İçeriğe geç
B1İleri dilbilgisi (B2–C1)· Ders 18/37

Zaman Cümlecikleri (Time Clauses: when, while, as soon as, until)

Time Clauses (when, while, as soon as, until)

1Genel bakış

Zaman cümleciği (time clause), bir şeyin ne zaman olduğunu anlatır. when, while, as soon as, until, before ya da after gibi bir sözcükle başlar. Zaman cümleciklerini iki eylemi birbirine bağlamak ve sıralarını göstermek için kullanırız. Gelecekten söz ederken zaman cümleciğinde will değil, bir şimdiki/geniş zaman kullanılır.

  • Zaman cümleciğinin yanında mutlaka bir ana cümle bulunur: When I get home, I'll call you.
  • Gelecek anlamı varsa when, as soon as, until, before ve after'dan sonra geniş zaman (Present Simple) ya da yakın geçmiş zaman (Present Perfect) kullanılır. Orada will kullanılmaz.
  • When belirli bir anı anlatır. While ise devam eden bir eylemi anlatır.
  • As soon as hemen ardından demektir. Until ise o ana kadar anlamını taşır.
  • Zaman cümleciği başta geliyorsa arkasına virgül konur.

2Yapı

Zaman cümleciği ana cümleden önce de sonra da gelebilir.

Zaman cümleciği başta
When/While/As soon as + S + V, + main clause
When Aiko arrived, the meeting started.
Aiko geldiğinde toplantı başladı.
Ana cümle başta
Main clause + when/while/as soon as/until + S + V
I'll wait here until you come back.
Sen geri dönene kadar burada bekleyeceğim.
Gelecek anlamı
S + will + V + as soon as/when + S + V(s/es)
She'll text you as soon as she lands.
Uçağı iner inmez sana mesaj atacak.
Olumsuz
S + don't/won't + V + until + S + V
We won't start until everyone is here.
Herkes burada olana kadar başlamayacağız.
Soru
Wh-/Aux + S + V + when/after + S + V?
What will you do after you graduate?
Mezun olduktan sonra ne yapacaksın?
Sık kullanılan zaman sözcükleri ve anlamları
WordMeaningExample
whenat that time / after thatCall me when you're ready.
whileduring that time (in progress)She called while I was cooking.
as soon asimmediately afterI'll reply as soon as I can.
until / tillup to that time, then stopStay here until the rain stops.
beforeearlier thanCheck your work before you send it.
afterlater thanWe had dinner after the film ended.
oncefrom the moment thatOnce you start, it gets easier.
  • Virgül kuralı: When I finish, I'll call you. (virgül var) ama I'll call you when I finish. (virgül yok).
  • İlk eylemin tamamlandığını vurgulamak için yakın geçmiş zamanı (Present Perfect) kullanın: I'll lend you the book when I have finished it.
  • Once ve as soon as benzer anlamdadır: Once you sign up, you can use the app.

3Kullanımı

1Gelecekten söz etmek

Zaman sözcüklerinden sonra, anlam gelecek olsa bile şimdiki/geniş zaman kullanılır. Ana cümlede will, going to ya da emir kipi bulunur.

I'll call you when I get to the station.
İstasyona vardığımda seni arayacağım.
As soon as the shop opens, we're going to buy the tickets.
Mağaza açılır açılmaz biletleri alacağız.
Please wait until the light turns green.
Lütfen ışık yeşile dönene kadar bekleyin.

2Bir eylemin diğerini bölmesi (when / while)

Uzun süren eylem için geçmişte sürekli zamanı (Past Continuous), kısa eylem için geçmiş zamanı (Past Simple) kullanın. While uzun eylemle, when genellikle kısa eylemle kullanılır.

My phone rang while I was driving.
Ben araba kullanırken telefonum çaldı.
I was having a shower when the doorbell rang.
Kapı zili çaldığında duş alıyordum.
While Omar was jogging, he met an old friend.
Omar koşu yaparken eski bir arkadaşıyla karşılaştı.

