Eksiltme ve Yerine Koyma (so, not, one, do so)
Ellipsis and Substitution (so, not, one, do so)
1Genel bakış
Yerine koyma (Substitution), bir kelimeyi, öbeği ya da tüm bir cümleciği so, not, one veya do so gibi kısa bir biçimle değiştirmektir. Eksiltme (Ellipsis) ise dinleyen kişi bağlamdan anlayabiliyorsa kelimelerin tamamen atılmasıdır. İkisi de tekrardan kaçınmanı sağlar; konuşmanı ve yazını doğal, kısa ve bağlantılı hale getirir.
- think, hope, expect ve be afraid gibi fiillerden sonra tüm bir cümleciğin yerine so ve not kullan.
- Sayılabilir bir ismin yerine one/ones kullan. Sayılamayan isimlerde ise yerine koyma değil, eksiltme gerekir.
- Bir eylem öbeğinin yerine, özellikle resmî İngilizcede, do so kullan.
- Fiil öbeğinin geri kalanı bağlamdan açıksa cümleyi yardımcı fiilde ya da to'da bitir.
- Anlam belirsizleşiyorsa asla kelime atma.
2Yapı
Her kalıp, daha önce söylenmiş ya da zaten anlaşılan bir şeyin yerini tutar veya onu tamamen atar.
| Verb | Positive | Negative (common) | Negative (formal / less common) |
|---|---|---|---|
| think | I think so. | I don't think so. | I think not. |
| believe | I believe so. | I don't believe so. | I believe not. |
| expect | I expect so. | I don't expect so. | I expect not. |
| suppose | I suppose so. | I don't suppose so. | I suppose not. |
| imagine | I imagine so. | I don't imagine so. | I imagine not. |
| hope | I hope so. | I hope not. | — |
| be afraid | I'm afraid so. | I'm afraid not. | — |
| guess (informal) | I guess so. | I guess not. | — |
| seem / appear | It seems so. | It seems not. | It doesn't seem so. |
| if | If so, … | If not, … | — |
- think, believe, expect, suppose, imagine ile olağan olumsuz biçim I don't think so'dur. I think not resmî ya da eski moda bir kullanımdır.
- hope, be afraid ve guess ile olumsuzluk not ile kurulur: I hope not, I'm afraid not. Asla I don't hope so denmez.
- Eksiltmede yardımcı fiil cümle sonunda asla kısaltılmaz: Yes, I am (Yes, I'm değil).
- one/ones sayılamayan isimlerin yerini tutamaz: I prefer hot tea to cold (to cold one değil).
3Kullanımı
1Tüm bir cümlecik için so / not
Görüş, umut ve beklenti bildiren fiillerden sonra so olumlu bir cümleciğin, not ise olumsuz bir cümleciğin yerini tutar. Koşul cümlelerinde if so ve if not da aynı mantıkla çalışır.
2Sayılabilir isimler için one / ones
Sayılabilir bir ismi tekrar etmemek için one (tekil) ve ones (çoğul) kullan. Genellikle bir sıfattan, the, this/that ya da which'ten sonra gelirler.
3Yardımcı fiiller ve modallardan sonra eksiltme
Asıl fiil öbeği bağlamdan anlaşılıyorsa sadece yardımcı fiili ya da modalı bırak. Bu yapı kısa cevaplarda, karşıtlıklarda ve soru eki benzeri yanıtlarda çok yaygındır.
4to'dan sonra eksiltme
want, like, try, need, mean ve would love gibi fiillerden sonra to'yu bırakıp mastarın geri kalanını atabilirsin. Ama to'yu da atma.
5Eylemler için do so (resmî)
do so, bir eylemi anlatan fiil öbeğinin yerini tutar; özellikle resmî yazışmalarda, yönergelerde ve raporlarda kullanılır. know, own ya da believe gibi durum fiilleriyle kullanılmaz.
6Bağlı cümleciklerde eksiltme
Sıralı (bağlaçla birleşmiş) cümleciklerde tekrar eden özneler ya da fiiller sıklıkla atılır. Bu, listelerde, karşıtlıklarda ve anlatılarda çok yaygındır.
4Karşılaştırma
Yerine koyma ve eksiltme, ikisi de tekrardan kaçınmayı sağlar ama farklı biçimde çalışır.
Yerine koyma (Substitution)
- Kelimeleri kısa bir biçimle değiştirir: so, not, one(s), do so.
- Boşluk, yerini tutan bir kelimeyle doldurulur.
- do so resmî durur; so/not nötrdür.
Eksiltme (Ellipsis)
- Kelimeleri tamamen atar.
- Cümle bir yardımcı fiilde, modalda ya da to'da biter.
- Günlük konuşmada ve kısa cevaplarda çok yaygındır.
5Sık yapılan hatalar
hope fiilinin olumsuzu not ile kurulur, don't hope so ile değil.
İngilizcede think'ten sonra cümleciğin yerini so tutar, it değil.
Burada a'dan sonra sıfat tek başına kalamaz. Sayılabilir ismin yerini tutması için one ekle.
Eksiltmeli bir cümleciğin sonunda yardımcı fiiller kısaltılamaz.
Mastar eksiltmesinde to korunur; yalnızca fiil öbeğinin geri kalanı atılır.
6İpuçları
💡 Hafıza oyunu: hope ve afraid not der; think ise don't … so der.
💡 one kullanmadan önce sor: Bunu sayabiliyor muyum? Sayamıyorsan ismi doğrudan at.
💡 do so'yu e-postalarda, raporlarda ve yönergelerde kullan. Günlük konuşmada do it ya da basit eksiltme daha doğal durur.
7Hızlı test
1. Has the client rejected our proposal? I'm afraid . We'll need a new plan.
2. Is Daniel coming tonight? I don't so; he's travelling this week.
3. These gloves are too small. Do you have any bigger ?
4. Participants wishing to leave early may after the second session.
5. You don't have to present the results if you don't want .
