İçeriğe geç
B1Temel dilbilgisi (A1–A2)· Ders 15/54

Koşul Cümleleri (Conditional Sentences): Zero, First, Second, Third

Conditional Sentences

1Genel bakış

Koşul cümlelerinin (Conditional Sentences) iki bölümü vardır: if cümleciği (koşul) ve ana cümle (sonuç). Dört temel tip vardır. Hangi tipi seçeceğimiz, durumun her zaman doğru mu, gelecekte mümkün mü, şu an hayali mi, yoksa geçmişe dair hayali mi olduğuna bağlıdır.

  • Zero: genel doğrular ve gerçekler (if + geniş zaman, geniş zaman).
  • First: gerçek, gerçekleşmesi mümkün gelecek durumlar (if + geniş zaman, will + V).
  • Second: şu anda ya da gelecekte hayali veya ihtimali düşük durumlar (if + geçmiş zaman, would + V).
  • Third: geçmişte olmamış, hayali durumlar (if + had + V3, would have + V3).
  • if cümleciğinde asla will ya da would kullanmayın.

2Yapı

Her tipin, if cümleciği ve ana cümle için kendine özgü bir kalıbı vardır.

Zero conditional (sıfırıncı tip)
If + S + V (present), S + V (present)
If you heat ice, it melts.
Buzu ısıtırsan, erir.
First conditional (birinci tip)
If + S + V (present), S + will + V
If it rains tomorrow, we will stay at home.
Yarın yağmur yağarsa, evde kalacağız.
Second conditional (ikinci tip)
If + S + V2 (past), S + would + V
If I had more time, I would learn the guitar.
Daha fazla zamanım olsaydı, gitar öğrenirdim.
Third conditional (üçüncü tip)
If + S + had + V3, S + would have + V3
If Maya had left earlier, she would have caught the train.
Maya daha erken çıkmış olsaydı, trene yetişmiş olurdu.
Olumsuz
If + S + don't/didn't/hadn't + V…, S + won't/wouldn't + V…
If you don't hurry, you won't get a seat.
Acele etmezsen, oturacak yer bulamayacaksın.
Soru
What + would + S + V + if + S + V2?
What would you do if you lost your phone?
Telefonunu kaybetsen ne yapardın?
Dört koşul cümlesi tipine bir bakış
TypeIf-clauseMain clauseUse
Zeropresent simplepresent simplefacts, general truths
Firstpresent simplewill + Vreal, possible future
Secondpast simplewould + Vimaginary present / unlikely future
Thirdpast perfect (had + V3)would have + V3imaginary past, regrets
  • if cümleciği başta geldiğinde virgül kullanın: If you call, I'll answer. Sonda geldiğinde virgül kullanılmaz: I'll answer if you call.
  • Second conditional'da bütün özneler için standart biçim were'dür: If she were here… (was günlük konuşmada yaygındır).
  • Kısaltmalar: 'll = will, 'd = would (ana cümlede) ya da had (third conditional'ın if cümleciğinde).
  • Unless, if not (eğer ...-mezse) anlamına gelir: Unless you study, you'll fail = If you don't study, you'll fail.

3Kullanımı

1First conditional: gerçek gelecek olasılıkları

Gelecekte mümkün ya da olası olan durumlar için kullanılır. Sonuç, koşula bağlıdır. Ana cümlede can, may veya emir kipi de kullanabilirsiniz.

If Kenji passes the test, he will get his driving licence.
Kenji sınavı geçerse, ehliyetini alacak.
If you need help, call me.
Yardıma ihtiyacın olursa, beni ara.
We won't finish on time if we don't start now.
Şimdi başlamazsak, zamanında bitiremeyeceğiz.

2Zero conditional: gerçekler ve genel doğrular

Koşul gerçekleştiğinde her zaman doğru olan şeyler için kullanılır: bilimsel gerçekler, kurallar ve alışkanlıklar. Burada if'in anlamı when'e çok yakındır.

If you mix blue and yellow, you get green.
Maviyle sarıyı karıştırırsan, yeşil elde edersin.
If I drink coffee late, I can't sleep.
Geç saatte kahve içersem, uyuyamam.
Plants die if they don't get water.
Bitkiler su almazsa ölür.

