Lumaktaw sa nilalaman
A2Advanced na grammar (B2–C1)· Aralin 3/37

Do vs Make

1Pangkalahatang-ideya

Parehong karaniwang pandiwa (verb) ang do at make, pero magkaiba ang kahulugan nila. Ginagamit ang do para sa mga gawain, trabaho at aktibidad. Ginagamit naman ang make kapag may nililikha o ginagawang bagong bagay. Marami sa mga ito ay mga tiyak na parirala (fixed phrases), kaya mas mabuting isaulo ang mga ito nang buo.

  • Do = mga gawain, trabaho at aktibidad (do homework, do the shopping).
  • Make = lumikha o gumawa ng bagong bagay (make a cake, make a table).
  • Gamitin ang do sa mga pangkalahatang salita: something, anything, nothing, what.
  • Maraming tiyak na parirala ang gumagamit ng make: make a mistake, make a decision, make a phone call.
  • Mga anyo: do – did – done; make – made – made.

2Anyo at estruktura

Karaniwang pandiwa lang ang do at make. Sinusundan sila ng pangngalan (noun).

Do + gawain
S + do/does + N (task/activity)
I do my homework after dinner.
Ginagawa ko ang takdang-aralin ko pagkatapos ng hapunan.
Make + bagong bagay
S + make/makes + N (thing you create)
Amara makes bread every Sunday.
Gumagawa si Amara ng tinapay tuwing Linggo.
Negatibo
S + don't/doesn't + do/make + N
Our new neighbours don't make much noise.
Ang mga bago naming kapitbahay ay hindi gaanong nag-iingay.
Tanong
Do/Does + S + do/make + N?
Does Kenji do the shopping on Fridays?
Namimili ba si Kenji tuwing Biyernes?
Mga karaniwang parirala gamit ang do at make
domake
do homeworkmake a mistake
do the shoppingmake a decision
do the dishesmake a phone call
do the laundrymake a plan
do houseworkmake breakfast / lunch / dinner
do exercisemake a cake
do your bestmake money
do a favourmake friends
do a coursemake noise
do businessmake an appointment
do a jobmake the bed
do nothingmake progress
  • Mga anyo sa pangnagdaan: do – did – done at make – made – made.
  • Sa mga tanong at negatibo, minsan dalawang beses mong makikita ang do: "What do you do at the weekend?" Ang unang do ay pantulong na pandiwa (auxiliary verb).
  • Sa he/she/it, dagdagan ng -es o -s: she does, he makes.

3Paano gamitin

1Do para sa mga gawain, trabaho at gawaing bahay

Gamitin ang do para sa trabaho at mga tungkulin — kadalasan ay mga bagay na kailangan nating gawin. Maraming gawaing bahay ang gumagamit ng do the ....

We do the dishes together after dinner.
Magkasama kaming naghuhugas ng pinggan pagkatapos ng hapunan.
Priya did her homework before school.
Ginawa ni Priya ang takdang-aralin niya bago pumasok sa eskuwela.
Who does the shopping in your family?
Sino ang namimili sa pamilya ninyo?

2Make para sa paglikha ng bagong bagay

Gamitin ang make kapag may bagong bagay na nabubuo sa huli, tulad ng pagkain o isang bagay. Isipin mo: bago nito, wala pa; pagkatapos, may bago nang bagay.

My dad makes great soup.
Gumagawa ang tatay ko ng napakasarap na sabaw.
Lucas made a small table for his room.
Gumawa si Lucas ng maliit na mesa para sa kuwarto niya.
Can you make some coffee, please?
Puwede ka bang gumawa ng kape, pakiusap?

3Do para sa pangkalahatang aktibidad

Gamitin ang do kapag hindi natin tinutukoy ang eksaktong aktibidad. Karaniwan ito sa something, anything, nothing at what.

What are you doing this weekend?
Ano ang gagawin mo ngayong katapusan ng linggo?
I didn't do anything yesterday.
Wala akong ginawa kahapon.
Let's do something fun tonight.
Gumawa tayo ng masayang bagay mamayang gabi.

4Mga tiyak na parirala gamit ang make

May mga pariralang laging gumagamit ng make, kahit walang literal na 'ginagawa'. Isaulo mo ang mga ito nang buo: make a mistake, make a decision, make a call, make money, make friends.

Sorry, I made a mistake.
Pasensiya na, nagkamali ako.
Fatima made a phone call to the bank.
Tumawag si Fatima sa bangko.
It's easy to make friends at this club.
Madaling makipagkaibigan sa club na ito.

5Mga tiyak na parirala gamit ang do

May mga pariralang laging gumagamit ng do. Karaniwan dito ang do your best, do a favour at do exercise.

Don't worry. Just do your best.
Huwag kang mag-alala. Gawin mo lang ang makakaya mo.
Could you do me a favour?
Puwede mo ba akong pagbigyan ng isang pabor?
Mei does exercise every morning.
Nag-eehersisyo si Mei tuwing umaga.

4Paghahambing

Tanungin mo ang sarili mo: isa ba itong gawain, o may nililikha ba ako?

Do

  • Mga gawain, trabaho, tungkulin
  • Gawaing bahay: do the dishes, do the laundry
  • Pangkalahatang kilos: do something, do nothing
  • Nakatuon sa aktibidad
I did the cleaning this morning.
Naglinis ako kaninang umaga.

Make

  • Paglikha o paggawa ng isang bagay
  • Pagkain at mga bagay: make dinner, make a cake
  • Mga tiyak na parirala: make a mistake, make a decision
  • Nakatuon sa resulta
I made lunch for everyone.
Nagluto ako ng tanghalian para sa lahat.

5Karaniwang mali

✗ MaliI did a mistake in the test.
✓ TamaI made a mistake in the test.

Ang mistake ay laging kasama ng make.

✗ MaliI have to make my homework tonight.
✓ TamaI have to do my homework tonight.

Gawain ang homework, kaya do ang ginagamit.

✗ MaliWe need to do a decision soon.
✓ TamaWe need to make a decision soon.

Ang decision ay tiyak na parirala na may make.

✗ MaliCan you make me a favour?
✓ TamaCan you do me a favour?

Lagi nating sinasabi ang do someone a favour.

✗ MaliShe makes exercise every day.
✓ TamaShe does exercise every day.

Aktibidad ang exercise, kaya do ang ginagamit.

6Mga tip

💡 Mabilisang pagsubok: kung kayang hawakan, kainin o makita ang resulta, gamitin ang make (make a cake). Kung trabaho o aktibidad naman, gamitin ang do (do the dishes).

💡 Tandaan ang mga kakaiba: make your bed (ayusin ang kama), pero do the dishes (maghugas ng pinggan).

💡 Mag-aral ng parirala, hindi ng isa-isang salita. Isulat sa notebook mo ang "make a mistake" at "do homework" bilang isang buong yunit.

7Mabilis na pagsusulit

1. Please don't   so much noise. The baby is sleeping.

2. I usually   the laundry on Saturdays.

3. Can you   me a favour and close the window?

4. Yesterday Lucas   a cake for his sister's birthday.

5. I'm bored. There's nothing to  .