Bỏ qua tới nội dung
B2Ngữ pháp nâng cao· Bài 24/37

Câu sai khiến (Causative): have/get something done, make/let

Causative: have/get something done, make/let

1Tổng quan

Câu sai khiến (Causative) diễn tả việc ai đó khiến một hành động xảy ra thay vì tự mình làm. Dùng have/get something done khi nhờ người khác làm dịch vụ hoặc khi gặp chuyện không hay. Dùng have/get/make/let + người + động từ để nói về việc sắp xếp, thuyết phục, bắt buộc hoặc cho phép.

  • have/get + tân ngữ + V3: người khác làm việc đó cho bạn (I had my car washed).
  • have + người + V và get + người + to V: bạn sắp xếp hoặc thuyết phục ai đó làm gì.
  • make + người + V: bạn bắt buộc hoặc khiến ai đó làm gì (không có to).
  • let + người + V: bạn cho phép ai đó làm gì (không có to).
  • Chỉ have hoặc get chia theo thì; động từ chính giữ nguyên dạng V3, V hoặc to V.

2Cấu trúc

Động từ sai khiến mang thì của câu, và tân ngữ đứng trước động từ thứ hai.

Khẳng định (dịch vụ)
S + have/get + O + V3
I had my hair cut yesterday.
Hôm qua tôi đã đi cắt tóc.
Phủ định (dịch vụ)
S + don't/didn't + have/get + O + V3
We didn't get the car serviced last month.
Tháng trước chúng tôi không đem xe đi bảo dưỡng.
Nghi vấn (dịch vụ)
Do/Did + S + have/get + O + V3?
Did you have your eyes tested?
Bạn đã đi kiểm tra mắt chưa?
have + người
S + have + person + V
Amara had her assistant book a meeting room.
Amara đã nhờ trợ lý đặt phòng họp.
get + người
S + get + person + to V
I finally got my brother to help me move.
Cuối cùng tôi cũng nhờ được anh trai giúp tôi chuyển nhà.
make + người
S + make + person + V
The coach made us run an extra lap.
Huấn luyện viên bắt chúng tôi chạy thêm một vòng.
let + người
S + let + person + V
My manager let me work from home on Fridays.
Quản lý cho phép tôi làm việc ở nhà vào các ngày thứ Sáu.
Tổng quan các cấu trúc sai khiến
StructurePatternMeaningExample
have something donehave + O + V3a service / bad experienceShe had her laptop fixed.
get something doneget + O + V3a service (informal) / finish a taskWe got the house painted.
have someone dohave + person + Varrange / instructI'll have Leo call you back.
get someone to doget + person + to VpersuadeShe got Ken to drive her home.
make someone domake + person + Vforce / causeThe film made me cry.
let someone dolet + person + VallowThey let us park here.
be made to dobe made + to Vpassive of makeHe was made to apologise.
be allowed to dobe allowed + to Vpassive meaning of letWe were allowed to stay.
  • Thứ tự từ rất quan trọng: I had my bike repaired (nhờ người sửa) khác với I had repaired my bike (thì quá khứ hoàn thành – Past Perfect, tự tôi sửa).
  • make ở thể bị động cần có to: We were made to wait for an hour.
  • let thường không dùng ở thể bị động. Hãy dùng be allowed to thay thế: We were allowed to leave early.
  • get something done thân mật hơn have something done một chút. Cả hai đều phổ biến trong giao tiếp.

3Cách dùng

1Dịch vụ: người khác làm việc đó cho bạn

Dùng have/get + tân ngữ + V3 khi bạn trả tiền hoặc sắp xếp để người có chuyên môn làm việc gì đó. Trọng tâm là kết quả, không phải người làm.

I need to get my phone screen replaced.
Tôi cần đem đi thay màn hình điện thoại.
Mei is having her flat redecorated this week.
Tuần này Mei đang thuê người sơn sửa lại căn hộ.
Where do you have your suits cleaned?
Bạn thường đem bộ vest đi giặt ở đâu?

2Trải nghiệm không mong muốn

Dùng have + tân ngữ + V3 để nói có điều tệ xảy ra với bạn hoặc đồ của bạn. Bạn không sắp xếp điều đó; nó tự xảy ra.

Ravi had his wallet stolen on the train.
Ravi bị trộm mất ví trên tàu.
We had our flight cancelled at the last minute.
Chuyến bay của chúng tôi bị hủy vào phút chót.

