Bỏ qua tới nội dung
B1Những từ tiếng Anh hay bị nhầm lẫn· Bài 14/19

Raise và Rise

Raise vs Rise

1Tổng quan

Raise và rise đều có nghĩa là đi lên hoặc nâng lên, nhưng cách dùng khác nhau. Raise cần có tân ngữ (object): bạn nâng một thứ gì đó lên. Rise không có tân ngữ: một thứ gì đó tự tăng lên hoặc mọc lên. Raise là động từ có quy tắc (raised), còn rise là động từ bất quy tắc (rose, risen).

  • Raise + tân ngữ: raise your hand (giơ tay), raise prices (tăng giá).
  • Rise không có tân ngữ: the sun rises (mặt trời mọc), prices rise (giá tăng).
  • Raise có quy tắc: raise – raised – raised.
  • Rise bất quy tắc: rise – rose – risen.
  • Chỉ raise mới dùng được ở thể bị động (passive): She was raised in Kenya.

2Cấu trúc

Hãy xem sau động từ có tân ngữ hay không. Điều đó cho bạn biết nên dùng từ nào.

Raise (có tân ngữ)
S + raise(s) + O
The teacher raises her voice when the class is noisy.
Cô giáo cao giọng khi lớp ồn ào.
Rise (không có tân ngữ)
S + rise(s)
Hot air rises.
Không khí nóng bốc lên.
Phủ định
S + don't/doesn't/didn't + raise + O / rise
The shop didn't raise its prices, but the rent didn't rise either.
Cửa hàng đã không tăng giá, và tiền thuê nhà cũng không tăng.
Câu hỏi
Do/Does/Did + S + raise + O / rise?
Did the water level rise last night?
Mực nước có dâng lên đêm qua không?
Bị động (chỉ với raise)
S + be + raised
Ana was raised by her grandparents.
Ana được nuôi lớn bởi ông bà.
Các dạng động từ của raise và rise
VerbPresentPast simplePast participle-ing formObject?
raiseraise / raisesraisedraisedraisingYes
riserise / risesroserisenrisingNo
  • Raise có quy tắc: raised, raising. Đừng bao giờ viết rised.
  • Rise bất quy tắc: rose (quá khứ đơn), risen (quá khứ phân từ), rising.
  • Rise không bao giờ ở thể bị động. Bạn không thể nói was risen.

3Cách dùng

1Raise: nâng lên hoặc làm tăng thứ gì đó

Dùng raise khi một người hoặc vật nâng thứ gì đó lên hoặc làm cho nó cao hơn. Sau nó luôn có tân ngữ.

Please raise your hand if you have a question.
Hãy giơ tay nếu bạn có câu hỏi.
The company raised salaries by 5% this year.
Công ty đã tăng lương 5% trong năm nay.
Can you raise the volume a little?
Bạn có thể tăng âm lượng lên một chút không?

2Rise: tự đi lên

Dùng rise khi một thứ tự tăng lên hoặc đi lên. Ngay sau động từ không có gì, nhưng bạn có thể thêm by, to hoặc cụm chỉ thời gian.

The sun rises at about six in summer.
Mặt trời mọc vào khoảng sáu giờ vào mùa hè.
Food prices rose by 10% last year.
Giá thực phẩm năm ngoái đã tăng 10%.
The number of online students has risen quickly.
Số lượng học viên trực tuyến đã tăng nhanh.

3Các nghĩa thông dụng khác của raise

Raise còn có nghĩa là nuôi dạy con cái, quyên góp tiền, hoặc nêu ra một chủ đề. Tất cả các nghĩa này đều cần tân ngữ.

Kenji and Mai are raising two children in Osaka.
Kenji và Mai đang nuôi dạy hai đứa con ở Osaka.
We raised $2,000 for the local hospital.
Chúng tôi đã quyên góp được 2.000 đô la cho bệnh viện địa phương.
Omar raised an important question in the meeting.
Omar đã nêu ra một câu hỏi quan trọng trong cuộc họp.

4Rise và raise là danh từ

A rise in something nghĩa là sự gia tăng. Khi nói về tăng lương, tiếng Anh Anh dùng a pay rise, còn tiếng Anh Mỹ dùng a raise.

There has been a rise in house prices.
Giá nhà đã có sự gia tăng.
Priya asked her manager for a pay rise. (UK)
Priya đã xin quản lý tăng lương. (Anh)
Daniel finally got a raise. (US)
Cuối cùng Daniel cũng được tăng lương. (Mỹ)

4So sánh

Hãy tự hỏi: Có ai đó đang nâng một thứ lên, hay nó tự đi lên?

Raise

  • Cần tân ngữ (ngoại động từ – transitive)
  • Có quy tắc: raised – raised
  • Có thể dùng ở thể bị động
  • Còn có: raise children (nuôi con), raise money (quyên tiền), raise a question (nêu câu hỏi)
The bank raised interest rates.
Ngân hàng đã tăng lãi suất.

Rise

  • Không có tân ngữ (nội động từ – intransitive)
  • Bất quy tắc: rose – risen
  • Không bao giờ ở thể bị động
  • Còn có: the sun rises (mặt trời mọc), temperatures rise (nhiệt độ tăng)
Interest rates rose in March.
Lãi suất đã tăng vào tháng Ba.

5Lỗi thường gặp

✗ SaiPrices have raised a lot this year.
✓ ĐúngPrices have risen a lot this year.

Giá cả tự tăng lên và không có tân ngữ, nên dùng rise (quá khứ phân từ là risen).

✗ SaiThe landlord rose the rent.
✓ ĐúngThe landlord raised the rent.

The rent là tân ngữ, nên bạn cần dùng raise.

✗ SaiThe sun raises in the east.
✓ ĐúngThe sun rises in the east.

Mặt trời tự di chuyển lên cao, nên dùng rise.

✗ SaiTemperatures rised yesterday.
✓ ĐúngTemperatures rose yesterday.

Rise là động từ bất quy tắc: quá khứ đơn là rose, không phải rised.

✗ SaiI was risen in a small village.
✓ ĐúngI was raised in a small village.

Để nói về việc nuôi dạy con cái, dùng raise, và chỉ raise mới dùng được ở thể bị động.

6Mẹo ghi nhớ

💡 Raise có chữ a như trong a thing: bạn raise a thing (một vật). Rise thì đứng một mình.

💡 Rise theo mẫu của drive – drove – driven: rise – rose – risen.

💡 Cặp này giống lay (+ tân ngữ) và lie (không tân ngữ). Xem bài Lie vs Lay.

7Kiểm tra nhanh

1. The government plans to   taxes next year.

2. Unemployment   sharply last month.

3. The number of visitors has   every year since 2020.

4. Lucía was   in Mexico but now lives in Canada.

5. After two years in the job, Tom asked for a pay  . (UK)