Bỏ qua tới nội dung
B1Ngữ pháp nâng cao· Bài 11/37

Động từ khuyết thiếu chỉ nghĩa vụ, sự cho phép và lời khuyên (Modals of Obligation, Permission and Advice)

Modals of Obligation, Permission and Advice

1Tổng quan

Các động từ khuyết thiếu (modal verbs) như must, have to, can, may và should cho biết một hành động cần thiết, được phép hay nên làm đến mức nào. Bạn dùng chúng để nói về quy định, xin hoặc cho phép, và đưa ra lời khuyên. Nhờ vậy, bạn nói rõ ràng và lịch sự hơn ở chỗ làm, ở trường và trong cuộc sống hằng ngày.

  • Nghĩa vụ (Obligation): must, have to, need to = điều đó là bắt buộc.
  • Sự cấm đoán (Prohibition): mustn't, can't = điều đó không được phép.
  • Không bắt buộc (No obligation): don't have to, don't need to, needn't = điều đó không cần thiết.
  • Sự cho phép (Permission): can, could, may, be allowed to.
  • Lời khuyên (Advice): should, ought to, had better.

2Cấu trúc

Hầu hết động từ khuyết thiếu được theo sau bởi động từ nguyên mẫu không to (base verb). Have to, need to, ought to và be allowed to là những trường hợp đặc biệt.

Khẳng định (động từ khuyết thiếu)
S + modal + V
You should take a break.
Bạn nên nghỉ giải lao một chút.
Phủ định (động từ khuyết thiếu)
S + modal + not + V
Visitors mustn't park here.
Khách không được đỗ xe ở đây.
Câu hỏi (động từ khuyết thiếu)
Modal + S + V?
Can I use your charger?
Tôi có thể dùng sạc của bạn được không?
Khẳng định (have to)
S + have/has to + V
Ana has to wear a uniform at work.
Ana phải mặc đồng phục khi đi làm.
Phủ định (have to)
S + don't/doesn't have to + V
We don't have to finish it today.
Chúng ta không cần hoàn thành việc này hôm nay.
Câu hỏi (have to)
Do/Does + S + have to + V?
Does he have to sign the form?
Anh ấy có phải ký vào mẫu đơn không?
Hướng dẫn nhanh: ý nghĩa và động từ khuyết thiếu
MeaningModalExample
Strong obligationmust / have toYou must show your ID.
Necessityneed toI need to call my bank.
Prohibitionmustn't / can'tYou can't smoke in here.
No obligationdon't have to / don't need toYou don't have to pay now.
No obligation (mainly UK, formal)needn'tYou needn't bring anything.
Permission (informal)canYou can sit here.
Asking politelycouldCould I leave early today?
Permission (formal)mayMay I come in?
Rules / permissionbe allowed toWe aren't allowed to use phones.
Adviceshould / ought toYou ought to rest.
Strong advice / warninghad betterYou'd better hurry.
  • Động từ khuyết thiếu không bao giờ thêm -s: she must, không phải she musts.
  • Động từ khuyết thiếu không có dạng -ing hay quá khứ. Để nói về quá khứ, dùng had to (nghĩa vụ) và was/were allowed to hoặc could (sự cho phép).
  • Ought to và had better có cấu trúc cố định: ought not to, had better not.
  • Had better nói về hiện tại hoặc tương lai, không nói về quá khứ. Dạng rút gọn: You'd better…

3Cách dùng

1Nghĩa vụ và sự cần thiết

Dùng must, have to hoặc need to khi điều gì đó là cần thiết. Must thường thể hiện ý kiến của người nói hoặc quy định bằng văn bản. Have to thường thể hiện quy định từ bên ngoài (xem bài Must vs Have to).

I must remember to call my mum tonight.
Tôi phải nhớ gọi cho mẹ tối nay.
Nurses have to work at night sometimes.
Y tá đôi khi phải làm việc ban đêm.
You need to update the app first.
Trước tiên bạn cần cập nhật ứng dụng.

2Lời khuyên và đề xuất

Dùng should hoặc ought to để nói điều gì là ý hay nên làm. Had better mạnh hơn và ngụ ý sẽ có rắc rối nếu bạn không làm.

You should try the new café near the station.
Bạn nên thử quán cà phê mới gần ga.
Kenji ought to see a doctor about his back.
Kenji nên đi khám bác sĩ về chứng đau lưng.
We 'd better leave now, or we'll miss the train.
Chúng ta nên đi ngay, nếu không sẽ lỡ chuyến tàu.

