İçeriğe geç
B1Temel dilbilgisi (A1–A2)· Ders 31/54

Sıfat Cümlecikleri (Relative Clauses) – tanımlayıcı ve açıklayıcı

Relative Clauses

1Genel bakış

Sıfat cümleciği (relative clause) bir isim hakkında daha fazla bilgi verir. Genellikle who, which, that, whose, where ya da when ile başlar. Tanımlayıcı (defining) cümlecik hangi kişiden veya şeyden söz ettiğimizi belirtir. Açıklayıcı (non-defining) cümlecik ise ek bilgi verir ve virgüller arasında yer alır.

  • Tanımlayıcı cümlecikler ismi belirler; virgül almazlar.
  • Açıklayıcı cümlecikler ek bilgi verir; virgül gerektirir.
  • Tanımlayıcı cümleciklerde that kullanabilirsiniz, ama açıklayıcı cümleciklerde asla kullanılmaz.
  • Tanımlayıcı cümleciklerde ilgi zamiri nesne konumundaysa çoğu zaman düşürülebilir.
  • Cümleciğin içinde özneyi ya da nesneyi tekrar etmeyin (~~who he~~, ~~which it~~).

2Yapı

Sıfat cümleciğini, tanımladığı ismin hemen arkasına koyun.

Tanımlayıcı (ilgi zamiri = özne)
N + who/which/that + V …
The woman who lives next door is a nurse.
Yan dairede oturan kadın hemşire.
Tanımlayıcı (ilgi zamiri = nesne, düşürülebilir)
N + (who/which/that) + S + V …
The film we watched last night was great.
Dün gece izlediğimiz film harikaydı.
Açıklayıcı
N, who/which + V …, …
My brother, who lives in Seoul, is visiting next week.
Erkek kardeşim, ki Seul'de yaşıyor, gelecek hafta ziyarete geliyor.
Tüm cümleye yorum katma
Clause, which + V …
The train was late, which meant we missed the start.
Tren gecikti, bu da başlangıcı kaçırdığımız anlamına geldi.
Edatla birlikte
N + (that) + S + V + prep
The flat we're looking at is near the station.
Bakmakta olduğumuz daire istasyona yakın.
Hangi ilgi zamirini kullanabilirsiniz?
PronounRefers toDefiningNon-defining
whopeople✔✔
whichthings, animals, ideas✔✔
thatpeople or things✔✘
whosepossession (his/her/its/their)✔✔
whereplaces✔✔
whentimes✔✔
(no pronoun)object of the clause✔✘
  • Açıklayıcı cümlecikler cümlenin ortasında iki virgül, cümlenin sonunda ise cümlecikten önce tek bir virgül alır.
  • Virgülden sonra that kullanmayın: ~~Lisbon, that is…~~ → Lisbon, which is…
  • İlgi zamirini yalnızca tanımlayıcı cümleciklerde ve yalnızca nesne konumundayken düşürebilirsiniz.
  • Whom resmîdir. Günlük İngilizcede nesne için de who kullanmak gayet doğaldır.

3Kullanımı

1Tanımlayıcı: hangisinden söz ettiğinizi belirtmek

Bu cümlecik zorunludur. O olmadan dinleyen kişi kimden ya da neden bahsettiğinizi anlamaz. Virgül kullanılmaz.

The woman who lives next door is a nurse.
Yan dairede oturan kadın hemşire.
I need a charger that works with this laptop.
Bu dizüstü bilgisayarla uyumlu çalışan bir şarj aletine ihtiyacım var.
Students who finish early can leave.
Erken bitiren öğrenciler çıkabilir.

2Nesne durumundaki ilgi zamirini düşürmek

İlgi zamiri cümleciğin nesnesi ise (arkasından başka bir özne geliyorsa) onu düşürebilirsiniz. Bu, konuşma dilinde çok yaygındır.

Is this the bag you lost?
Bu, kaybettiğin çanta mı?
The cake Priya made was delicious.
Priya'nın yaptığı kek çok lezzetliydi.
The people I work with are really friendly.
Birlikte çalıştığım insanlar gerçekten cana yakın.

