İçeriğe geç
B1Temel dilbilgisi (A1–A2)· Ders 27/54

Edilgen Çatı (Passive Voice)

Passive Voice

1Genel bakış

Edilgen çatıda (passive voice) eylemden etkilenen nesne, cümlenin öznesi hâline gelir. Bu yapıyı be + fiilin 3. hâli (past participle / V3) ile kurarız. Eylemi yapan kişiden çok eylemin kendisi ya da sonucu önemliyse veya eylemi kimin yaptığını bilmiyorsak edilgen çatıyı kullanırız.

  • Yapı: be + V3 (örn. is made, was built, has been sent).
  • Zamana göre yalnızca be fiili değişir. V3 hiç değişmez.
  • by + kişi/şey kalıbını yalnızca eylemi yapan önemliyse kullanın.
  • Sadece nesne alan fiiller edilgen olabilir (build, send); happen ya da arrive gibi fiiller olamaz.
  • Edilgen çatı haberlerde, bilimsel metinlerde, talimatlarda ve resmî yazılarda sık kullanılır.

2Yapı

Etken (aktif) cümlenin nesnesini alıp özne yapın, sonra be + V3 ekleyin.

Olumlu
S + be + V3 (+ by + agent)
The office is cleaned every evening.
Ofis her akşam temizlenir.
Olumsuz
S + be + not + V3
The emails weren't sent yesterday.
E-postalar dün gönderilmedi.
Soru
(Wh-) + be + S + V3?
Was the report written by Amina?
Rapor Amina tarafından mı yazıldı?
Kiplerle (modals)
S + modal + be + V3
This form must be signed by a manager.
Bu form bir yönetici tarafından imzalanmalıdır.
Sık kullanılan zamanlarda edilgen biçimler
TenseActivePassive
Present simpleThey clean the room.The room is cleaned.
Present continuousThey are cleaning the room.The room is being cleaned.
Past simpleThey cleaned the room.The room was cleaned.
Past continuousThey were cleaning the room.The room was being cleaned.
Present perfectThey have cleaned the room.The room has been cleaned.
Past perfectThey had cleaned the room.The room had been cleaned.
Future (will)They will clean the room.The room will be cleaned.
be going toThey are going to clean the room.The room is going to be cleaned.
Modal (can/must)They must clean the room.The room must be cleaned.
  • Zamana uygun be biçimini kullanın: is/are, was/were, has been, will be, is being.
  • Düzensiz fiillerde doğru V3 biçimi gerekir: write → written, take → taken, build → built.
  • Sürekli (continuous) zamanlarda being eklenir: The road is being repaired.
  • Nesne almayan fiillerin (happen, arrive, die, sleep) edilgen biçimi yoktur.

3Kullanımı

1Eylemi yapan bilinmiyor, apaçık belli ya da önemli değil

Çoğu zaman eylemi kimin yaptığını bilmeyiz ya da bu bizim için önemli değildir. Edilgen çatı sayesinde eylemi yapanı hiç söylemeyebiliriz.

My bike was stolen last night.
Bisikletim dün gece çalındı.
English is spoken in many countries.
İngilizce birçok ülkede konuşulur.
The streets are cleaned every morning.
Sokaklar her sabah temizlenir.

2Eyleme ya da sonuca odaklanmak

Asıl önemli olan haber ya da sonuçsa onu cümlenin başına koyarız. Bu kullanım haberlerde ve duyurularda çok yaygındır.

A new hospital has been built in the city centre.
Şehir merkezinde yeni bir hastane inşa edildi.
Tomorrow's meeting has been cancelled.
Yarınki toplantı iptal edildi.
The winners will be announced on Friday.
Kazananlar cuma günü açıklanacak.

3"by" ile eylemi yapanı belirtmek

Eylemi yapan yeni ya da ilgi çekici bir bilgiyse by + özne (agent) ekleyin. Bu yapı cümlenin sonunda yer alır.

This song was written by a young singer from Ghana.
Bu şarkı Ganalı genç bir şarkıcı tarafından yazıldı.
The photos were taken by Kenji.
Fotoğraflar Kenji tarafından çekildi.
The app is used by millions of students.
Bu uygulama milyonlarca öğrenci tarafından kullanılıyor.

4Süreçler, kurallar ve resmî yazılar

Edilgen çatı tarafsız ve resmî bir ton verir. Bir şeyin nasıl yapıldığını anlatırken, kurallarda ve talimatlarda kullanırız.

The tea leaves are dried in the sun.
Çay yaprakları güneşte kurutulur.
Phones must be switched off during the exam.
Sınav sırasında telefonlar kapatılmalıdır.
All applications will be checked next week.
Tüm başvurular gelecek hafta incelenecek.

4Karşılaştırma

Etken ve edilgen cümleler aynı olayı anlatabilir. Aradaki fark odak noktasıdır.

Etken çatı (active voice)

  • Eylemi yapan öznedir.
  • Odak, eylemi kimin yaptığındadır.
  • Günlük konuşmada daha yaygındır.
Maria designed our new website.
Yeni web sitemizi Maria tasarladı.

Edilgen çatı (passive voice)

  • Eylemden etkilenen öznedir.
  • Odak, ne olduğunda ya da sonuçtadır.
  • Haberlerde, bilimsel ve resmî metinlerde yaygındır.
Our new website was designed by Maria.
Yeni web sitemiz Maria tarafından tasarlandı.

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışThe letter was wrote yesterday.
✓ DoğruThe letter was written yesterday.

Edilgen çatıda past simple biçimi değil, fiilin 3. hâli (past participle / V3) gerekir.

✗ YanlışThis house built in 1990.
✓ DoğruThis house was built in 1990.

be fiilini unutmayın. O olmadan cümle, evin inşa eden taraf olduğunu söyler.

✗ YanlışThe accident was happened at night.
✓ DoğruThe accident happened at night.

Happen fiili nesne almaz, bu yüzden edilgen yapılamaz.

✗ YanlışThe cake was made from my mother.
✓ DoğruThe cake was made by my mother.

Eylemi yapan kişi için by kullanılır. Made from ise malzeme belirtir.

✗ YanlışThe room is cleaning now.
✓ DoğruThe room is being cleaned now.

Present continuous edilgen yapı is/are + being + V3 şeklindedir. The room is cleaning ise odanın temizlik yaptığı anlamına gelir.

6İpuçları

💡 Kendinize sorun: özne eylemi yapıyor mu, yoksa eylemden etkileniyor mu? Etkileniyorsa be + V3 kullanın.

💡 Zamanın be fiilinde "yaşadığını" düşünün: is → was → has been → will be. V3 her zaman aynı kalır.

💡 by kalıbını gereğinden fazla kullanmayın. Eylemi yapan apaçık belliyse (by someone, by people, tutuklama için by the police) hiç yazmayın.

7Hızlı test

1. Rice   in many parts of Asia.

2. My phone   on the bus yesterday.

3. The new bridge   next year.

4. This picture was painted   a famous artist.

5. The accident   at 6 p.m.