İçeriğe geç
B2İleri dilbilgisi (B2–C1)· Ders 26/37

İleri Düzey Edilgen Yapı (It is said that…, edilgen mastarlar)

Advanced Passive (It is said that…, passive infinitives)

1Genel bakış

İleri düzey edilgen (Passive) yapılar, insanların genel olarak ne düşündüğünü ya da söylediğini kaynağı belirtmeden aktarmanı sağlar: It is said that… ve She is believed to… gibi. Ayrıca fiillerden, sıfatlardan ve edatlardan sonra edilgen mastar (to be done) ve edilgen isim-fiil / ulaç (being done) kullanabilirsin. Bu yapılar haberlerde, raporlarda ve resmî yazılarda çok yaygındır.

  • Kişisiz edilgen (Impersonal passive): It + is said / believed / thought + that'li yan cümle.
  • Kişili edilgen (Personal passive): Özne + is said / believed + to'lu mastar.
  • Daha önce olan bir eylem için to have + V3, süregelen bir eylem için to be + V-ing kullan.
  • Edilgen mastar (passive infinitive) = to be + V3; bitmiş edilgen mastar (perfect passive infinitive) = to have been + V3.
  • Edilgen ulaç (passive gerund) = being + V3; edatlardan ve avoid, enjoy, hate gibi fiillerden sonra kullanılır.

2Yapı

İşte temel kalıplar. Mastarın biçimini, eylemin aktarma fiiline göre ne zaman gerçekleştiğine bakarak seç.

Kişisiz edilgen
It + be + V3 (said/believed/thought) + that + clause
It is believed that the new bridge will open in May.
Yeni köprünün mayısta açılacağı düşünülüyor.
Kişili edilgen (aynı zaman)
S + be + V3 + to + V
Kenji is said to be the best chef in town.
Kenji'nin şehrin en iyi şefi olduğu söyleniyor.
Kişili edilgen (daha önceki zaman)
S + be + V3 + to have + V3
The author is thought to have written the book in two months.
Yazarın kitabı iki ayda yazdığı düşünülüyor.
Kişili edilgen (süregelen)
S + be + V3 + to be + V-ing
The company is reported to be planning a new office.
Şirketin yeni bir ofis planladığı bildiriliyor.
Edilgen mastar
V / Adj + to be + V3
Amara hopes to be chosen for the team.
Amara takıma seçilmeyi umuyor.
Bitmiş edilgen mastar
S + modal / V + (to) have been + V3
The email should have been sent yesterday.
E-postanın dün gönderilmiş olması gerekirdi.
Edilgen ulaç
V / prep + being + V3
Nobody enjoys being kept waiting.
Kimse bekletilmekten hoşlanmaz.
Olumsuz
S + be + V3 + not to + V / not + being + V3
The flight is expected not to be delayed.
Uçuşun gecikmemesi bekleniyor.
Soru
Is it + V3 + that…? / Is + S + V3 + to + V…?
Is it known who designed the building?
Binayı kimin tasarladığı biliniyor mu?
Mastarların ve ulaçların etken ve edilgen biçimleri
FormActivePassive
Infinitiveto inviteto be invited
Perfect infinitiveto have invitedto have been invited
Continuous infinitiveto be invitingto be being invited (rare)
Gerundinvitingbeing invited
Perfect gerundhaving invitedhaving been invited
Modalmust invitemust be invited
Modal perfectshould have invitedshould have been invited
Etken yapıdan kişisiz ve kişili edilgene
ActiveImpersonal passivePersonal passive
People say she lives in Rome.It is said that she lives in Rome.She is said to live in Rome.
People say she lived in Rome.It is said that she lived in Rome.She is said to have lived in Rome.
People say she is living in Rome.It is said that she is living in Rome.She is said to be living in Rome.
People said she lived in Rome.It was said that she lived in Rome.She was said to live in Rome.
People expect prices to rise.It is expected that prices will rise.Prices are expected to rise.
  • Sık kullanılan aktarma fiilleri: say, believe, think, know, expect, report, consider, understand, estimate, claim.
  • There ile: There is said to be a hidden garden behind the museum. (Müzenin arkasında gizli bir bahçe olduğu söyleniyor.)
  • Say fiili yalnızca edilgen yapıda bu şekilde kullanılır: He is said to be rich doğrudur, ama ~~They say him to be rich~~ yanlıştır.
  • Olumsuzda not'u reddetmek istediğin bölümün önüne koy: is said not to like (daha yaygın) veya is not said to like (anlamı farklıdır).

3Kullanımı

1Genel görüşleri aktarmak: It is said that…

Kaynak bilinmiyorsa, önemsizse ya da çok genelse It + edilgen aktarma fiili + that kullan. Nesnel ve resmî bir ton verdiği için haberlerde ve raporlarda sıkça görülür.

It is estimated that over two million people visit the city each year.
Her yıl iki milyondan fazla kişinin şehri ziyaret ettiği tahmin ediliyor.
It was reported that the train service would restart on Monday.
Tren seferlerinin pazartesi yeniden başlayacağı bildirildi.
It is widely thought that remote work improves focus.
Uzaktan çalışmanın odaklanmayı artırdığı yaygın olarak düşünülüyor.

