Câu sai khiến (Causative): have/get something done, make/let
Causative: have/get something done, make/let
1Tổng quan
Câu sai khiến (Causative) diễn tả việc ai đó khiến một hành động xảy ra thay vì tự mình làm. Dùng have/get something done khi nhờ người khác làm dịch vụ hoặc khi gặp chuyện không hay. Dùng have/get/make/let + người + động từ để nói về việc sắp xếp, thuyết phục, bắt buộc hoặc cho phép.
- have/get + tân ngữ + V3: người khác làm việc đó cho bạn (I had my car washed).
- have + người + V và get + người + to V: bạn sắp xếp hoặc thuyết phục ai đó làm gì.
- make + người + V: bạn bắt buộc hoặc khiến ai đó làm gì (không có to).
- let + người + V: bạn cho phép ai đó làm gì (không có to).
- Chỉ have hoặc get chia theo thì; động từ chính giữ nguyên dạng V3, V hoặc to V.
2Cấu trúc
Động từ sai khiến mang thì của câu, và tân ngữ đứng trước động từ thứ hai.
| Structure | Pattern | Meaning | Example |
|---|---|---|---|
| have something done | have + O + V3 | a service / bad experience | She had her laptop fixed. |
| get something done | get + O + V3 | a service (informal) / finish a task | We got the house painted. |
| have someone do | have + person + V | arrange / instruct | I'll have Leo call you back. |
| get someone to do | get + person + to V | persuade | She got Ken to drive her home. |
| make someone do | make + person + V | force / cause | The film made me cry. |
| let someone do | let + person + V | allow | They let us park here. |
| be made to do | be made + to V | passive of make | He was made to apologise. |
| be allowed to do | be allowed + to V | passive meaning of let | We were allowed to stay. |
- Thứ tự từ rất quan trọng: I had my bike repaired (nhờ người sửa) khác với I had repaired my bike (thì quá khứ hoàn thành – Past Perfect, tự tôi sửa).
- make ở thể bị động cần có to: We were made to wait for an hour.
- let thường không dùng ở thể bị động. Hãy dùng be allowed to thay thế: We were allowed to leave early.
- get something done thân mật hơn have something done một chút. Cả hai đều phổ biến trong giao tiếp.
3Cách dùng
1Dịch vụ: người khác làm việc đó cho bạn
Dùng have/get + tân ngữ + V3 khi bạn trả tiền hoặc sắp xếp để người có chuyên môn làm việc gì đó. Trọng tâm là kết quả, không phải người làm.
2Trải nghiệm không mong muốn
Dùng have + tân ngữ + V3 để nói có điều tệ xảy ra với bạn hoặc đồ của bạn. Bạn không sắp xếp điều đó; nó tự xảy ra.
3Sắp xếp hoặc thuyết phục: have/get someone to do
Dùng have + người + V khi bạn giao việc cho ai đó, thường trong công việc. Dùng get + người + to V khi bạn thuyết phục ai đó, đôi khi phải tốn công.
4Bắt buộc hoặc gây ra: make someone do
Dùng make + người + V khi ai đó không có lựa chọn. Cấu trúc này cũng cho thấy điều gì đó gây ra một cảm xúc hoặc phản ứng.
5Cho phép: let someone do
Dùng let + người + V để cho phép hoặc nói về sự cho phép. Let me… cũng là cách lịch sự để đề nghị giúp đỡ.
6Hoàn thành một việc: get something done
get + tân ngữ + V3 còn có thể mang nghĩa bạn tự xoay xở hoàn thành một việc. Cách dùng này rất phổ biến trong đời sống hằng ngày.
4So sánh
make và let có cùng cấu trúc nhưng nghĩa trái ngược nhau.
make + người + V
- Người đó buộc phải làm; không có lựa chọn.
- Bị động: be made to do.
- Cũng dùng cho cảm xúc: make someone smile.
let + người + V
- Người đó được phép làm; có sự cho phép.
- Không có bị động: dùng be allowed to do.
- Let me… là cách đề nghị giúp đỡ lịch sự.
5Lỗi thường gặp
Nếu người có chuyên môn làm giúp, hãy dùng cấu trúc sai khiến; I cut my hair nghĩa là bạn tự cắt tóc.
make ở thể chủ động được theo sau bởi động từ nguyên mẫu không to (bare infinitive).
let luôn được theo sau bởi động từ nguyên mẫu không to.
get + người cần to + động từ, khác với have + người.
let thường không dùng ở thể bị động; hãy dùng be allowed to.
6Mẹo ghi nhớ
💡 Hãy nhớ tân ngữ trước, V3 sau: have [the car] [washed]. Nếu V3 đứng ngay sau have thì đó là quá khứ hoàn thành (Past Perfect), không phải câu sai khiến.
💡 Nhớ trường hợp đặc biệt: get cần to (get someone to do), còn have, make, let thì không.
💡 Tự hỏi: ai là người thực hiện hành động? Nếu không phải bạn, nhiều khả năng nên dùng câu sai khiến.
7Kiểm tra nhanh
1. We had last month.
2. The teacher made us the essay again.
3. Can you get Tom the report before Friday?
4. Ravi his wallet stolen on the train.
5. We to use our phones during the exam.
