Kısaltılmış İlgi Cümlecikleri (Reduced Relative Clauses)
Reduced Relative Clauses
1Genel bakış
Kısaltılmış ilgi cümleciği (reduced relative clause), bir ilgi cümleciğinin kısa hâlidir. who/which/that bağlacını ve çoğu zaman be fiilini atarız. Geriye yalnızca bir ortaç (sıfat-fiil: -ing ya da V3), to'lu mastar veya bir sıfat öbeği kalır. Bu yapı hem yazıyı hem konuşmayı daha derli toplu ve doğal yapar.
- Etken (aktif) anlam → V-ing kullan: the man standing there (= who is standing).
- Edilgen (pasif) anlam → V3 kullan: a car made in Korea (= which was made).
- the first/last/only veya bir üstünlük derecesinden sonra → to + V kullan: the first to arrive.
- who/which/that + be yapısından sonra bir sıfat ya da yer bildiren öbek geliyorsa ikisini de at: people interested in art.
- Kısaltma yalnızca ilgi zamiri cümleciğin öznesi olduğunda yapılabilir.
2Yapı
İlgi zamirini (ve genelde be fiilini) at, sonra fiili doğru biçimde bırak.
| Full relative clause | Reduced form | Type |
|---|---|---|
| the girl who is talking to Ben | the girl talking to Ben | active (-ing) |
| people who live in the city | people living in the city | active (-ing) |
| the photos which were taken in Rome | the photos taken in Rome | passive (V3) |
| a song that is loved by millions | a song loved by millions | passive (V3) |
| the last person who left the office | the last person to leave the office | infinitive |
| the rooms that are available now | the rooms available now | adjective |
| the keys which are on the table | the keys on the table | place phrase |
- Yalnızca özne konumundaki ilgi cümlecikleri kısaltılır. the book that I bought örneğinde sadece that atılabilir (the book I bought), ortaçlı bir biçim oluşmaz.
- Bitmiş tek bir geçmiş eylem için V-ing kullanma: the man who called yesterday doğru, the man calling yesterday değil.
- Niteleyici olmayan (non-defining) cümleciklerde virgülleri koru: The bridge, built in 1890, is still in use.
3Kullanımı
1Etken anlam: V-ing
İsim eylemi kendisi yapıyorsa V-ing kullan. Hem sürekli (continuous) hem basit (simple) fiillerin yerini tutabilir; live, want, belong gibi durum fiilleri de dâhil.
2Edilgen anlam: V3
Eylem isme yapılıyorsa üçüncü hâl fiili (past participle) kullan. Geçmiş, şimdiki ve genel anlamların hepsinde işe yarar.
3first, last, only ve üstünlük derecelerinden sonra to'lu mastar
the first, the second, the last, the only, the next ve üstünlük dereceli sıfatlardan sonra to + V kullanılır. Bu yapı çoğu zaman geçmiş ya da gelecek anlamlı bir ilgi cümleciğinin yerini tutar.
4Sıfat ve yer öbekleri (be düşer)
Cümlecik who/which/that + be + sıfat/yer biçimindeyse her iki sözcüğü de at. Yanında başka sözcükler bulunan sıfatlar isimden sonra gelir.
5Niteleyici olmayan (non-defining) kısaltmalar
Ek bilgi veren cümlecikler de kısaltılabilir. Tam hâlindeki gibi, bu bölümü virgüller arasına al.
4Karşılaştırma
En önemli seçim V-ing ile V3 arasındadır. Şunu sor: isim eylemi yapıyor mu, yoksa eylem ona mı yapılıyor?
V-ing (etken)
- İsim eylemi kendisi yapar.
- = who/which/that + etken fiil.
- Bitmiş tek bir geçmiş eylem için kullanılmaz.
V3 (edilgen)
- Eylem isme yapılır.
- = who/which/that + be + V3.
- Geçmiş, şimdiki ve genel durumlar için uygundur.
5Sık yapılan hatalar
V-ing, bitmiş tek bir geçmiş eylem için kullanılmaz; cümleciği tam hâliyle bırak.
Ev bir şey inşa etmedi; ev inşa edildi. Bu yüzden edilgen V3 gerekir.
the first/last/only ifadelerinden sonra geçmiş biçim değil, to + V kullanılır.
Ya who are kalır ya da ikisi birden atılır. Sadece are atılamaz.
İsteme eylemini kişi yapıyor; yani anlam etken, bu yüzden V-ing gerekir.
6İpuçları
💡 Doğru mu emin değil misin? who is / which was yapısını geri koy. Tam cümle anlamlıysa kısaltılmış hâli de genelde doğrudur.
💡 Unutma: -ing = yapan, V3 = kendisine yapılan.
💡 first, last, only ya da best duyuyor musun? Aklına to gelsin. Zarf gibi kullanılan ortaçlar için (Feeling tired, I left) Ortaç Öbekleri (Participle Phrases) dersine bak.
7Hızlı test
1. The woman to Leo is our new manager.
2. Most of the phones in this factory are exported.
3. Neil Armstrong was the first person on the Moon.
4. The man me yesterday left a message.
5. Customers in the offer can sign up online.
