Raise ve Rise Arasındaki Fark
Raise vs Rise
1Genel bakış
Raise ve rise fiillerinin ikisi de yükselmek / yukarı çıkmak anlamına gelir, ama farklı çalışırlar. Raise geçişli (transitive) bir fiildir, yani nesne ister: bir şeyi yükseltirsin. Rise ise geçişsizdir (intransitive), nesne almaz: bir şey kendi kendine yükselir. Raise kurallı bir fiildir (raised), rise ise kuralsızdır (rose, risen).
- Raise + nesne: raise your hand (elini kaldır), raise prices (fiyatları artır).
- Rise nesne almaz: the sun rises (güneş doğar), prices rise (fiyatlar yükselir).
- Raise kurallıdır: raise – raised – raised.
- Rise kuralsızdır: rise – rose – risen.
- Sadece raise edilgen (passive) yapıda kullanılabilir: She was raised in Kenya.
2Yapı
Fiilden sonra bir nesne olup olmadığına bak. Hangisini kullanacağını bu belirler.
| Verb | Present | Past simple | Past participle | -ing form | Object? |
|---|---|---|---|---|---|
| raise | raise / raises | raised | raised | raising | Yes |
| rise | rise / rises | rose | risen | rising | No |
- Raise kurallıdır: raised, raising. Asla rised yazma.
- Rise kuralsızdır: rose (geçmiş zaman), risen (üçüncü hâl), rising.
- Rise asla edilgen olmaz. was risen diyemezsin.
3Kullanımı
1Raise: bir şeyi kaldırmak ya da artırmak
Bir kişi ya da bir şey başka bir şeyi yukarı taşıyor veya yükseltiyorsa raise kullan. Ardından her zaman bir nesne gelir.
2Rise: kendiliğinden yükselmek
Bir şey kendi kendine yukarı çıkıyorsa rise kullan. Fiilden hemen sonra nesne gelmez; ama by, to ya da bir zaman ifadesi ekleyebilirsin.
3Raise fiilinin diğer yaygın anlamları
Raise aynı zamanda çocuk büyütmek, para toplamak veya bir konuyu gündeme getirmek anlamlarına gelir. Bunların hepsi nesne ister.
4İsim olarak rise ve raise
A rise in bir şeydeki artış demektir. İşteki maaş artışı için İngiliz İngilizcesinde a pay rise, Amerikan İngilizcesinde a raise denir.
4Karşılaştırma
Kendine şunu sor: Biri bir şeyi mi yukarı çıkarıyor, yoksa o şey kendi kendine mi yükseliyor?
Raise
- Nesne ister (geçişli / transitive)
- Kurallı: raised – raised
- Edilgen yapılabilir
- Ayrıca: çocuk büyütmek, para toplamak, bir soruyu gündeme getirmek
Rise
- Nesne almaz (geçişsiz / intransitive)
- Kuralsız: rose – risen
- Asla edilgen olmaz
- Ayrıca: güneş doğar, sıcaklıklar yükselir
5Sık yapılan hatalar
Fiyatlar kendi kendine yükselir ve ortada nesne yoktur; bu yüzden rise kullanılır (üçüncü hâli risen).
The rent bir nesnedir, dolayısıyla raise gerekir.
Güneş kendi kendine yükselir, bu yüzden rise kullanılır.
Rise kuralsız bir fiildir: geçmiş zaman hâli rised değil, rose'dur.
Çocuk büyütmek için raise kullanılır ve yalnızca raise edilgen olabilir.
6İpuçları
💡 Raise içinde a vardır, tıpkı a thing gibi: bir şeyi (a thing) raise edersin. Rise ise tek başına durur.
💡 Rise, drive – drove – driven kalıbını izler: rise – rose – risen.
💡 Tıpkı lay (+ nesne) ve lie (nesnesiz) gibi çalışır. Lie vs Lay dersine bak.
7Hızlı test
1. The government plans to taxes next year.
2. Unemployment sharply last month.
3. The number of visitors has every year since 2020.
4. Lucía was in Mexico but now lives in Canada.
5. After two years in the job, Tom asked for a pay . (UK)