3Xin phép và cho phép

Can phổ biến và thân thiện. Could lịch sự hơn khi xin phép. May trang trọng và lịch sự.

Can I borrow your pen for a second?
Cho tôi mượn bút của bạn một chút được không?
Could we change the meeting to Friday?
Chúng ta có thể đổi cuộc họp sang thứ Sáu được không?
May I ask a question?
Xin phép cho tôi hỏi một câu được không?

4Sự cấm đoán: điều không được phép

Dùng mustn't hoặc can't để nói điều gì bị cấm. Not be allowed to mô tả các quy định, thường do người khác đặt ra.

You mustn't touch the paintings.
Bạn không được chạm vào các bức tranh.
Sorry, you can't eat in the library.
Xin lỗi, bạn không được ăn trong thư viện.
Students aren't allowed to use phones in exams.
Học sinh không được phép dùng điện thoại trong kỳ thi.

5Không bắt buộc: điều không cần thiết

Dùng don't have to, don't need to hoặc needn't khi bạn có quyền lựa chọn. Nó KHÔNG có nghĩa là "đừng làm".

You don't have to wear a tie on Fridays.
Thứ Sáu bạn không cần đeo cà vạt.
Fatima doesn't need to book; the event is free.
Fatima không cần đặt chỗ; sự kiện này miễn phí.
You needn't wait for me.
Bạn không cần chờ tôi đâu.

6Nói về quá khứ

Must không có dạng quá khứ, nên dùng had to. Với sự cho phép trong quá khứ, dùng was/were allowed to hoặc could.

I had to work late yesterday.
Hôm qua tôi phải làm việc đến khuya.
When we were kids, we weren't allowed to stay up late.
Hồi nhỏ, chúng tôi không được phép thức khuya.
At my old job, I could work from home on Mondays.
Ở công việc cũ, tôi có thể làm việc ở nhà vào các ngày thứ Hai.

4So sánh

Người học thường nhầm giữa nghĩa vụ và lời khuyên. Đó là một quy định hay chỉ là một ý hay?

must / have to (nghĩa vụ)

  • Điều đó là cần thiết; bạn không thực sự có lựa chọn.
  • Dùng cho quy định, luật lệ và bổn phận cá nhân mạnh mẽ.
  • Không làm có thể gây ra vấn đề nghiêm trọng.
You have to have a visa to enter the country.
Bạn phải có visa mới được nhập cảnh.

should / ought to (lời khuyên)

  • Đó là ý hay; bạn có thể tự chọn.
  • Dùng cho gợi ý và quan điểm.
  • Nhẹ nhàng và lịch sự hơn must.
You should learn a few local words before your trip.
Bạn nên học vài từ địa phương trước chuyến đi.

5Lỗi thường gặp

✗ SaiYou must to finish the report.
✓ ĐúngYou must finish the report.

Các động từ khuyết thiếu như must, can và should được theo sau bởi động từ nguyên mẫu không to.

✗ SaiShe cans drive.
✓ ĐúngShe can drive.

Động từ khuyết thiếu không bao giờ thêm -s, kể cả với he, she hay it.

✗ SaiYou don't must park here.
✓ ĐúngYou mustn't park here.

Động từ khuyết thiếu tạo câu phủ định bằng cách thêm not trực tiếp: must not / mustn't. Không dùng do.

✗ SaiYou had better to call him.
✓ ĐúngYou had better call him.

Had better được theo sau bởi động từ nguyên mẫu, không có to.

✗ SaiYou mustn't come to the party if you're busy.
✓ ĐúngYou don't have to come to the party if you're busy.

Mustn't nghĩa là bị cấm. Để nói điều đó không cần thiết, hãy dùng don't have to.

6Mẹo ghi nhớ

💡 Hãy hình dung một thang mức độ: should (ý hay) → had better (cảnh báo) → must / have to (bắt buộc).

💡 Mustn't = đèn đỏ (dừng lại!). Don't have to = đèn xanh có lựa chọn (tùy bạn).

💡 Để nói lịch sự ở chỗ làm, hãy hỏi bằng Could I…? hoặc May I…? thay vì Can I…?

7Kiểm tra nhanh

1. It's raining heavily. You   take an umbrella.

2. Tomorrow is a holiday, so we   go to work.

3.   I open the window? It's very warm in here.

4. Passengers   smoke on the plane. It's against the law.

5. Last year, Omar   work every Saturday.