İçeriğe geç
C1İleri dilbilgisi (B2–C1)· Ders 34/37

Adlaştırma (Nominalisation) ve Resmî Üslup

Nominalisation and Formal Style

1Genel bakış

Adlaştırma (nominalisation), eylemleri ve nitelikleri fiil ya da sıfat yerine isim olarak ifade etmek demektir; örneğin analyse fiili analysis, complex sıfatı complexity olur. Daha az sözcükle daha çok bilgi aktarır ve yazıya nesnel, kişisellikten uzak bir hava verir. Akademik makalelerin, raporların ve resmî e-postaların tipik özelliğidir. Konuşmada ve resmî olmayan yazıda ise fiil ağırlıklı cümleler genellikle daha doğal durur.

  • Bir fiili ya da sıfatı isme dönüştürün: decide → decision, important → importance.
  • Fiil isme dönüştüğünde, onu niteleyen zarf da sıfata dönüşür: rose sharply → a sharp rise.
  • Adlaştırılmış özneler genellikle lead to, result in ve be due to gibi bağlayıcı fiillerle birlikte kullanılır.
  • İsimler belirli edatlarla (preposition) kalıplaşır: an increase in, a need for, a decision to.
  • Dikkatli kullanın: çok fazla soyut isim metni ağırlaştırır ve anlaşılmaz kılar.

2Yapı

Adlaştırma, bir yan cümleyi isim öbeğine (noun phrase) dönüştürür. Cümlenin öznesi ve nesnesi ya iyelik yapısına ya da of öbeğine dönüşür.

Fiil + nesne → isim + of
S + V + O → the N + of + O (+ by S)
The introduction of the new system took six months.
Yeni sistemin uygulamaya konulması altı ay sürdü.
Özne + fiil → iyelik + isim
S + V → S's + N
The manager's resignation surprised everyone.
Müdürün istifası herkesi şaşırttı.
Fiil + zarf → sıfat + isim
V + Adv → Adj + N
There was a sharp rise in energy prices last winter.
Geçen kış enerji fiyatlarında keskin bir artış yaşandı.
be + sıfat → isim + of
S + be + Adj → the N + of + S
The complexity of the task was underestimated.
Görevin karmaşıklığı hafife alındı.
Cümle + cümle → isim öbeği + bağlayıcı fiil
because + clause → N phrase + lead to / result in + N phrase
The closure of the factory led to the loss of 300 jobs.
Fabrikanın kapanması, 300 kişinin işini kaybetmesine yol açtı.
Sık kullanılan adlaştırmalar ve aldıkları edatlar
Verb / AdjectiveNoun + prepositionExample
increasean increase inan increase in demand
reducea reduction ina reduction in costs
depend ondependence ondependence on imports
decide toa decision toa decision to expand
needa need fora need for training
demanddemand fordemand for housing
aware ofawareness ofawareness of the risks
able tothe ability tothe ability to adapt
fail tofailure tofailure to meet deadlines
respond toa response toa response to complaints
  • Eylemi yapan kişi iyelik yapısıyla (Amira's proposal) ya da by ile (the proposal by Amira) gösterilebilir. Tamamen belirtilmeden de bırakılabilir.
  • Arka arkaya uzun of zincirlerinden kaçının. The analysis of the results of the survey of the staff okunması zor bir yapıdır. Bunun yerine the analysis of the staff survey results deneyin.
  • research, evidence ve advice gibi birçok adlaştırma sayılamaz isimdir. Bunları a ile veya çoğul -s ile kullanmayın.

3Kullanımı

1Akademik yazıda ve raporlarda bilgiyi yoğunlaştırma

İsim öbekleri sayesinde koca bir fikri tek bir özne ya da nesne hâline getirebilirsiniz. Bu da cümleleri daha yoğun ve daha kesin yapar; kompozisyonlara ve raporlara çok uygundur.

The rapid growth of online learning has changed how universities plan their courses.
Çevrim içi öğrenmenin hızlı büyümesi, üniversitelerin derslerini planlama biçimini değiştirdi.
A careful comparison of the two methods showed no significant difference.
İki yöntemin dikkatli bir karşılaştırması, kayda değer bir fark göstermedi.
Researchers noted a steady decline in bee populations over the decade.
Araştırmacılar, on yıl boyunca arı popülasyonlarında istikrarlı bir düşüş olduğunu kaydetti.

2Nesnel ve kişisellikten uzak bir ton yakalama

İsim bir özne gerektirmediği için kişiye değil eyleme odaklanabilirsiniz. Bu da yazıya tarafsız ve daha az duygusal bir ton verir.

The cancellation of the event was announced on Friday.
Etkinliğin iptali cuma günü duyuruldu.
Failure to submit the form will delay your application.
Formu teslim etmemeniz başvurunuzu geciktirecektir.
An investigation into the delays is now under way.
Gecikmelerle ilgili bir soruşturma şu anda yürütülüyor.

3Neden–sonuç ilişkisi kurma

İki cümleyi because ya da so ile bağlamak yerine, lead to, result in, cause veya be due to gibi bir fiille birleştirilmiş iki isim öbeği kullanın. Bu, resmî savunu dilinin temel özelliklerinden biridir.