2Kişili edilgen: She is said to…

Cümleye hakkında konuştuğun kişi ya da şeyle başla, sonra to + mastar ekle. Eylem aktarma anıyla aynı zamandaysa ya da gelecekteyse yalın mastarı kullan.

Ms Okafor is considered to be an expert in solar energy.
Okafor Hanım güneş enerjisi konusunda uzman kabul ediliyor.
The new phone is expected to cost more than the old model.
Yeni telefonun eski modelden daha pahalı olması bekleniyor.
There is said to be a great café near the station.
İstasyonun yakınında harika bir kafe olduğu söyleniyor.

3Daha önceki ya da süregelen eylemler: to have done / to be doing

Eylem aktarma anından önce gerçekleştiyse to have + V3 kullan. Eylem o sırada devam ediyorsa to be + V-ing kullan.

The castle is believed to have been built in the 12th century.
Kalenin 12. yüzyılda inşa edildiğine inanılıyor.
Lucas is thought to have moved to Canada last year.
Lucas'ın geçen yıl Kanada'ya taşındığı düşünülüyor.
The team is said to be working on a new app.
Ekibin yeni bir uygulama üzerinde çalıştığı söyleniyor.

4Fiil ve sıfatlardan sonra edilgen mastar

want, hope, expect, need, ask gibi fiillerden ve likely, happy, sure gibi sıfatlardan sonra, özne eylemden etkileniyorsa to be + V3 kullan.

Priya wants to be included in the project.
Priya projeye dâhil edilmek istiyor.
The results are likely to be published next week.
Sonuçların gelecek hafta yayımlanması muhtemel.
These forms need to be signed by Friday.
Bu formların cumaya kadar imzalanması gerekiyor.

5Edatlardan ve bazı fiillerden sonra edilgen ulaç

Edatlardan ve avoid, enjoy, hate, remember, mind gibi fiillerden sonra being + V3 kullan. Bir şeyin daha önce olduğunu vurgulamak için having been + V3 kullan.

I don't mind being asked questions.
Bana soru sorulmasından rahatsız olmam.
After being interviewed twice, Mehmet got the job.
İki kez mülakata alındıktan sonra Mehmet işi aldı.
She was proud of having been selected for the award.
Ödüle seçilmiş olmaktan gurur duyuyordu.

6Modallarla bitmiş edilgen: should have been done

Özne eylemden etkileniyorsa, geçmişe dair olasılık, çıkarım veya pişmanlık anlatmak için modal + have been + V3 kullan.

We should have been told about the change earlier.
Değişiklik bize daha önce söylenmeliydi.
My bag must have been moved by the cleaners.
Çantam temizlikçiler tarafından taşınmış olmalı.
The mistake could have been avoided.
Bu hatadan kaçınılabilirdi.

4Karşılaştırma

Kişisiz ve kişili edilgen çoğu zaman aynı anlama gelir, ama cümleye farklı başlar ve farklı yapılar kullanırlar.

Kişisiz edilgen (It is said that…)

  • Cümle It ile başlar.
  • Kendi öznesi ve fiili olan tam bir that'li yan cümle gelir.
  • Zaman, that'li yan cümlenin içinde gösterilir.
It is believed that the island was once part of the mainland.
Adanın bir zamanlar ana karanın parçası olduğuna inanılıyor.

Kişili edilgen (X is said to…)

  • Cümle, hakkında konuştuğun kişi ya da şeyle başlar.
  • Yan cümle değil, to'lu mastar gelir.
  • Zaman mastarın biçimiyle gösterilir: to do / to have done / to be doing.
The island is believed to have been part of the mainland.
Adanın ana karanın parçası olduğuna inanılıyor.

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışHe is said that he is very rich.
✓ DoğruHe is said to be very rich. / It is said that he is very rich.

İki kalıbı karıştırma: ya It… that + yan cümle ya da Özne… to + mastar kullan, ikisini birden değil.

✗ YanlışThe museum is believed to open in 1890.
✓ DoğruThe museum is believed to have opened in 1890.

Eylem şimdiden önce gerçekleşti, bu yüzden bitmiş mastar (to have + V3) gerekir.

✗ YanlışMaria expects to promote next year.
✓ DoğruMaria expects to be promoted next year.

Eylemden etkilenen Maria olduğu için edilgen mastar (to be + V3) kullanılır.

✗ YanlışI hate ignoring when I speak.
✓ DoğruI hate being ignored when I speak.

Eylemden etkilenen konuşan kişi olduğu için edilgen ulaç (being + V3) kullanılır.

✗ YanlışThey say him to be a genius.
✓ DoğruHe is said to be a genius.

Say fiili etken yapıda nesne + to'lu mastar almaz; bunun yerine edilgen biçimi kullan.

6İpuçları

💡 Kendine şunu sor: eylem ne zaman oldu? Aynı anda → to do, daha önce → to have done, devam ediyor → to be doing.

💡 It is said that… yapısını, sorumluluğu üstlenmeden insanlar diyor ki demenin kibar bir yolu olarak düşün.

💡 Özne eylemden etkileniyorsa be ekle: to be done, being done, have been done.

7Hızlı test

1. The painting   to be worth millions.

2. The director is believed   the company last month.

3. Nobody likes   in front of colleagues.

4.   that the factory will close next year.

5. The report should   last week, but it's still not ready.