Zaman Cümlecikleri (Time Clauses: when, while, as soon as, until)
Time Clauses (when, while, as soon as, until)
1Genel bakış
Zaman cümleciği (time clause), bir şeyin ne zaman olduğunu anlatır. when, while, as soon as, until, before ya da after gibi bir sözcükle başlar. Zaman cümleciklerini iki eylemi birbirine bağlamak ve sıralarını göstermek için kullanırız. Gelecekten söz ederken zaman cümleciğinde will değil, bir şimdiki/geniş zaman kullanılır.
- Zaman cümleciğinin yanında mutlaka bir ana cümle bulunur: When I get home, I'll call you.
- Gelecek anlamı varsa when, as soon as, until, before ve after'dan sonra geniş zaman (Present Simple) ya da yakın geçmiş zaman (Present Perfect) kullanılır. Orada will kullanılmaz.
- When belirli bir anı anlatır. While ise devam eden bir eylemi anlatır.
- As soon as hemen ardından demektir. Until ise o ana kadar anlamını taşır.
- Zaman cümleciği başta geliyorsa arkasına virgül konur.
2Yapı
Zaman cümleciği ana cümleden önce de sonra da gelebilir.
| Word | Meaning | Example |
|---|---|---|
| when | at that time / after that | Call me when you're ready. |
| while | during that time (in progress) | She called while I was cooking. |
| as soon as | immediately after | I'll reply as soon as I can. |
| until / till | up to that time, then stop | Stay here until the rain stops. |
| before | earlier than | Check your work before you send it. |
| after | later than | We had dinner after the film ended. |
| once | from the moment that | Once you start, it gets easier. |
- Virgül kuralı: When I finish, I'll call you. (virgül var) ama I'll call you when I finish. (virgül yok).
- İlk eylemin tamamlandığını vurgulamak için yakın geçmiş zamanı (Present Perfect) kullanın: I'll lend you the book when I have finished it.
- Once ve as soon as benzer anlamdadır: Once you sign up, you can use the app.
3Kullanımı
1Gelecekten söz etmek
Zaman sözcüklerinden sonra, anlam gelecek olsa bile şimdiki/geniş zaman kullanılır. Ana cümlede will, going to ya da emir kipi bulunur.
2Bir eylemin diğerini bölmesi (when / while)
Uzun süren eylem için geçmişte sürekli zamanı (Past Continuous), kısa eylem için geçmiş zamanı (Past Simple) kullanın. While uzun eylemle, when genellikle kısa eylemle kullanılır.
3Birbiri ardına gelen eylemler (as soon as / when)
İki eylem arasında hiç boşluk olmadığını vurgulamak için as soon as kullanın. When de sıra gösterebilir ama vurgusu daha zayıftır.
4Belirli bir ana kadar (until)
Until, bir eylemin devam ettiğini ve belli bir anda bittiğini gösterir. Ana cümle olumsuzsa ondan önce değil anlamına gelir.
5Aynı anda süren iki eylem (while)
Aynı anda devam eden iki eylem için while kullanın. Alışkanlıklarda geniş zamanla da kullanabilirsiniz.
4İpucu kelimeler
Bu sözcükler zaman cümleciğini başlatır. Anlam gelecekse bunlardan sonra will değil, şimdiki/geniş zaman kullanın.
5Karşılaştırma
When ve while sık karıştırılır. Eylemin türüne bakın.
when
- Genellikle kısa, tamamlanmış bir eylemle kullanılır (geçmiş zaman).
- Tam o anda ya da ondan sonra anlamı verir.
- Yaş ve dönemler için de kullanılır: when I was a child.
while
- Genellikle devam eden, uzun bir eylemle kullanılır (geçmişte sürekli zaman).
- ... sırasında, ...-ken anlamı verir.
- Aynı anda olan iki eylem için idealdir.
6Sık yapılan hatalar
Zaman sözcüklerinden sonra gelecek anlamı için will değil, geniş zaman kullanılır.
As soon as da aynı kurala uyar: gelecek anlamı olsa bile şimdiki/geniş zaman gelir.
Bölünmüş, devam eden bir eylem için while'dan sonra geçmişte sürekli zaman kullanılır.
Fiil birini beklemek anlamında wait for'dur; until yalnızca bitiş zamanını gösterir.
Until süren eylemler içindir; son teslim tarihi için (belli bir zamandan önce yapılan tek eylem) by kullanılır.
7İpuçları
💡 Şunu unutmayın: when'den sonra will yok. Hep “when I arrive” deyin, asla “when I will arrive” demeyin.
💡 Bir zaman çizgisi hayal edin: while = uzun bir çizgi, when = o çizgi üzerindeki bir nokta.
💡 Kendinize sorun: eylem belli bir ana kadar sürüyor mu? O zaman until. Son tarih mi söz konusu? O zaman by.
8Hızlı test
1. I'll text you as soon as I home.
2. Kenji hurt his ankle while he football.
3. We can't leave the taxi arrives.
4. I was walking to the bus stop it started to rain.
5. Which sentence is correct?