The introduction of flexible hours resulted in higher staff satisfaction.
Esnek çalışma saatlerinin uygulanması, çalışan memnuniyetinin artmasıyla sonuçlandı.
The delay was due to a shortage of materials.
Gecikme, malzeme kıtlığından kaynaklanıyordu.
Rising rents have led to an increase in commuting distances.
Yükselen kiralar, işe gidiş geliş mesafelerinin artmasına yol açtı.

4this + isim ile önceki bilgiye gönderme yapma

Bir adlaştırma, önceki cümleyi özetleyip onu bir sonrakine bağlayabilir. Bu, paragrafların mantıksal akışını sağlar.

The council voted to close two libraries. This decision caused strong public reaction.
Belediye meclisi iki kütüphanenin kapatılması yönünde oy kullandı. Bu karar güçlü bir kamuoyu tepkisine yol açtı.
Sales fell for three quarters in a row. This decline forced the company to cut costs.
Satışlar üst üste üç çeyrek boyunca düştü. Bu düşüş şirketi maliyetleri kısmaya zorladı.

5Resmî isteklerde ve raporlarda hafif fiil + isim kalıbı

Resmî İngilizce çoğu zaman tek bir fiil yerine genel bir fiil ile ismi birlikte kullanır: recommend → make a recommendation. Her ismin hangi fiille kullanıldığını öğrenin.

The committee made a recommendation to postpone the launch.
Komite, lansmanın ertelenmesi yönünde bir tavsiyede bulundu.
Our team carried out an analysis of customer feedback.
Ekibimiz, müşteri geri bildirimlerine ilişkin bir analiz gerçekleştirdi.
Mr Tanaka gave a detailed explanation of the new policy.
Bay Tanaka, yeni politikayla ilgili ayrıntılı bir açıklama yaptı.

4Karşılaştırma

Aynı fikir fiil ağırlıklı (günlük) bir üslupla ya da isim ağırlıklı (resmî) bir üslupla anlatılabilir. Okurunuza uygun olan üslubu seçin.

Fiil ağırlıklı üslup (konuşma dili, resmî olmayan)

  • Fiiller ve açık özneler üzerine kuruludur.
  • Cümleleri bağlamak için because, so ve when kullanır.
  • Doğrudan, kişisel ve takip etmesi kolay bir tonu vardır.
Because the company expanded quickly, it needed more staff.
Şirket hızla büyüdüğü için daha fazla personele ihtiyaç duydu.

İsim ağırlıklı üslup (yazı dili, resmî)

  • Soyut isimler ve isim öbekleri üzerine kuruludur.
  • Fikirleri bağlamak için lead to, create ve result in gibi fiiller kullanır.
  • Nesnel, derli toplu ve akademik bir tonu vardır.
The company's rapid expansion created a need for additional staff.
Şirketin hızlı büyümesi, ek personel ihtiyacı doğurdu.

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışThere was an increase of prices last year.
✓ DoğruThere was an increase in prices last year.

Değişim bildiren isimler (increase, rise, fall, reduction), değişen şeyden önce in alır. of yalnızca miktarla kullanılır: an increase of 5%.

✗ YanlışThere was a rapidly increase in sales.
✓ DoğruThere was a rapid increase in sales.

Fiil isme dönüştüğünde zarf da sıfata dönüşmelidir, çünkü isimleri niteleyen sıfatlardır.

✗ YanlışHer decision of leaving the company was unexpected.
✓ DoğruHer decision to leave the company was unexpected.

Decision, decide fiilinin kalıbını korur; bu yüzden ardından to'lu mastar (to-infinitive) gelir. Ability, failure ve refusal da aynı kalıbı izler.

✗ YanlışThe demand of affordable housing is growing.
✓ DoğruThe demand for affordable housing is growing.

Demand ve need for alır. Her ismin hangi edatla kullanıldığını kontrol edin, çünkü bu çoğu zaman fiilin kalıbından farklıdır.

✗ YanlışWe did a research on remote work.
✓ DoğruWe carried out research on remote work.

Research sayılamaz bir isimdir ve resmî İngilizce carry out ya da conduct fiilini tercih eder. Alternatif olarak a study da diyebilirsiniz.

6İpuçları

💡 Cümlede kendinize "Ne oluyor?" diye sorun. O eylemi bir isme dönüştürüp cümlenin öznesi yapın.

💡 Değişimi aklınızda tutun: fiil → isim ve zarf → sıfat. Prices fell dramatically cümlesi a dramatic fall in prices olur.

💡 Abartmayın. Bir cümlede ikiden üçten fazla soyut isim varsa, okurun nefes alabilmesi için yeniden bir fiile dönün.

7Hızlı test

1. There has been a significant   the number of applicants this year.

2. Which is the most formal, nominalised version of "Because the company expanded quickly, it needed more staff"?

3. The committee   a recommendation to postpone the project.

4. Her   to resign surprised the board.

5. Prices rose dramatically. → There was a   rise in prices.