Lumaktaw sa nilalaman
B1Mga salitang madalas mapagkamalan· Aralin 14/19

Raise vs Rise

1Pangkalahatang-ideya

Parehong may kahulugang tumaas o umangat ang raise at rise, pero magkaiba ang gamit nila. Ang raise ay nangangailangan ng layon (object): may itinataas kang isang bagay. Ang rise ay walang layon: ang isang bagay ay tumataas nang kusa. Regular ang raise (raised), pero iregular (irregular) ang rise (rose, risen).

  • Raise + layon (object): raise your hand, raise prices.
  • Walang layon ang rise: the sun rises, prices rise.
  • Regular ang raise: raise – raised – raised.
  • Iregular ang rise: rise – rose – risen.
  • Raise lang ang puwedeng gawing balintiyak o passive: She was raised in Kenya.

2Anyo at estruktura

Tingnan kung may layon (object) pagkatapos ng pandiwa (verb). Doon mo malalaman kung alin ang gagamitin.

Raise (may layon)
S + raise(s) + O
The teacher raises her voice when the class is noisy.
Nilalakasan ng guro ang kaniyang boses kapag maingay ang klase.
Rise (walang layon)
S + rise(s)
Hot air rises.
Pumapaitaas ang mainit na hangin.
Negatibo
S + don't/doesn't/didn't + raise + O / rise
The shop didn't raise its prices, but the rent didn't rise either.
Hindi itinaas ng tindahan ang mga presyo nito, pero hindi rin tumaas ang upa.
Tanong
Do/Does/Did + S + raise + O / rise?
Did the water level rise last night?
Tumaas ba ang lebel ng tubig kagabi?
Balintiyak o passive (raise lamang)
S + be + raised
Ana was raised by her grandparents.
Pinalaki si Ana ng kaniyang mga lolo at lola.
Mga anyo ng pandiwang raise at rise
VerbPresentPast simplePast participle-ing formObject?
raiseraise / raisesraisedraisedraisingYes
riserise / risesroserisenrisingNo
  • Regular ang raise: raised, raising. Huwag na huwag isulat na rised.
  • Iregular ang rise: rose (past), risen (past participle), rising.
  • Hindi kailanman nagiging balintiyak (passive) ang rise. Hindi puwedeng sabihing was risen.

3Paano gamitin

1Raise: magtaas o magdagdag ng isang bagay

Gamitin ang raise kapag may tao o bagay na nagtataas sa isang bagay o nagpapataas nito. Palaging may layon (object) pagkatapos nito.

Please raise your hand if you have a question.
Paki-taas ang iyong kamay kung may tanong ka.
The company raised salaries by 5% this year.
Itinaas ng kompanya ang sahod nang 5% ngayong taon.
Can you raise the volume a little?
Puwede mo bang lakasan nang kaunti ang volume?

2Rise: tumaas nang kusa

Gamitin ang rise kapag ang isang bagay ay tumataas nang kusa. Walang layon na kasunod kaagad ng pandiwa, pero puwede kang magdagdag ng by, to o pariralang pamanahon.

The sun rises at about six in summer.
Sumisikat ang araw nang mga alas-sais tuwing tag-init.
Food prices rose by 10% last year.
Tumaas ang presyo ng pagkain nang 10% noong nakaraang taon.
The number of online students has risen quickly.
Mabilis na tumaas ang bilang ng mga mag-aaral na online.

3Iba pang karaniwang kahulugan ng raise

Ang raise ay nangangahulugan din ng pagpapalaki ng anak, paglikom ng pera, o pagsisimulang pag-usapan ang isang paksa. Lahat ng ito ay nangangailangan ng layon (object).

Kenji and Mai are raising two children in Osaka.
Nagpapalaki sina Kenji at Mai ng dalawang anak sa Osaka.
We raised $2,000 for the local hospital.
Nakalikom kami ng $2,000 para sa lokal na ospital.
Omar raised an important question in the meeting.
Nagbanggit si Omar ng mahalagang tanong sa pulong.

4Rise at raise bilang pangngalan

Ang a rise in ay nangangahulugang pagtaas o pagdami. Para sa dagdag na sahod sa trabaho, a pay rise ang sabi sa British English; a raise naman sa American English.

There has been a rise in house prices.
Nagkaroon ng pagtaas ng presyo ng mga bahay.
Priya asked her manager for a pay rise. (UK)
Humingi si Priya ng dagdag na sahod (pay rise) sa kaniyang manedyer. (UK)
Daniel finally got a raise. (US)
Sa wakas ay nakakuha si Daniel ng dagdag-sahod (raise). (US)

4Paghahambing

Itanong mo sa sarili mo: May taong nagtataas ba ng isang bagay, o kusang tumataas ito?

Raise

  • Kailangan ng layon (transitive o palipat)
  • Regular: raised – raised
  • Puwedeng gawing balintiyak (passive)
  • Gamit din sa: raise children, raise money, raise a question
The bank raised interest rates.
Itinaas ng bangko ang mga interest rate.

Rise

  • Walang layon (intransitive o katalusan)
  • Iregular: rose – risen
  • Hindi kailanman balintiyak (passive)
  • Gamit din sa: the sun rises, temperatures rise
Interest rates rose in March.
Tumaas ang mga interest rate noong Marso.

5Karaniwang mali

✗ MaliPrices have raised a lot this year.
✓ TamaPrices have risen a lot this year.

Kusang tumataas ang mga presyo at walang layon (object), kaya rise ang gamitin (past participle: risen).

✗ MaliThe landlord rose the rent.
✓ TamaThe landlord raised the rent.

Ang the rent ay layon (object), kaya raise ang kailangan.

✗ MaliThe sun raises in the east.
✓ TamaThe sun rises in the east.

Kusang sumisikat ang araw, kaya rise ang gamitin.

✗ MaliTemperatures rised yesterday.
✓ TamaTemperatures rose yesterday.

Iregular ang rise: ang past simple ay rose, hindi rised.

✗ MaliI was risen in a small village.
✓ TamaI was raised in a small village.

Para sa pagpapalaki ng anak, raise ang gamitin, at raise lang ang puwedeng maging balintiyak (passive).

6Mga tip

💡 Ang raise ay may a tulad ng a thing: nagtataas ka ng a thing. Ang rise naman ay nag-iisa — walang kasamang layon.

💡 Sumusunod ang rise sa pattern ng drive – drove – driven: rise – rose – risen.

💡 Katulad ito ng lay (+ layon) at lie (walang layon). Tingnan ang araling Lie vs Lay.

7Mabilis na pagsusulit

1. The government plans to   taxes next year.

2. Unemployment   sharply last month.

3. The number of visitors has   every year since 2020.

4. Lucía was   in Mexico but now lives in Canada.

5. After two years in the job, Tom asked for a pay  . (UK)