3Sắp xếp hoặc thuyết phục: have/get someone to do

Dùng have + người + V khi bạn giao việc cho ai đó, thường trong công việc. Dùng get + người + to V khi bạn thuyết phục ai đó, đôi khi phải tốn công.

I'll have the receptionist send you the details.
Tôi sẽ bảo lễ tân gửi thông tin chi tiết cho bạn.
Lucas got his neighbour to water the plants.
Lucas nhờ hàng xóm tưới cây.
Can you get Sofia to check these figures?
Bạn có thể nhờ Sofia kiểm tra những số liệu này không?

4Bắt buộc hoặc gây ra: make someone do

Dùng make + người + V khi ai đó không có lựa chọn. Cấu trúc này cũng cho thấy điều gì đó gây ra một cảm xúc hoặc phản ứng.

The teacher made us rewrite the essay.
Cô giáo bắt chúng tôi viết lại bài luận.
That story always makes me laugh.
Câu chuyện đó lúc nào cũng khiến tôi bật cười.
Don't make me repeat myself!
Đừng bắt tôi nhắc lại nhiều lần!

5Cho phép: let someone do

Dùng let + người + V để cho phép hoặc nói về sự cho phép. Let me… cũng là cách lịch sự để đề nghị giúp đỡ.

Her parents let her travel alone at sixteen.
Bố mẹ cho cô ấy đi du lịch một mình năm mười sáu tuổi.
Let me carry that bag for you.
Để tôi xách túi đó giúp bạn.

6Hoàn thành một việc: get something done

get + tân ngữ + V3 còn có thể mang nghĩa bạn tự xoay xở hoàn thành một việc. Cách dùng này rất phổ biến trong đời sống hằng ngày.

I want to get this report finished before lunch.
Tôi muốn làm xong báo cáo này trước bữa trưa.
We got everything packed in an hour.
Chúng tôi đã đóng gói xong mọi thứ trong một giờ.

4So sánh

make và let có cùng cấu trúc nhưng nghĩa trái ngược nhau.

make + người + V

  • Người đó buộc phải làm; không có lựa chọn.
  • Bị động: be made to do.
  • Cũng dùng cho cảm xúc: make someone smile.
My boss made me stay late.
Sếp bắt tôi ở lại muộn.

let + người + V

  • Người đó được phép làm; có sự cho phép.
  • Không có bị động: dùng be allowed to do.
  • Let me… là cách đề nghị giúp đỡ lịch sự.
My boss let me leave early.
Sếp cho tôi về sớm.

5Lỗi thường gặp

✗ SaiI cut my hair yesterday. (at the hairdresser's)
✓ ĐúngI had my hair cut yesterday.

Nếu người có chuyên môn làm giúp, hãy dùng cấu trúc sai khiến; I cut my hair nghĩa là bạn tự cắt tóc.

✗ SaiShe made me to wait outside.
✓ ĐúngShe made me wait outside.

make ở thể chủ động được theo sau bởi động từ nguyên mẫu không to (bare infinitive).

✗ SaiMy parents let me to stay out late.
✓ ĐúngMy parents let me stay out late.

let luôn được theo sau bởi động từ nguyên mẫu không to.

✗ SaiI got the mechanic fix my car.
✓ ĐúngI got the mechanic to fix my car.

get + người cần to + động từ, khác với have + người.

✗ SaiWe were let to use dictionaries.
✓ ĐúngWe were allowed to use dictionaries.

let thường không dùng ở thể bị động; hãy dùng be allowed to.

6Mẹo ghi nhớ

💡 Hãy nhớ tân ngữ trước, V3 sau: have [the car] [washed]. Nếu V3 đứng ngay sau have thì đó là quá khứ hoàn thành (Past Perfect), không phải câu sai khiến.

💡 Nhớ trường hợp đặc biệt: get cần to (get someone to do), còn have, make, let thì không.

💡 Tự hỏi: ai là người thực hiện hành động? Nếu không phải bạn, nhiều khả năng nên dùng câu sai khiến.

7Kiểm tra nhanh

1. We had   last month.

2. The teacher made us   the essay again.

3. Can you get Tom   the report before Friday?

4. Ravi   his wallet stolen on the train.

5. We   to use our phones during the exam.