İçeriğe geç
C1İleri dilbilgisi (B2–C1)· Ders 29/37

Vurgu ve Öne Çekme (Emphasis and Fronting: do/does/did, so/such)

Emphasis and Fronting (do/does/did, so/such)

1Genel bakış

İngilizcede vurgu yalnızca ses tonuyla değil, dilbilgisiyle de yapılır. Bir şeyin doğru olduğunda ısrar etmek, karşıtlık kurmak ya da bir yanlışı düzeltmek için vurgulu do/does/did kullanabilirsin. Şiddetlendirmek için so/such, bir bilgiyi öne çıkarmak için de onu cümlenin başına taşıyan öne çekme (fronting) yapısını kullanabilirsin. Bu araçlar konuşmanı ve yazını daha etkileyici ve ikna edici yapar.

  • Vurgulu do/does/did + yalın fiil, bir şeyin gerçekten doğru olduğunda ısrar eder: She does care. (O gerçekten önemsiyor.)
  • so, sıfat ve zarfların önüne gelir. such ise sıfatlı ya da sıfatsız bir ismin önüne gelir.
  • so/such … that kalıbı, güçlü bir niteliği sonucuyla birleştirir.
  • Öne çekme (fronting), nesneyi ya da tümleci cümlenin başına taşıyarak onu öne çıkarır veya karşıtlık kurar.
  • Devrik yapı (inversion) ve yarma cümleler (cleft sentences) de vurgu katar, ancak onlar ayrı derslerde ele alınır.

2Yapı

Başlıca vurgu kalıpları şunlardır. Konuşurken işaretli sözcüğü vurgulu söyle.

Vurgulu cümle (geniş/şimdiki zaman)
S + do/does + V (base)
Kenji does work hard, even if it doesn't show.
Kenji belli etmese de gerçekten çok çalışıyor.
Vurgulu cümle (geçmiş zaman)
S + did + V (base)
I did lock the door. I checked twice.
Kapıyı gerçekten kilitledim. İki kez kontrol ettim.
Vurgulu emir cümlesi
Do + V (base)
Do take a seat. We won't be long.
Lütfen oturun. Uzun sürmeyecek.
so / such ile şiddetlendirme
so + Adj/Adv · such (a/an) + (Adj) + N
The view was so beautiful. It was such a peaceful place.
Manzara öyle güzeldi ki. Öyle huzurlu bir yerdi ki.
Sonuç yan cümlesi
so + Adj + that… · such (a) + N + that…
The talk was so useful that I took notes the whole time.
Konuşma o kadar faydalıydı ki baştan sona not aldım.
Öne çekme (önce nesne/tümleç)
O / Adj + as + S + V, …
That part I didn't understand. Tired as she was, she finished the report.
O kısmı anlamadım. Yorgun olmasına rağmen, raporu bitirdi.
so ve such: sık kullanılan kalıplar
PatternExample
so + adjectiveThe room was so quiet.
so + adverbShe speaks so clearly.
so + many/few + plural nounThere were so many questions.
so + much/little + uncountable nounWe had so little time.
such a/an + (adjective) + singular nounIt was such an interesting idea.
such + (adjective) + plural nounThey are such kind neighbours.
such + (adjective) + uncountable nounWe had such lovely weather.
such a lot of + nounThere was such a lot of noise.
so + adjective + a/an + noun (formal)It was so difficult a task that few finished.
  • Vurgulu do/does/did'den sonra her zaman yalın fiil kullanılır: He does know, He does knows değil.
  • be ve kipli (modal) fiillerle do kullanılmaz. Bunun yerine bu fiiller vurgulanır: I AM listening. She CAN swim.
  • Resmî üslupta so + Adj + a + N kalıbına rastlayabilirsin: It was so good a film that… Bu, such a good film ile aynı anlama gelir.
  • Ödün belirten öne çekmede (Tired as she was), sıfat ya da zarf başa gelir ve tanımlık (article) almaz: Child as he was eskimiş bir kullanımdır; Young as he was tercih edilir.

3Kullanımı

1Vurgulu do: karşıtlık ve düzeltme

Bir iddiayı reddetmek ya da yanlış bir düşünceyi düzeltmek için vurgulu do/does/did kullan. Çoğu zaman bir şüpheye veya olumsuz bir ifadeye yanıt verir. Konuşmada yardımcı fiil güçlü biçimde vurgulanır.

“You never reply to messages.” “That's not true. I do reply, just not instantly.”
“Mesajlara hiç cevap vermiyorsun.” “Doğru değil. Cevap veriyorum elbette, sadece anında değil.”
I don't drink coffee, but I do drink a lot of tea.
Kahve içmem ama bol bol çay içerim.
Amara said she would come, and she did come, just very late.
Amara geleceğini söylemişti ve gerçekten de geldi, sadece çok geç.

2Vurgulu do: güçlü duygular ve kibar ısrar

Vurgulu do, bir duyguyu ya da görüşü de güçlendirebilir. Emir cümlelerinde sıcak ve ısrarcı bir ton verir; özellikle misafirperverlik ve kibar ricalarda kullanılır.