3Açıklayıcı: ek bilgi vermek

Bu cümlecik fazladan bilgidir. O olmadan da cümle anlaşılır. Virgül kullanın ve who ya da which tercih edin; asla that kullanmayın.

My brother, who lives in Seoul, is visiting next week.
Erkek kardeşim, ki Seul'de yaşıyor, gelecek hafta ziyarete geliyor.
Lisbon, which is on the coast, gets a lot of sunshine.
Lizbon, ki sahil kentidir, bol güneş alır.
I spoke to Dr Okafor, who was very helpful.
Dr. Okafor ile konuştum, kendisi çok yardımcı oldu.

4Tüm cümleye gönderme yapan which

, which yapısını yalnızca tek bir isme değil, kendinden önceki fikrin tamamına yorum yapmak için kullanın. Bu her zaman açıklayıcıdır.

Kenji passed his driving test, which surprised everyone.
Kenji ehliyet sınavını geçti, bu da herkesi şaşırttı.
She lent me her car, which was really kind of her.
Arabasını bana ödünç verdi, ki bu onun adına gerçekten çok nazikçeydi.

5Sıfat cümleciklerinde edatlar

Günlük İngilizcede edat genellikle cümleciğin sonuna gelir. Resmî İngilizcede ise which ya da whom sözcüğünün önüne gelebilir.

The flat we're looking at is near the station.
Bakmakta olduğumuz daire istasyona yakın.
That's the colleague I told you about.
Sana bahsettiğim iş arkadaşım işte bu.
The company for which she works is based in Toronto. (formal)
Çalıştığı şirketin merkezi Toronto'da. (resmî)

4Karşılaştırma

Virgüller anlamı değiştirebilir. Bu iki türü karşılaştırın.

Tanımlayıcı

  • Hangisi olduğunu söyler
  • Anlam için zorunludur
  • Virgül yok
  • who / which / that ya da zamirsiz
My cousin who is an engineer lives in Dubai. (I have several cousins.)
Mühendis olan kuzenim Dubai'de yaşıyor. (Birkaç kuzenim var.)

Açıklayıcı

  • Ek bilgi verir
  • Çıkarılabilir
  • Virgül gerekir
  • Yalnızca who / which, asla that değil
My cousin, who is an engineer, lives in Dubai. (I have one cousin.)
Kuzenim, ki kendisi mühendistir, Dubai'de yaşıyor. (Tek bir kuzenim var.)

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışMy mother, that is a teacher, loves reading.
✓ DoğruMy mother, who is a teacher, loves reading.

That, açıklayıcı cümlecikte (yani virgülden sonra) kullanılamaz.

✗ YanlışThe man who he called me was very polite.
✓ DoğruThe man who called me was very polite.

Who zaten öznedir, bu yüzden ayrıca he eklemeyin.

✗ YanlışIs this the book which you were looking for it?
✓ DoğruIs this the book (which) you were looking for?

Which zaten it yerine geçer, bu yüzden nesneyi tekrar etmeyin.

✗ YanlışAna, I met at the conference, is from Brazil.
✓ DoğruAna, who I met at the conference, is from Brazil.

Açıklayıcı cümlecikte ilgi zamirini düşüremezsiniz.

✗ YanlışThe people which work here are friendly.
✓ DoğruThe people who work here are friendly.

İnsanlar için which değil, who ya da that kullanın.

6İpuçları

💡 Parantez testi: Cümleciği parantez içine aldığınızda anlam hâlâ açıksa, o cümlecik açıklayıcıdır ve virgül ister.

💡 Virgül yoksa that serbesttir: that virgülsüz yapılarda gayet uygundur, ama virgül varsa that yok demektir.

💡 İlgi zamirini düşürüp düşüremeyeceğinizi anlamak için bir sonraki kelimeye bakın: eğer bir özne ise (I, she, Priya…), genellikle düşürebilirsiniz.

7Hızlı test

1. The phone   I bought last week has stopped working.

2. My father,   is 70, still goes running every day.

3. Which sentence is correct?

4. She helped me move house,   was really kind of her.

5. In which sentence can you leave out the relative pronoun?