3Birbiri ardına gelen eylemler (as soon as / when)

İki eylem arasında hiç boşluk olmadığını vurgulamak için as soon as kullanın. When de sıra gösterebilir ama vurgusu daha zayıftır.

As soon as Lucia saw the message, she replied.
Lucia mesajı görür görmez cevap verdi.
When the film ended, everyone clapped.
Film bittiğinde herkes alkışladı.
I'll send the report as soon as I've checked it.
Raporu kontrol eder etmez göndereceğim.

4Belirli bir ana kadar (until)

Until, bir eylemin devam ettiğini ve belli bir anda bittiğini gösterir. Ana cümle olumsuzsa ondan önce değil anlamına gelir.

We stayed at the office until the work was done.
İş bitene kadar ofiste kaldık.
Don't open the oven until the timer beeps.
Zamanlayıcı ötene kadar fırını açma.
Mei didn't learn to swim until she was twenty.
Mei yirmi yaşına gelene kadar yüzmeyi öğrenmedi.

5Aynı anda süren iki eylem (while)

Aynı anda devam eden iki eylem için while kullanın. Alışkanlıklarda geniş zamanla da kullanabilirsiniz.

While I was cooking, my brother was setting the table.
Ben yemek yaparken kardeşim masayı hazırlıyordu.
I listen to podcasts while I walk to work.
İşe yürürken podcast dinlerim.

4İpucu kelimeler

whenwhileas soon asuntiltillbeforeafteronceby the time

Bu sözcükler zaman cümleciğini başlatır. Anlam gelecekse bunlardan sonra will değil, şimdiki/geniş zaman kullanın.

5Karşılaştırma

When ve while sık karıştırılır. Eylemin türüne bakın.

when

  • Genellikle kısa, tamamlanmış bir eylemle kullanılır (geçmiş zaman).
  • Tam o anda ya da ondan sonra anlamı verir.
  • Yaş ve dönemler için de kullanılır: when I was a child.
I was reading when the lights went out.
Elektrikler kesildiğinde kitap okuyordum.

while

  • Genellikle devam eden, uzun bir eylemle kullanılır (geçmişte sürekli zaman).
  • ... sırasında, ...-ken anlamı verir.
  • Aynı anda olan iki eylem için idealdir.
The lights went out while I was reading.
Ben kitap okurken elektrikler kesildi.

6Sık yapılan hatalar

✗ YanlışI'll call you when I will arrive.
✓ DoğruI'll call you when I arrive.

Zaman sözcüklerinden sonra gelecek anlamı için will değil, geniş zaman kullanılır.

✗ YanlışAs soon as she will finish, she'll leave.
✓ DoğruAs soon as she finishes, she'll leave.

As soon as da aynı kurala uyar: gelecek anlamı olsa bile şimdiki/geniş zaman gelir.

✗ YanlışThe phone rang while I cooked dinner.
✓ DoğruThe phone rang while I was cooking dinner.

Bölünmüş, devam eden bir eylem için while'dan sonra geçmişte sürekli zaman kullanılır.

✗ YanlışI'll wait you until 6 o'clock.
✓ DoğruI'll wait for you until 6 o'clock.

Fiil birini beklemek anlamında wait for'dur; until yalnızca bitiş zamanını gösterir.

✗ YanlışPlease send it until Friday.
✓ DoğruPlease send it by Friday.

Until süren eylemler içindir; son teslim tarihi için (belli bir zamandan önce yapılan tek eylem) by kullanılır.

7İpuçları

💡 Şunu unutmayın: when'den sonra will yok. Hep “when I arrive” deyin, asla “when I will arrive” demeyin.

💡 Bir zaman çizgisi hayal edin: while = uzun bir çizgi, when = o çizgi üzerindeki bir nokta.

💡 Kendinize sorun: eylem belli bir ana kadar sürüyor mu? O zaman until. Son tarih mi söz konusu? O zaman by.

8Hızlı test

1. I'll text you as soon as I   home.

2. Kenji hurt his ankle while he   football.

3. We can't leave   the taxi arrives.

4. I was walking to the bus stop   it started to rain.

5. Which sentence is correct?