İleri Düzey Edilgen Yapı (It is said that…, edilgen mastarlar)
Advanced Passive (It is said that…, passive infinitives)
1Genel bakış
İleri düzey edilgen (Passive) yapılar, insanların genel olarak ne düşündüğünü ya da söylediğini kaynağı belirtmeden aktarmanı sağlar: It is said that… ve She is believed to… gibi. Ayrıca fiillerden, sıfatlardan ve edatlardan sonra edilgen mastar (to be done) ve edilgen isim-fiil / ulaç (being done) kullanabilirsin. Bu yapılar haberlerde, raporlarda ve resmî yazılarda çok yaygındır.
- Kişisiz edilgen (Impersonal passive): It + is said / believed / thought + that'li yan cümle.
- Kişili edilgen (Personal passive): Özne + is said / believed + to'lu mastar.
- Daha önce olan bir eylem için to have + V3, süregelen bir eylem için to be + V-ing kullan.
- Edilgen mastar (passive infinitive) = to be + V3; bitmiş edilgen mastar (perfect passive infinitive) = to have been + V3.
- Edilgen ulaç (passive gerund) = being + V3; edatlardan ve avoid, enjoy, hate gibi fiillerden sonra kullanılır.
2Yapı
İşte temel kalıplar. Mastarın biçimini, eylemin aktarma fiiline göre ne zaman gerçekleştiğine bakarak seç.
| Form | Active | Passive |
|---|---|---|
| Infinitive | to invite | to be invited |
| Perfect infinitive | to have invited | to have been invited |
| Continuous infinitive | to be inviting | to be being invited (rare) |
| Gerund | inviting | being invited |
| Perfect gerund | having invited | having been invited |
| Modal | must invite | must be invited |
| Modal perfect | should have invited | should have been invited |
| Active | Impersonal passive | Personal passive |
|---|---|---|
| People say she lives in Rome. | It is said that she lives in Rome. | She is said to live in Rome. |
| People say she lived in Rome. | It is said that she lived in Rome. | She is said to have lived in Rome. |
| People say she is living in Rome. | It is said that she is living in Rome. | She is said to be living in Rome. |
| People said she lived in Rome. | It was said that she lived in Rome. | She was said to live in Rome. |
| People expect prices to rise. | It is expected that prices will rise. | Prices are expected to rise. |
- Sık kullanılan aktarma fiilleri: say, believe, think, know, expect, report, consider, understand, estimate, claim.
- There ile: There is said to be a hidden garden behind the museum. (Müzenin arkasında gizli bir bahçe olduğu söyleniyor.)
- Say fiili yalnızca edilgen yapıda bu şekilde kullanılır: He is said to be rich doğrudur, ama ~~They say him to be rich~~ yanlıştır.
- Olumsuzda not'u reddetmek istediğin bölümün önüne koy: is said not to like (daha yaygın) veya is not said to like (anlamı farklıdır).
3Kullanımı
1Genel görüşleri aktarmak: It is said that…
Kaynak bilinmiyorsa, önemsizse ya da çok genelse It + edilgen aktarma fiili + that kullan. Nesnel ve resmî bir ton verdiği için haberlerde ve raporlarda sıkça görülür.
2Kişili edilgen: She is said to…
Cümleye hakkında konuştuğun kişi ya da şeyle başla, sonra to + mastar ekle. Eylem aktarma anıyla aynı zamandaysa ya da gelecekteyse yalın mastarı kullan.
3Daha önceki ya da süregelen eylemler: to have done / to be doing
Eylem aktarma anından önce gerçekleştiyse to have + V3 kullan. Eylem o sırada devam ediyorsa to be + V-ing kullan.
4Fiil ve sıfatlardan sonra edilgen mastar
want, hope, expect, need, ask gibi fiillerden ve likely, happy, sure gibi sıfatlardan sonra, özne eylemden etkileniyorsa to be + V3 kullan.
5Edatlardan ve bazı fiillerden sonra edilgen ulaç
Edatlardan ve avoid, enjoy, hate, remember, mind gibi fiillerden sonra being + V3 kullan. Bir şeyin daha önce olduğunu vurgulamak için having been + V3 kullan.
6Modallarla bitmiş edilgen: should have been done
Özne eylemden etkileniyorsa, geçmişe dair olasılık, çıkarım veya pişmanlık anlatmak için modal + have been + V3 kullan.
4Karşılaştırma
Kişisiz ve kişili edilgen çoğu zaman aynı anlama gelir, ama cümleye farklı başlar ve farklı yapılar kullanırlar.
Kişisiz edilgen (It is said that…)
- Cümle It ile başlar.
- Kendi öznesi ve fiili olan tam bir that'li yan cümle gelir.
- Zaman, that'li yan cümlenin içinde gösterilir.
Kişili edilgen (X is said to…)
- Cümle, hakkında konuştuğun kişi ya da şeyle başlar.
- Yan cümle değil, to'lu mastar gelir.
- Zaman mastarın biçimiyle gösterilir: to do / to have done / to be doing.
5Sık yapılan hatalar
İki kalıbı karıştırma: ya It… that + yan cümle ya da Özne… to + mastar kullan, ikisini birden değil.
Eylem şimdiden önce gerçekleşti, bu yüzden bitmiş mastar (to have + V3) gerekir.
Eylemden etkilenen Maria olduğu için edilgen mastar (to be + V3) kullanılır.
Eylemden etkilenen konuşan kişi olduğu için edilgen ulaç (being + V3) kullanılır.
Say fiili etken yapıda nesne + to'lu mastar almaz; bunun yerine edilgen biçimi kullan.
6İpuçları
💡 Kendine şunu sor: eylem ne zaman oldu? Aynı anda → to do, daha önce → to have done, devam ediyor → to be doing.
💡 It is said that… yapısını, sorumluluğu üstlenmeden insanlar diyor ki demenin kibar bir yolu olarak düşün.
💡 Özne eylemden etkileniyorsa be ekle: to be done, being done, have been done.
7Hızlı test
1. The painting to be worth millions.
2. The director is believed the company last month.
3. Nobody likes in front of colleagues.
4. that the factory will close next year.
5. The report should last week, but it's still not ready.
