Vurgu ve Öne Çekme (Emphasis and Fronting: do/does/did, so/such)
Emphasis and Fronting (do/does/did, so/such)
1Genel bakış
İngilizcede vurgu yalnızca ses tonuyla değil, dilbilgisiyle de yapılır. Bir şeyin doğru olduğunda ısrar etmek, karşıtlık kurmak ya da bir yanlışı düzeltmek için vurgulu do/does/did kullanabilirsin. Şiddetlendirmek için so/such, bir bilgiyi öne çıkarmak için de onu cümlenin başına taşıyan öne çekme (fronting) yapısını kullanabilirsin. Bu araçlar konuşmanı ve yazını daha etkileyici ve ikna edici yapar.
- Vurgulu do/does/did + yalın fiil, bir şeyin gerçekten doğru olduğunda ısrar eder: She does care. (O gerçekten önemsiyor.)
- so, sıfat ve zarfların önüne gelir. such ise sıfatlı ya da sıfatsız bir ismin önüne gelir.
- so/such … that kalıbı, güçlü bir niteliği sonucuyla birleştirir.
- Öne çekme (fronting), nesneyi ya da tümleci cümlenin başına taşıyarak onu öne çıkarır veya karşıtlık kurar.
- Devrik yapı (inversion) ve yarma cümleler (cleft sentences) de vurgu katar, ancak onlar ayrı derslerde ele alınır.
2Yapı
Başlıca vurgu kalıpları şunlardır. Konuşurken işaretli sözcüğü vurgulu söyle.
| Pattern | Example |
|---|---|
| so + adjective | The room was so quiet. |
| so + adverb | She speaks so clearly. |
| so + many/few + plural noun | There were so many questions. |
| so + much/little + uncountable noun | We had so little time. |
| such a/an + (adjective) + singular noun | It was such an interesting idea. |
| such + (adjective) + plural noun | They are such kind neighbours. |
| such + (adjective) + uncountable noun | We had such lovely weather. |
| such a lot of + noun | There was such a lot of noise. |
| so + adjective + a/an + noun (formal) | It was so difficult a task that few finished. |
- Vurgulu do/does/did'den sonra her zaman yalın fiil kullanılır: He does know, He does knows değil.
- be ve kipli (modal) fiillerle do kullanılmaz. Bunun yerine bu fiiller vurgulanır: I AM listening. She CAN swim.
- Resmî üslupta so + Adj + a + N kalıbına rastlayabilirsin: It was so good a film that… Bu, such a good film ile aynı anlama gelir.
- Ödün belirten öne çekmede (Tired as she was), sıfat ya da zarf başa gelir ve tanımlık (article) almaz: Child as he was eskimiş bir kullanımdır; Young as he was tercih edilir.
3Kullanımı
1Vurgulu do: karşıtlık ve düzeltme
Bir iddiayı reddetmek ya da yanlış bir düşünceyi düzeltmek için vurgulu do/does/did kullan. Çoğu zaman bir şüpheye veya olumsuz bir ifadeye yanıt verir. Konuşmada yardımcı fiil güçlü biçimde vurgulanır.
2Vurgulu do: güçlü duygular ve kibar ısrar
Vurgulu do, bir duyguyu ya da görüşü de güçlendirebilir. Emir cümlelerinde sıcak ve ısrarcı bir ton verir; özellikle misafirperverlik ve kibar ricalarda kullanılır.
3Yoğunluk için so ve such
Bir niteliğin çok güçlü olduğunu göstermek için so ve such kullan. Bunlar very'den daha duygusaldır. that olmadan tek başlarına da konuşma dilinde çok yaygındır.
4Sonuç için so/such … that
Güçlü niteliğin sonucunu göstermek için bir that yan cümlesi ekle. Resmî olmayan İngilizcede that çoğu zaman düşer.
5Odak ve karşıtlık için öne çekme
Bir nesneyi ya da tümleci öne alarak üzerine ışık tut. Bu genellikle onu daha önce söylenmiş bir şeyle karşılaştırır. Devrik yapı olmaz; sonrasında normal sözcük dizilişi gelir.
6Ödün belirten öne çekme: Adj/Adv + as/though
although anlamı vermek için bir sıfatı, zarfı ya da fiili as veya though'dan önce öne çek. Resmî ve edebî bir tınısı vardır. Much as ve Try as … might kalıplaşmış yapılardır.
4Karşılaştırma
so ve such aynı anlama gelir, ama farklı sözcüklerle kullanılır.
so
- Ardından isim gelmeyen bir sıfat ya da zarfın önüne gelir.
- much/many/few/little + isim yapısının önüne gelir.
- Asla a/an'dan sonra gelmez: a so nice day yanlıştır.
such
- Bir isim öbeğinin önüne gelir: such (a/an) + (sıfat) + isim.
- Tanımlık (article) such'tan sonra gelir: such a, asla a such değil.
- a lot of ile kullanılır: such a lot of work.
5Sık yapılan hatalar
Vurgulu does'tan sonra yalın fiil kullanılır. -s eki ana fiile değil, does'a gelir.
did zaten geçmiş zamanı gösterir, bu yüzden ana fiil yalın biçimde kalır.
a/an + isim yapısının önünde such kullanılır. so yalnızca ardından isim gelmeyen bir sıfatın önüne gelir.
many, much, few ve little ile such değil, so kullanılır.
be fiiliyle vurgulu do kullanılmaz. Bunun yerine konuşurken AM vurgulanır.
6İpuçları
💡 Şöyle düşün: so + niteleyen sözcük, such + nesne/varlık: so kind ama such a kind person.
💡 Biri senden şüphe ettiğinde do/does/did ile yanıt ver ve onu vurgula: I DID send it! Doğal ve kendinden emin bir tını verir.
💡 Karşıtlık kurmak için öne çekmeyi kullan: önce bir şeyden söz et, sonra diğerini öne al. The food was great. The service I can't say much for.
7Hızlı test
1. “You didn't send the report.” “I send it. Check your spam folder.”
2. It was boring lecture that half the room fell asleep.
3. We had little time that we skipped lunch.
4. as it may seem, the simplest solution worked best.
5. Which sentence is correct?
