İçeriğe geç
B1Sık karıştırılan kelimeler· Ders 14/19

Raise ve Rise Arasındaki Fark

Raise vs Rise

1Genel bakış

Raise ve rise fiillerinin ikisi de yükselmek / yukarı çıkmak anlamına gelir, ama farklı çalışırlar. Raise geçişli (transitive) bir fiildir, yani nesne ister: bir şeyi yükseltirsin. Rise ise geçişsizdir (intransitive), nesne almaz: bir şey kendi kendine yükselir. Raise kurallı bir fiildir (raised), rise ise kuralsızdır (rose, risen).

  • Raise + nesne: raise your hand (elini kaldır), raise prices (fiyatları artır).
  • Rise nesne almaz: the sun rises (güneş doğar), prices rise (fiyatlar yükselir).
  • Raise kurallıdır: raise – raised – raised.
  • Rise kuralsızdır: rise – rose – risen.
  • Sadece raise edilgen (passive) yapıda kullanılabilir: She was raised in Kenya.

2Yapı

Fiilden sonra bir nesne olup olmadığına bak. Hangisini kullanacağını bu belirler.

Raise (nesneli)
S + raise(s) + O
The teacher raises her voice when the class is noisy.
Sınıf gürültülü olduğunda öğretmen sesini yükseltir.
Rise (nesnesiz)
S + rise(s)
Hot air rises.
Sıcak hava yükselir.
Olumsuz
S + don't/doesn't/didn't + raise + O / rise
The shop didn't raise its prices, but the rent didn't rise either.
Dükkân fiyatlarını artırmadı, ama kira da yükselmedi.
Soru
Do/Does/Did + S + raise + O / rise?
Did the water level rise last night?
Dün gece su seviyesi yükseldi mi?
Edilgen (yalnızca raise)
S + be + raised
Ana was raised by her grandparents.
Ana, büyükannesi ve büyükbabası tarafından büyütüldü.
Raise ve rise fiillerinin halleri
VerbPresentPast simplePast participle-ing formObject?
raiseraise / raisesraisedraisedraisingYes
riserise / risesroserisenrisingNo
  • Raise kurallıdır: raised, raising. Asla rised yazma.
  • Rise kuralsızdır: rose (geçmiş zaman), risen (üçüncü hâl), rising.
  • Rise asla edilgen olmaz. was risen diyemezsin.

3Kullanımı

1Raise: bir şeyi kaldırmak ya da artırmak

Bir kişi ya da bir şey başka bir şeyi yukarı taşıyor veya yükseltiyorsa raise kullan. Ardından her zaman bir nesne gelir.

Please raise your hand if you have a question.
Bir sorunuz varsa lütfen elinizi kaldırın.
The company raised salaries by 5% this year.
Şirket bu yıl maaşları %5 artırdı.
Can you raise the volume a little?
Sesi biraz yükseltebilir misin?

2Rise: kendiliğinden yükselmek

Bir şey kendi kendine yukarı çıkıyorsa rise kullan. Fiilden hemen sonra nesne gelmez; ama by, to ya da bir zaman ifadesi ekleyebilirsin.

The sun rises at about six in summer.
Yazın güneş altı civarında doğar.
Food prices rose by 10% last year.
Gıda fiyatları geçen yıl %10 yükseldi.
The number of online students has risen quickly.
Çevrim içi öğrencilerin sayısı hızla arttı.

3Raise fiilinin diğer yaygın anlamları

Raise aynı zamanda çocuk büyütmek, para toplamak veya bir konuyu gündeme getirmek anlamlarına gelir. Bunların hepsi nesne ister.

Kenji and Mai are raising two children in Osaka.
Kenji ve Mai, Osaka'da iki çocuk büyütüyorlar.
We raised $2,000 for the local hospital.
Yerel hastane için 2.000 dolar topladık.
Omar raised an important question in the meeting.
Omar toplantıda önemli bir soruyu gündeme getirdi.

4İsim olarak rise ve raise

A rise in bir şeydeki artış demektir. İşteki maaş artışı için İngiliz İngilizcesinde a pay rise, Amerikan İngilizcesinde a raise denir.

There has been a rise in house prices.
Konut fiyatlarında bir artış oldu.
Priya asked her manager for a pay rise. (UK)
Priya müdüründen zam istedi. (İngiliz İng.)
Daniel finally got a raise. (US)
Daniel sonunda zam aldı. (Amerikan İng.)

4Karşılaştırma

Kendine şunu sor: Biri bir şeyi mi yukarı çıkarıyor, yoksa o şey kendi kendine mi yükseliyor?

Raise

  • Nesne ister (geçişli / transitive)
  • Kurallı: raised – raised
  • Edilgen yapılabilir
  • Ayrıca: çocuk büyütmek, para toplamak, bir soruyu gündeme getirmek
The bank raised interest rates.
Banka faiz oranlarını yükseltti.

Rise

  • Nesne almaz (geçişsiz / intransitive)
  • Kuralsız: rose – risen
  • Asla edilgen olmaz
  • Ayrıca: güneş doğar, sıcaklıklar yükselir
Interest rates rose in March.
Faiz oranları mart ayında yükseldi.

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışPrices have raised a lot this year.
✓ DoğruPrices have risen a lot this year.

Fiyatlar kendi kendine yükselir ve ortada nesne yoktur; bu yüzden rise kullanılır (üçüncü hâli risen).

✗ YanlışThe landlord rose the rent.
✓ DoğruThe landlord raised the rent.

The rent bir nesnedir, dolayısıyla raise gerekir.

✗ YanlışThe sun raises in the east.
✓ DoğruThe sun rises in the east.

Güneş kendi kendine yükselir, bu yüzden rise kullanılır.

✗ YanlışTemperatures rised yesterday.
✓ DoğruTemperatures rose yesterday.

Rise kuralsız bir fiildir: geçmiş zaman hâli rised değil, rose'dur.

✗ YanlışI was risen in a small village.
✓ DoğruI was raised in a small village.

Çocuk büyütmek için raise kullanılır ve yalnızca raise edilgen olabilir.

6İpuçları

💡 Raise içinde a vardır, tıpkı a thing gibi: bir şeyi (a thing) raise edersin. Rise ise tek başına durur.

💡 Rise, drive – drove – driven kalıbını izler: rise – rose – risen.

💡 Tıpkı lay (+ nesne) ve lie (nesnesiz) gibi çalışır. Lie vs Lay dersine bak.

7Hızlı test

1. The government plans to   taxes next year.

2. Unemployment   sharply last month.

3. The number of visitors has   every year since 2020.

4. Lucía was   in Mexico but now lives in Canada.

5. After two years in the job, Tom asked for a pay  . (UK)