Söylem Belirleyicileri ve Bağlaçlar (Discourse Markers and Linking Words)
Discourse Markers and Linking Words
1Genel bakış
Söylem belirleyicileri (discourse markers) ve bağlayıcı sözcükler (linking words) fikirleri birbirine bağlar. Bir cümlenin ya da yan cümlenin diğeriyle ilişkisini gösterirler: bilgi ekleme, karşıtlık kurma, neden ya da sonuç bildirme, örnek verme veya metni düzenleme. Doğru bağlayıcıyı seçmek ve ondan sonra doğru dil bilgisi ile noktalama kullanmak, konuşmanızı ve yazınızı açık ve doğal kılar.
- Bağlayıcıların işlevleri vardır: ekleme, karşıtlık, neden/sonuç, örnek, sıralama, sonuç bildirme.
- Bağlayıcıların ayrıca dil bilgisi türleri vardır: bağlaçlar yan cümleleri birleştirir, cümle zarfları yeni bir cümle başlatır, edatlar isim ya da V-ing alır.
- Although + yan cümle, ama despite + isim veya V-ing.
- However ve therefore gibi cümle zarflarından önce genellikle nokta ya da noktalı virgül, sonra ise virgül gerekir.
- Konuşma dilindeki belirleyiciler (anyway, by the way, actually) mantıksal bağ kurmaktan çok sohbeti yönetir.
2Yapı
Bir bağlayıcıdan sonraki dil bilgisi, onun anlamına değil türüne bağlıdır.
| Function | Linker | Grammar type | Example |
|---|---|---|---|
| Adding | moreover / furthermore / in addition | sentence adverb | The flat is central. Moreover, it is cheap. |
| Adding | what's more (less formal) | sentence adverb | It's quiet. What's more, it has a garden. |
| Adding | as well as / in addition to | preposition (+ N / V-ing) | As well as teaching, she writes books. |
| Contrast | however / nevertheless / even so | sentence adverb | It was hard. Nevertheless, we finished. |
| Contrast | although / even though / whereas | conjunction | Although it was late, he called. |
| Contrast | despite / in spite of | preposition (+ N / V-ing) | Despite the cost, they agreed. |
| Contrast | on the other hand | sentence adverb | It's fast. On the other hand, it's noisy. |
| Cause | because of / due to / owing to | preposition (+ N) | The flight was late due to fog. |
| Result | therefore / as a result / consequently | sentence adverb | Sales fell. As a result, prices dropped. |
| Example | for example / for instance / such as | adverb / preposition | Some fruits, such as kiwis, are rich in vitamin C. |
| Clarifying | in other words / that is to say | sentence adverb | It's due today. In other words, now. |
| Concluding | in conclusion / overall / to sum up | sentence adverb | Overall, the project was a success. |
- However veya therefore öncesinde iki tam cümleyi yalnızca virgülle birleştirmeyin. Nokta ya da noktalı virgül kullanın.
- Despite sözcüğünden sonra bir yan cümle istiyorsanız despite the fact that + yan cümle kullanın.
- In spite of her zaman of alır; despite asla of almaz.
- Resmî bağlayıcılar (moreover, consequently, nevertheless) makale ve raporlara uygundur. Sohbette also, so ve but daha doğal gelir.
3Kullanımı
1Karşıt fikirleri belirtmek
Zıt ya da şaşırtıcı bir fikirle yeni bir cümleye başlamak için however, nevertheless veya even so kullanın. Tek cümlede iki yan cümleyi birleştirmek için although ya da whereas kullanın. Whereas iki farklı olguyu karşılaştırır.
2Bilgi eklemek
Daha güçlü ya da ek bir noktayı eklemek için, özellikle yazıda, moreover, furthermore veya in addition kullanın. What's more konuşmada yaygındır. As well as bir isim ya da V-ing alır.
3Neden ve sonuç
Neden bildirmek için because of, due to ya da owing to + isim kullanın. Sonuç bildirmek için therefore, as a result veya consequently kullanın. Günlük konuşmada en doğal seçenek so'dur.
4Örnek vermek ve açıklamak
Tam bir örnekten önce for example ya da for instance kullanın. Such as doğrudan bir ismin önüne gelir. Aynı fikri daha basit söylemek için in other words kullanın.
5Metni düzenlemek ve sonuca bağlamak
Firstly, secondly ve finally gibi sıralama belirleyicileri okuyucuyu fikirleriniz arasında yönlendirir. Bitirmek için in conclusion, to sum up ya da overall kullanın. Listelerde at last kullanmaktan kaçının; o uzun bir bekleyişten sonra anlamına gelir.
6Konuşma dilindeki söylem belirleyicileri
Sohbette belirleyiciler konu değiştirmenize, bir noktaya geri dönmenize ya da birini kibarca düzeltmenize yardım eder. Anyway ana konuya döner, by the way yan bir konu ekler, actually ise bir düzeltme veya şaşırtıcı bir bilgi sunar.
4Karşılaştırma
Although ve despite benzer anlama gelir, ama farklı dil bilgisi gerektirirler.
although / even though
- Bağlaç: ardından tam bir yan cümle (S + V) gelir.
- Even though daha güçlü ve daha vurguludur.
- Cümlenin başında ya da ortasında yer alabilir.
despite / in spite of
- Edat: ardından bir isim, zamir ya da V-ing gelir.
- Yan cümle gerekiyorsa the fact that ekleyin.
- Despite of almaz; in spite of her zaman of alır.
5Sık yapılan hatalar
Despite bir edattır; bu yüzden tam bir yan cümle değil, isim ya da V-ing ister.
However bir bağlaç değil, cümle zarfıdır; önünde nokta ya da noktalı virgül kullanın.
Tam biçim her zaman in spite of'tur; of atlanamaz.
On the other hand karşıtlık gösterir; olumlu bir nokta eklemek için in addition ya da what's more kullanın.
Actually "şu anda" değil, "aslında" demektir; bu, birçok öğrenci için klasik bir sahte eşdeğer (false friend) hatasıdır.
6İpuçları
💡 Kendinize iki soru sorun: Anlam ne? (karşıtlık, sonuç…) ve Sonrasında ne geliyor? (yan cümle mi, isim mi). Seçiminizi bu ikisi belirler.
💡 Kalıbı aklınızda tutun: although + yan cümle, despite + isim. Yan cümlede fiil vardır; despite fiil istemez.
💡 Resmî bağlayıcıları fazla kullanmayın. Paragraf başına bir moreover yeterlidir; sohbette also, but ve so kullanın.
7Hızlı test
1. the heavy traffic, Amara arrived on time.
2. The software is powerful. , it is quite difficult to learn.
3. The supplier raised its prices. , we had to find a new one.
4. The hotel was clean and quiet. , the staff were very helpful.
5. So the meeting starts at ten. Oh, , did you get my email about the slides?
