İçeriğe geç
A2İleri dilbilgisi (B2–C1)· Ders 3/37

Do ile Make Arasındaki Fark

Do vs Make

1Genel bakış

Do ve make fiillerinin (verbs) ikisi de Türkçede çoğunlukla "yapmak" anlamına gelir, ama kullanım alanları farklıdır. Do'yu genellikle görevler, işler ve etkinlikler için kullanırız. Make'i ise yeni bir şey üretip ortaya çıkardığımızda kullanırız. Birçok ifade kalıplaşmıştır; bu yüzden onları tek tek kelime olarak değil, kalıp olarak öğrenmek çok işe yarar.

  • Do = görevler, işler, ödevler ve etkinlikler (do homework, do the shopping).
  • Make = yeni bir şey yaratmak veya üretmek (make a cake, make a table).
  • Genel anlamlı kelimelerle do kullanılır: something, anything, nothing, what.
  • Birçok kalıp ifade make ile kurulur: make a mistake, make a decision, make a phone call.
  • Fiil çekimleri: do – did – done; make – made – made.

2Yapı

Do ve make sıradan birer fiildir. Kendilerinden sonra bir isim (noun) alırlar.

Do + görev
S + do/does + N (task/activity)
I do my homework after dinner.
Akşam yemeğinden sonra ödevimi yaparım.
Make + yeni bir şey
S + make/makes + N (thing you create)
Amara makes bread every Sunday.
Amara her pazar ekmek yapar.
Olumsuz cümle
S + don't/doesn't + do/make + N
Our new neighbours don't make much noise.
Yeni komşularımız fazla gürültü yapmıyor.
Soru cümlesi
Do/Does + S + do/make + N?
Does Kenji do the shopping on Fridays?
Kenji cuma günleri alışverişi yapar mı?
Do ve make ile sık kullanılan kalıplar
domake
do homeworkmake a mistake
do the shoppingmake a decision
do the dishesmake a phone call
do the laundrymake a plan
do houseworkmake breakfast / lunch / dinner
do exercisemake a cake
do your bestmake money
do a favourmake friends
do a coursemake noise
do businessmake an appointment
do a jobmake the bed
do nothingmake progress
  • Geçmiş zaman biçimleri: do – did – done ve make – made – made.
  • Soru ve olumsuz cümlelerde do iki kez görünebilir: "What do you do at the weekend?" Buradaki ilk do yardımcı fiildir (auxiliary verb).
  • He/she/it öznesiyle sonuna -es veya -s eklenir: she does, he makes.

3Kullanımı

1Görevler, işler ve ev işleri için do

Çoğu zaman yapmak zorunda olduğumuz işler ve sorumluluklar için do kullanırız. Ev işleriyle ilgili kalıpların birçoğu do the ... biçimindedir.

We do the dishes together after dinner.
Akşam yemeğinden sonra bulaşıkları birlikte yıkarız.
Priya did her homework before school.
Priya ödevini okuldan önce yaptı.
Who does the shopping in your family?
Sizin ailede alışverişi kim yapar?

2Yeni bir şey yaratmak için make

Sonunda ortada yeni bir şey (yemek, nesne vb.) oluşuyorsa make kullanılır. Şöyle düşünün: önce ortada bir şey yoktu, sonra bir şey var.

My dad makes great soup.
Babam harika çorba yapar.
Lucas made a small table for his room.
Lucas odası için küçük bir masa yaptı.
Can you make some coffee, please?
Biraz kahve yapabilir misin, lütfen?

3Genel etkinliklerle do

Etkinliğin tam olarak ne olduğunu söylemediğimizde do kullanırız. Bu, something, anything, nothing ve what ile çok yaygındır.

What are you doing this weekend?
Bu hafta sonu ne yapıyorsun?
I didn't do anything yesterday.
Dün hiçbir şey yapmadım.
Let's do something fun tonight.
Hadi bu akşam eğlenceli bir şey yapalım.

4Make ile kurulan kalıp ifadeler

Bazı ifadelerde ortada "üretilen" bir şey olmasa bile her zaman make kullanılır. Bunları kalıp olarak öğrenin: make a mistake, make a decision, make a call, make money, make friends.

Sorry, I made a mistake.
Özür dilerim, bir hata yaptım.
Fatima made a phone call to the bank.
Fatima bankayı aradı.
It's easy to make friends at this club.
Bu kulüpte arkadaş edinmek kolay.

5Do ile kurulan kalıp ifadeler

Bazı ifadelerde ise her zaman do kullanılır. En yaygınları: do your best, do a favour ve do exercise.

Don't worry. Just do your best.
Merak etme. Sadece elinden gelenin en iyisini yap.
Could you do me a favour?
Bana bir iyilik yapar mısın?
Mei does exercise every morning.
Mei her sabah egzersiz yapar.

4Karşılaştırma

Kendinize şunu sorun: Bu bir iş/görev mi, yoksa yeni bir şey mi ortaya çıkarıyorum?

Do

  • Görevler, işler, sorumluluklar
  • Ev işleri: do the dishes, do the laundry
  • Genel eylemler: do something, do nothing
  • Odak noktası: etkinliğin kendisi
I did the cleaning this morning.
Bu sabah temizliği ben yaptım.

Make

  • Bir şey yaratmak veya üretmek
  • Yiyecekler ve nesneler: make dinner, make a cake
  • Kalıp ifadeler: make a mistake, make a decision
  • Odak noktası: ortaya çıkan sonuç
I made lunch for everyone.
Herkese öğle yemeği yaptım.

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışI did a mistake in the test.
✓ DoğruI made a mistake in the test.

Mistake her zaman make ile kullanılır.

✗ YanlışI have to make my homework tonight.
✓ DoğruI have to do my homework tonight.

Ödev bir görevdir, bu yüzden do kullanırız.

✗ YanlışWe need to do a decision soon.
✓ DoğruWe need to make a decision soon.

Decision, make ile kurulan bir kalıp ifadedir.

✗ YanlışCan you make me a favour?
✓ DoğruCan you do me a favour?

Birine iyilik yapmak için her zaman do someone a favour deriz.

✗ YanlışShe makes exercise every day.
✓ DoğruShe does exercise every day.

Egzersiz bir etkinliktir, bu yüzden do kullanırız.

6İpuçları

💡 Hızlı test: Sonucu elinize alabiliyor, yiyebiliyor ya da görebiliyorsanız make kullanın (make a cake). Bir iş ya da etkinlikse do kullanın (do the dishes).

💡 İstisnaları aklınızda tutun: yatağı toplamak make the bed, ama bulaşık yıkamak do the dishes.

💡 Tek tek kelimeleri değil, kalıpları öğrenin. Defterinize "make a mistake" ve "do homework" ifadelerini tek bir bütün olarak yazın.

7Hızlı test

1. Please don't   so much noise. The baby is sleeping.

2. I usually   the laundry on Saturdays.

3. Can you   me a favour and close the window?

4. Yesterday Lucas   a cake for his sister's birthday.

5. I'm bored. There's nothing to  .