang-ideya
Ginagamit natin ang can para pag-usapan ang mga bagay na kaya nating gawin ngayon. Ginagamit naman ang could para sa mga bagay na kaya nating gawin noong nakaraan. Pagkatapos ng can at could, laging nasa payak na anyo (base form) ang pandiwa.
- can = kakayahan ngayon: I can swim.
- could = kakayahan noong nakaraan: I could swim when I was six.
- Iisa ang anyo para sa lahat ng simuno (subject): I can, she can, they can
- Laging payak na pandiwa pagkatapos nito: can go, hindi can goes o can to go
- Negatibo: can't / cannot at couldn't / could not
2Anyo at estruktura
Hindi kailanman nagbabago ang can at could. Ilagay ang payak na anyo ng pandiwa pagkatapos nito.
| Form | Present (now) | Past |
|---|---|---|
| Affirmative | I / You / He / She / We / They can swim. | I / You / He / She / We / They could swim. |
| Negative | She can't (cannot) swim. | She couldn't (could not) swim. |
| Question | Can he swim? | Could he swim? |
| Short answer (yes) | Yes, he can. | Yes, he could. |
| Short answer (no) | No, he can't. | No, he couldn't. |
- Isang salita ang cannot. Ang can't ang pinaikling anyo at mas madalas gamitin sa pagsasalita.
- Walang -s para sa he/she/it: He can sing, hindi He cans sing.
- Walang do/does/did sa mga tanong o negatibo: Can you…?, I can't…
3Paano gamitin
1Mga kasanayan at kakayahan ngayon
Gamitin ang can para sa mga bagay na alam mong gawin. Ito ang mga kasanayan at talento mo.
2Kakayahan sa mismong sandaling ito
Gamitin ang can kasama ng mga pandiwang gaya ng see, hear at find para sa posible ngayon mismo.
3Pangkalahatang kakayahan noong nakaraan
Gamitin ang could para sa mga bagay na kaya mong gawin noong nakaraan. Madalas nating idagdag ang when I was… o at the age of….
4Hindi kaya noong nakaraan
Gamitin ang couldn't kapag may bagay na hindi posible noong nakaraan. Pwede ito para sa isang sandali o sa mahabang panahon.
5Pagtatanong tungkol sa kakayahan
Ilagay ang can o could bago ang simuno para makabuo ng tanong. Gamitin din ang mga ito sa maiikling sagot.
4Mga hudyat na salita
Ang mga salitang tumutukoy sa ngayon ay kasama ng can. Ang mga tumutukoy sa nakaraan ay kasama ng could / couldn't.
5Paghahambing
Parehong tumutukoy sa kakayahan ang can at could. Ang pagkakaiba ay ang panahon.
can
- Kakayahan ngayon
- Negatibo: can't / cannot
- Tanong: Can you…?
could
- Kakayahan noong nakaraan
- Negatibo: couldn't / could not
- Tanong: Could you…?
6Karaniwang mali
Hindi kailanman nilalagyan ng -s ang can, kahit kasama ang he, she o it.
Huwag gumamit ng to pagkatapos ng can o could. Payak na anyo lang ng pandiwa.
Nananatiling payak na anyo ang pandiwa pagkatapos ng can, walang -s.
Huwag gumamit ng do/does/did kasama ang can. Ilagay lang sa unahan ang can.
Gawing negatibo gamit ang can't o cannot, hindi don't can.
7Mga tip
💡 Isipin mong "nakapirmi" ang can at could: hindi sila nagbabago, at hindi rin nagbabago ang sumusunod na pandiwa.
💡 Pagbigkas: sa mga positibong pangungusap, maikli at mahina ang can (/kən/). Malakas at malinaw naman ang can't, kaya naririnig ng mga tao ang pagkakaiba.
💡 Madaling paraan ng pagtsek ng panahon: ngayon → can, nakaraan → could.
8Mabilis na pagsusulit
1. My sister play the piano.
2. When I was five, I ride a bike.
3. you speak Chinese?
4. Tom sleep last night because of the noise.
5. Can Aisha swim? – Yes, she .
