Adlaştırma (Nominalisation) ve Resmî Üslup
Nominalisation and Formal Style
1Genel bakış
Adlaştırma (nominalisation), eylemleri ve nitelikleri fiil ya da sıfat yerine isim olarak ifade etmek demektir; örneğin analyse fiili analysis, complex sıfatı complexity olur. Daha az sözcükle daha çok bilgi aktarır ve yazıya nesnel, kişisellikten uzak bir hava verir. Akademik makalelerin, raporların ve resmî e-postaların tipik özelliğidir. Konuşmada ve resmî olmayan yazıda ise fiil ağırlıklı cümleler genellikle daha doğal durur.
- Bir fiili ya da sıfatı isme dönüştürün: decide → decision, important → importance.
- Fiil isme dönüştüğünde, onu niteleyen zarf da sıfata dönüşür: rose sharply → a sharp rise.
- Adlaştırılmış özneler genellikle lead to, result in ve be due to gibi bağlayıcı fiillerle birlikte kullanılır.
- İsimler belirli edatlarla (preposition) kalıplaşır: an increase in, a need for, a decision to.
- Dikkatli kullanın: çok fazla soyut isim metni ağırlaştırır ve anlaşılmaz kılar.
2Yapı
Adlaştırma, bir yan cümleyi isim öbeğine (noun phrase) dönüştürür. Cümlenin öznesi ve nesnesi ya iyelik yapısına ya da of öbeğine dönüşür.
| Verb / Adjective | Noun + preposition | Example |
|---|---|---|
| increase | an increase in | an increase in demand |
| reduce | a reduction in | a reduction in costs |
| depend on | dependence on | dependence on imports |
| decide to | a decision to | a decision to expand |
| need | a need for | a need for training |
| demand | demand for | demand for housing |
| aware of | awareness of | awareness of the risks |
| able to | the ability to | the ability to adapt |
| fail to | failure to | failure to meet deadlines |
| respond to | a response to | a response to complaints |
- Eylemi yapan kişi iyelik yapısıyla (Amira's proposal) ya da by ile (the proposal by Amira) gösterilebilir. Tamamen belirtilmeden de bırakılabilir.
- Arka arkaya uzun of zincirlerinden kaçının. The analysis of the results of the survey of the staff okunması zor bir yapıdır. Bunun yerine the analysis of the staff survey results deneyin.
- research, evidence ve advice gibi birçok adlaştırma sayılamaz isimdir. Bunları a ile veya çoğul -s ile kullanmayın.
3Kullanımı
1Akademik yazıda ve raporlarda bilgiyi yoğunlaştırma
İsim öbekleri sayesinde koca bir fikri tek bir özne ya da nesne hâline getirebilirsiniz. Bu da cümleleri daha yoğun ve daha kesin yapar; kompozisyonlara ve raporlara çok uygundur.
2Nesnel ve kişisellikten uzak bir ton yakalama
İsim bir özne gerektirmediği için kişiye değil eyleme odaklanabilirsiniz. Bu da yazıya tarafsız ve daha az duygusal bir ton verir.
3Neden–sonuç ilişkisi kurma
İki cümleyi because ya da so ile bağlamak yerine, lead to, result in, cause veya be due to gibi bir fiille birleştirilmiş iki isim öbeği kullanın. Bu, resmî savunu dilinin temel özelliklerinden biridir.
4this + isim ile önceki bilgiye gönderme yapma
Bir adlaştırma, önceki cümleyi özetleyip onu bir sonrakine bağlayabilir. Bu, paragrafların mantıksal akışını sağlar.
5Resmî isteklerde ve raporlarda hafif fiil + isim kalıbı
Resmî İngilizce çoğu zaman tek bir fiil yerine genel bir fiil ile ismi birlikte kullanır: recommend → make a recommendation. Her ismin hangi fiille kullanıldığını öğrenin.
4Karşılaştırma
Aynı fikir fiil ağırlıklı (günlük) bir üslupla ya da isim ağırlıklı (resmî) bir üslupla anlatılabilir. Okurunuza uygun olan üslubu seçin.
Fiil ağırlıklı üslup (konuşma dili, resmî olmayan)
- Fiiller ve açık özneler üzerine kuruludur.
- Cümleleri bağlamak için because, so ve when kullanır.
- Doğrudan, kişisel ve takip etmesi kolay bir tonu vardır.
İsim ağırlıklı üslup (yazı dili, resmî)
- Soyut isimler ve isim öbekleri üzerine kuruludur.
- Fikirleri bağlamak için lead to, create ve result in gibi fiiller kullanır.
- Nesnel, derli toplu ve akademik bir tonu vardır.
5Sık yapılan hatalar
Değişim bildiren isimler (increase, rise, fall, reduction), değişen şeyden önce in alır. of yalnızca miktarla kullanılır: an increase of 5%.
Fiil isme dönüştüğünde zarf da sıfata dönüşmelidir, çünkü isimleri niteleyen sıfatlardır.
Decision, decide fiilinin kalıbını korur; bu yüzden ardından to'lu mastar (to-infinitive) gelir. Ability, failure ve refusal da aynı kalıbı izler.
Demand ve need for alır. Her ismin hangi edatla kullanıldığını kontrol edin, çünkü bu çoğu zaman fiilin kalıbından farklıdır.
Research sayılamaz bir isimdir ve resmî İngilizce carry out ya da conduct fiilini tercih eder. Alternatif olarak a study da diyebilirsiniz.
6İpuçları
💡 Cümlede kendinize "Ne oluyor?" diye sorun. O eylemi bir isme dönüştürüp cümlenin öznesi yapın.
💡 Değişimi aklınızda tutun: fiil → isim ve zarf → sıfat. Prices fell dramatically cümlesi a dramatic fall in prices olur.
💡 Abartmayın. Bir cümlede ikiden üçten fazla soyut isim varsa, okurun nefes alabilmesi için yeniden bir fiile dönün.
7Hızlı test
1. There has been a significant the number of applicants this year.
2. Which is the most formal, nominalised version of "Because the company expanded quickly, it needed more staff"?
3. The committee a recommendation to postpone the project.
4. Her to resign surprised the board.
5. Prices rose dramatically. → There was a rise in prices.