I do appreciate all your help this week.
Bu hafta yaptığın yardımlar için cidden minnettarım.
That jacket does suit you.
O ceket sana gerçekten yakışıyor.
Do let me know if you need anything else.
Başka bir şeye ihtiyacın olursa mutlaka haber ver.

3Yoğunluk için so ve such

Bir niteliğin çok güçlü olduğunu göstermek için so ve such kullan. Bunlar very'den daha duygusaldır. that olmadan tek başlarına da konuşma dilinde çok yaygındır.

Thank you, you've been so patient with me.
Teşekkürler, bana karşı çok sabırlı davrandın.
Lucas is such a good listener.
Lucas öyle iyi bir dinleyici ki.
We had such fun at the workshop.
Atölyede öyle eğlendik ki.

4Sonuç için so/such … that

Güçlü niteliğin sonucunu göstermek için bir that yan cümlesi ekle. Resmî olmayan İngilizcede that çoğu zaman düşer.

The instructions were so confusing that nobody followed them.
Yönergeler o kadar kafa karıştırıcıydı ki kimse onlara uymadı.
It was such a long meeting that we ordered lunch in.
Öyle uzun bir toplantıydı ki öğle yemeğini dışarıdan söyledik.
There were so many applicants (that) the deadline was extended.
O kadar çok başvuran vardı ki son tarih uzatıldı.

5Odak ve karşıtlık için öne çekme

Bir nesneyi ya da tümleci öne alarak üzerine ışık tut. Bu genellikle onu daha önce söylenmiş bir şeyle karşılaştırır. Devrik yapı olmaz; sonrasında normal sözcük dizilişi gelir.

Most of the course was easy. The statistics module I found really hard.
Kursun büyük bölümü kolaydı. İstatistik modülünü ise gerçekten zor buldum.
Some of his ideas we can use. Others we'll have to drop.
Bazı fikirlerini kullanabiliriz. Diğerlerini ise bırakmak zorunda kalacağız.
“Can you fix it?” “That I can't promise.”
“Bunu tamir edebilir misin?” “Onu söz veremem.”

6Ödün belirten öne çekme: Adj/Adv + as/though

although anlamı vermek için bir sıfatı, zarfı ya da fiili as veya though'dan önce öne çek. Resmî ve edebî bir tınısı vardır. Much as ve Try as … might kalıplaşmış yapılardır.

Strange as it may seem, the cheaper option performed better.
Garip görünse de, daha ucuz seçenek daha iyi performans gösterdi.
Much as I like the design, it's too expensive for us.
Tasarımı ne kadar beğensem de, bizim için fazla pahalı.
Try as she might, Priya couldn't open the file.
Ne kadar uğraşsa da, Priya dosyayı açamadı.

4Karşılaştırma

so ve such aynı anlama gelir, ama farklı sözcüklerle kullanılır.

so

  • Ardından isim gelmeyen bir sıfat ya da zarfın önüne gelir.
  • much/many/few/little + isim yapısının önüne gelir.
  • Asla a/an'dan sonra gelmez: a so nice day yanlıştır.
The film was so moving that I cried.
Film o kadar dokunaklıydı ki ağladım.

such

  • Bir isim öbeğinin önüne gelir: such (a/an) + (sıfat) + isim.
  • Tanımlık (article) such'tan sonra gelir: such a, asla a such değil.
  • a lot of ile kullanılır: such a lot of work.
It was such a moving film that I cried.
Öyle dokunaklı bir filmdi ki ağladım.

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışShe does looks tired today.
✓ DoğruShe does look tired today.

Vurgulu does'tan sonra yalın fiil kullanılır. -s eki ana fiile değil, does'a gelir.

✗ YanlışI did called you yesterday!
✓ DoğruI did call you yesterday!

did zaten geçmiş zamanı gösterir, bu yüzden ana fiil yalın biçimde kalır.

✗ YanlışIt was so a useful course.
✓ DoğruIt was such a useful course.

a/an + isim yapısının önünde such kullanılır. so yalnızca ardından isim gelmeyen bir sıfatın önüne gelir.

✗ YanlışThere were such many people at the event.
✓ DoğruThere were so many people at the event.

many, much, few ve little ile such değil, so kullanılır.

✗ YanlışI do am interested in the job.
✓ DoğruI am interested in the job.

be fiiliyle vurgulu do kullanılmaz. Bunun yerine konuşurken AM vurgulanır.

6İpuçları

💡 Şöyle düşün: so + niteleyen sözcük, such + nesne/varlık: so kind ama such a kind person.

💡 Biri senden şüphe ettiğinde do/does/did ile yanıt ver ve onu vurgula: I DID send it! Doğal ve kendinden emin bir tını verir.

💡 Karşıtlık kurmak için öne çekmeyi kullan: önce bir şeyden söz et, sonra diğerini öne al. The food was great. The service I can't say much for.

7Hızlı test

1. “You didn't send the report.” “I   send it. Check your spam folder.”

2. It was   boring lecture that half the room fell asleep.

3. We had   little time that we skipped lunch.

4.   as it may seem, the simplest solution worked best.

5. Which sentence is correct?