Bỏ qua tới nội dung
C1Ngữ pháp nâng cao· Bài 28/37

Câu chẻ (Cleft Sentences): It is… that, What I need is…

Cleft Sentences (It is… that, What I need is…)

1Tổng quan

Câu chẻ (cleft sentence) tách một câu đơn thành hai phần để làm nổi bật một thông tin. Ta dùng câu chẻ với it (It was Leo that…) và câu chẻ với wh- (What I need is…) để đính chính, đối chiếu, tạo sự hồi hộp hoặc giới thiệu ý chính. Cấu trúc này phổ biến cả trong văn nói lẫn văn viết trang trọng.

  • Câu chẻ với It (It-cleft): It + be + thành phần nhấn mạnh + that/who + phần còn lại của câu.
  • Câu chẻ với Wh- (Wh-cleft): What + mệnh đề + be + thành phần nhấn mạnh. Ý mới hoặc quan trọng nằm ở cuối câu.
  • Dùng What + S + do + be + (to) V để nhấn mạnh một hành động.
  • All, the thing, the reason, the place và the person có thể thay cho what.
  • It was not until… that… nhấn mạnh thời điểm sự việc cuối cùng mới xảy ra.

2Cấu trúc

Bắt đầu từ một câu cơ bản, ví dụ "Nadia fixed the printer", rồi chọn phần bạn muốn làm nổi bật.

Câu chẻ với It (khẳng định)
It + be + focus + that/who + clause
It was Nadia who fixed the printer.
Chính Nadia là người đã sửa chiếc máy in.
Câu chẻ với It (phủ định)
It + be + not + focus + that/who + clause
It isn't the price that worries me.
Không phải giá cả là điều khiến tôi lo lắng.
Câu chẻ với It (nghi vấn)
Be + it + focus + that/who + clause?
Was it Kenji who sent the invitation?
Có phải Kenji là người đã gửi thư mời không?
Câu chẻ với Wh-
What + S + V + be + focus
What I need is a longer deadline.
Điều tôi cần là một thời hạn dài hơn.
Câu chẻ với Wh- (nhấn mạnh hành động)
What + S + do + be + (to) V
What she did was call the supplier directly.
Điều cô ấy đã làm là gọi trực tiếp cho nhà cung cấp.
Câu chẻ với Wh- đảo ngược
Focus + be + what + S + V
A quiet room is what we need.
Một căn phòng yên tĩnh là điều chúng tôi cần.
Chọn cấu trúc câu chẻ phù hợp
Focus onCleft frameExample
a personIt is/was … who/that …It was my manager who suggested it.
a thingWhat … is/was …What surprised me was the cost.
an actionWhat … do/did is/was (to) …What we did was book a later flight.
an eventWhat happened was (that) …What happened was that the train broke down.
a placeThe place (where) … is/was …The place I'd love to visit is Patagonia.
a timeIt was … that … / The day … was …It was on Friday that the results came out.
a reasonThe reason (why) … is that …The reason I left is that the commute was too long.
the only thingAll (that) … is/was …All I want is a good night's sleep.
  • Trong câu chẻ với it, dùng who hoặc that cho người, và that cho vật, nơi chốn, thời gian. Which hiếm khi được dùng ở đây.
  • Thì của be thường khớp với thời điểm của sự việc: It is you who… (hiện tại), It was in 2020 that… (quá khứ).
  • Sau What… do/did is/was, động từ nguyên mẫu không to là phổ biến nhất, nhưng to + V cũng đúng: What he did was (to) apologise.
  • Mệnh đề wh- giữ trật tự từ bình thường, không đảo ngữ như câu hỏi: what she said, không phải what did she say.

3Cách dùng

1Đính chính hoặc đối chiếu (câu chẻ với it)

Dùng câu chẻ với it khi bạn muốn nói là cái này chứ không phải cái khác. Cấu trúc này rất hay dùng để sửa một ý sai, thường đi với not.

It was Amira who found the error, not me.
Chính Amira là người tìm ra lỗi, không phải tôi.
It's the second paragraph that needs rewriting, not the first.
Chính đoạn thứ hai là đoạn cần viết lại, không phải đoạn đầu.
It wasn't the weather that delayed us. It was the traffic.
Không phải thời tiết là nguyên nhân khiến chúng tôi bị trễ. Mà là do giao thông.

2Giới thiệu ý chính (câu chẻ với wh-)

Câu chẻ với wh- tạo một quãng ngừng ngắn trước thông tin quan trọng nằm ở cuối câu. Cấu trúc này nghe rất tự nhiên trong bài thuyết trình, email và thảo luận.

