So sánh thì hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn
Present perfect and past (I have done and I did)
1Tổng quan
Cả hai thì đều nói về quá khứ, nhưng nhìn quá khứ theo cách khác nhau. Thì hiện tại hoàn thành (Present Perfect) nối quá khứ với hiện tại: khoảng thời gian chưa kết thúc, hoặc kết quả vẫn còn quan trọng bây giờ. Thì quá khứ đơn (Past Simple) nói về một thời điểm đã kết thúc, tách biệt khỏi hiện tại.
- Thời gian đã kết thúc (yesterday, in 2020, ago) → quá khứ đơn.
- Thời gian chưa kết thúc hoặc không nhắc đến thời gian (today, this week, ever) → hiện tại hoàn thành.
- Kinh nghiệm sống không nói rõ ngày → hiện tại hoàn thành. Chi tiết về trải nghiệm đó → quá khứ đơn.
- Câu hỏi với When...? và What time...? thường dùng quá khứ đơn.
- Tin tức thường mở đầu bằng hiện tại hoàn thành, rồi câu chuyện tiếp tục bằng quá khứ đơn.
2Cấu trúc
Hãy so sánh hai cấu trúc cạnh nhau.
| Present Perfect (time connected to now) | Past Simple (finished time) |
|---|---|
| today (not finished) | yesterday |
| this week / this month / this year | last week / last month / last year |
| ever / never (in my life) | in 2018 / in March |
| so far / up to now | two days ago / a long time ago |
| just / already / yet | just now |
| for (still true) / since | for (finished period) |
| recently / lately | when I was a child |
- Nhiều động từ có V2 và V3 khác nhau: go – went – gone, see – saw – seen, write – wrote – written.
- Với động từ có quy tắc, V2 và V3 giống nhau (worked – worked), nên trợ động từ have/has là dấu hiệu cho biết thì.
- Trong tiếng Anh Mỹ, người ta thường dùng quá khứ đơn với just, already và yet (Did you eat yet?). Trong tiếng Anh Anh, hiện tại hoàn thành phổ biến hơn ở trường hợp này.
3Cách dùng
1Thời gian đã kết thúc và chưa kết thúc
Nếu khoảng thời gian đã qua, dùng quá khứ đơn. Nếu khoảng thời gian vẫn đang diễn ra, dùng hiện tại hoàn thành. Những cụm như this morning phụ thuộc vào đồng hồ: buổi sáng đã hết hay chưa?
2Kinh nghiệm và sự việc cụ thể
Dùng hiện tại hoàn thành cho kinh nghiệm sống khi thời gian không quan trọng. Khi bạn thêm chi tiết như khi nào, ở đâu hay như thế nào, hãy chuyển sang quá khứ đơn.
3Vẫn còn đúng và không còn đúng nữa
Với for và since, hiện tại hoàn thành nghĩa là tình huống vẫn tiếp diễn đến bây giờ. Quá khứ đơn với for nghĩa là tình huống đã kết thúc.
4Kết quả ở hiện tại và câu chuyện trong quá khứ
Dùng hiện tại hoàn thành khi hành động trong quá khứ có kết quả nhìn thấy được bây giờ. Dùng quá khứ đơn để kể chuyện hoặc mô tả một hành động đã kết thúc.
5Tin tức trước, chi tiết sau
Chúng ta thường đưa tin bằng hiện tại hoàn thành. Sau đó chuyển sang quá khứ đơn để nói về chi tiết.
6Câu hỏi với When...?
Câu hỏi với When hoặc What time hỏi về một thời điểm đã kết thúc, nên dùng quá khứ đơn.
4Dấu hiệu nhận biết
Nhóm đầu (từ ever đến since) thường đi với hiện tại hoàn thành. Nhóm sau (từ yesterday đến when) chỉ thời gian đã kết thúc, nên cần dùng quá khứ đơn.
5So sánh
Hãy tự hỏi một câu: thời gian đã kết thúc, hay còn liên quan đến hiện tại?
Hiện tại hoàn thành
- Liên quan đến hiện tại
- Thời gian chưa kết thúc hoặc không nêu thời gian
- Kinh nghiệm sống, kết quả, tin tức
- Không dùng với yesterday, ago, last...
Quá khứ đơn
- Tách biệt khỏi hiện tại
- Thời gian đã kết thúc, thường được nêu rõ
- Câu chuyện, chi tiết, ngày tháng
- Dùng trong câu hỏi với When...?
6Lỗi thường gặp
Yesterday là thời gian đã kết thúc, nên không dùng được hiện tại hoàn thành.
When hỏi về một thời điểm cụ thể đã qua, nên dùng quá khứ đơn.
Một năm trong quá khứ là thời gian đã kết thúc. Dùng quá khứ đơn với mốc thời gian cụ thể.
Cô ấy vẫn đang làm ở đây, nên khoảng thời gian kéo dài đến bây giờ. Hãy dùng hiện tại hoàn thành.
Last year đã kết thúc. Ngoài ra, have gone nghĩa là người đó vẫn còn ở đó.
7Mẹo ghi nhớ
💡 Hãy tìm từ chỉ thời gian cụ thể. Nếu bạn có thể chỉ ra một mốc đã qua (yesterday, ago, in May), hãy chọn quá khứ đơn.
💡 Hãy nghĩ đến 'tiêu đề + câu chuyện': tiêu đề dùng hiện tại hoàn thành (I've got a new job!), câu chuyện dùng quá khứ đơn (I had the interview on Friday).
💡 Today và this week vẫn còn "mở", như một cánh cửa chưa đóng, nên đi với hiện tại hoàn thành.
8Kiểm tra nhanh
1. I my grandmother last weekend.
2. you ever a horse?
3. Priya in this company since 2020. She really likes it.
4. When your new laptop?
5. Good news! Daniel a new job. He the contract on Friday.