3Second conditional: hayali ya da ihtimali düşük durumlar

Şu an doğru olmayan ya da gelecekte gerçekleşmesi pek olası olmayan durumlar için kullanılır. Buradaki geçmiş zaman, geçmiş zamanı değil, durumun gerçek dışı olduğunu gösterir.

If I lived near the sea, I would swim every day.
Deniz kenarında yaşasaydım, her gün yüzerdim.
If Amara won the lottery, she would travel the world.
Amara piyangoyu kazansa, dünyayı gezerdi.
They wouldn't be late if they had a car.
Arabaları olsaydı geç kalmazlardı.

4Third conditional: hayali geçmiş ve pişmanlıklar

Farklı bir geçmiş hayal etmek için kullanılır. Durum gerçekleşmediği için sonuç da gerçekleşmemiştir. Pişmanlık ve eleştiri bildirirken sık kullanılır.

If I had studied harder, I would have passed the exam.
Daha çok çalışsaydım, sınavı geçmiş olurdum.
If Lucas hadn't missed the bus, he wouldn't have been late.
Lucas otobüsü kaçırmasaydı, geç kalmış olmazdı.
We would have helped if you had asked us.
Bize sorsaydın, yardım ederdik.

5'If I were you' ile tavsiye vermek

Bu kalıplaşmış second conditional ifadesi, kibarca tavsiye vermenin bir yoludur. Bu ifadede her zaman was değil, were kullanın.

If I were you, I would talk to your manager.
Yerinde olsam, müdürünle konuşurdum.
I wouldn't buy that phone if I were you.
Yerinde olsam o telefonu almazdım.

4Karşılaştırma

First ve second conditional sık sık karıştırılır. İkisi de gelecekten söz edebilir, ama durumu ne kadar gerçekçi bulduğunuzu gösterirler.

First conditional

  • Durum gerçek ve mümkündür.
  • if + present simple, will + V
  • Gerçekten olabileceğini düşünüyorsunuz.
If I get the job, I will move to Berlin.
İşi alırsam, Berlin'e taşınacağım.

Second conditional

  • Durum hayali ya da ihtimali düşüktür.
  • if + past simple, would + V
  • Hayal kuruyor veya bir durumu zihninizde canlandırıyorsunuz.
If I got the job, I would move to Berlin.
İşi alsaydım, Berlin'e taşınırdım.

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışIf it will rain tomorrow, we will stay in.
✓ DoğruIf it rains tomorrow, we will stay in.

if cümleciğinde will kullanmayın. if'ten sonra gelecekten söz ederken present simple kullanılır.

✗ YanlışIf I would have money, I would buy a car.
✓ DoğruIf I had money, I would buy a car.

Second conditional'da if cümleciğinde would değil, past simple kullanılır.

✗ YanlışIf she would have known, she would have come.
✓ DoğruIf she had known, she would have come.

Third conditional'ın if cümleciğinde had + V3 bulunur. Would have yalnızca ana cümlede yer alır.

✗ YanlışIf I had knew the answer, I would have told you.
✓ DoğruIf I had known the answer, I would have told you.

had'den sonra fiilin üçüncü hâli (V3) gelir: knew değil, known.

✗ YanlışUnless you don't hurry, you'll miss the bus.
✓ DoğruUnless you hurry, you'll miss the bus.

Unless zaten if not anlamı taşır; bu yüzden ayrıca olumsuzluk eklemeyin.

6İpuçları

💡 Kalıbı aklınızda tutun: 0 = present + present, 1 = present + will, 2 = past + would, 3 = had + would have.

💡 Kendinize sorun: Bu bir gerçek mi? Mümkün mü? Şu an hayali mi? Geçmişe dair hayali mi? Cevap size tipi söyler.

💡 if'ten sonra will ya da would gelmez. Bunların yeri sonuç cümlesidir.

7Hızlı test

1. If you   water to 100°C, it boils.

2. If Priya finishes work early, she   us at the café.

3. If I   you, I would take the job.

4. If they had booked earlier, they   cheaper tickets.

5. If Omar   more free time, he would learn Japanese.