What we need is a clearer plan for next quarter.
Điều chúng ta cần là một kế hoạch rõ ràng hơn cho quý tới.
What I like about this city is how green it is.
Điều tôi thích ở thành phố này là nó rất xanh.
What worries me is the lack of feedback.
Điều khiến tôi lo lắng là việc thiếu phản hồi.

3Nhấn mạnh hành động và sự việc

Dùng What + S + do + be để làm nổi bật một hành động. Dùng What happened was (that)… để kể lại một sự việc.

What he did was reply to every customer personally.
Điều anh ấy đã làm là đích thân trả lời từng khách hàng.
What you should do is save a backup first.
Điều bạn nên làm là lưu bản sao dự phòng trước.
What happened was that the server crashed during the update.
Chuyện đã xảy ra là máy chủ bị sập trong lúc cập nhật.

4Các cấu trúc thay cho what: all, the thing, the reason, the place

Các cấu trúc này hoạt động giống câu chẻ với wh- nhưng cụ thể hơn. All (that) có nghĩa là điều duy nhất.

All I asked for was a short break.
Tất cả những gì tôi xin là một khoảng nghỉ ngắn.
The reason I called is that the meeting has moved.
Lý do tôi gọi là cuộc họp đã được dời lại.
The thing that impressed me most was her patience.
Điều khiến tôi ấn tượng nhất là sự kiên nhẫn của cô ấy.

5Nhấn mạnh thời điểm: It was not until… that…

Cấu trúc này cho thấy sự việc xảy ra muộn hơn dự kiến, hoặc chỉ xảy ra sau một mốc nào đó. It's only when… that… có cách dùng tương tự.

It wasn't until Sofia moved abroad that she learned to cook.
Mãi đến khi Sofia ra nước ngoài sống thì cô ấy mới học nấu ăn.
It was only when I read the contract that I saw the problem.
Chỉ khi đọc hợp đồng thì tôi mới nhận ra vấn đề.

6Tóm tắt (câu chẻ với wh- đảo ngược)

Đặt phần nhấn mạnh lên trước và what… ở cuối để tóm tắt hoặc xác nhận một ý. That's what… rất phổ biến trong văn nói.

Flexible hours are what most staff want.
Giờ làm việc linh hoạt là điều hầu hết nhân viên mong muốn.
That's exactly what I meant.
Đó chính xác là điều tôi muốn nói.
This is where we usually have lunch.
Đây là nơi chúng tôi thường ăn trưa.

4So sánh

Cả hai loại đều thêm sự nhấn mạnh nhưng cách hoạt động khác nhau. (Về nhấn mạnh bằng do/does/did và đảo thành phần lên đầu câu, xem bài Emphasis and Fronting.)

Câu chẻ với It (It-cleft)

  • Phần nhấn mạnh xuất hiện sớm, ngay sau It is/was.
  • Phù hợp nhất để đối chiếu và đính chính: X, không phải Y.
  • Có thể nhấn mạnh người, vật, nơi chốn và thời gian, nhưng khó nhấn mạnh cả một hành động.
It was Omar that booked the venue.
Chính Omar là người đã đặt địa điểm.

Câu chẻ với Wh- (Wh-cleft)

  • Phần nhấn mạnh xuất hiện muộn, sau is/was, giúp tạo sự hồi hộp.
  • Phù hợp nhất để giới thiệu thông tin mới hoặc quan trọng.
  • Có thể nhấn mạnh hành động: What he did was…
What Omar did was book the venue.
Điều Omar đã làm là đặt địa điểm.

5Lỗi thường gặp

✗ SaiIt was Daniel who he called me.
✓ ĐúngIt was Daniel who called me.

Who đã đóng vai trò chủ ngữ của mệnh đề, nên đừng lặp lại chủ ngữ bằng he.

✗ SaiWhat I want it is a break.
✓ ĐúngWhat I want is a break.

Cả mệnh đề wh- là chủ ngữ. Đừng thêm it thừa trước is.

✗ SaiIt was in May when we moved.
✓ ĐúngIt was in May that we moved.

Khi phần nhấn mạnh là cụm giới từ như in May, hãy dùng that, không dùng when.

✗ SaiAll what I need is some sleep.
✓ ĐúngAll I need is some sleep.

Sau All là that hoặc không có gì. All what là sai.

✗ SaiWhat did she was leave early.
✓ ĐúngWhat she did was leave early.

Mệnh đề wh- không phải câu hỏi, nên dùng trật tự từ bình thường: what she did.

6Mẹo ghi nhớ

💡 Tự hỏi: mình đang đính chính điều gì đó? Dùng It was X that…. Hay đang dẫn dắt đến một ý chính? Dùng What… is….

💡 Thử cách này: nói câu thường trước, rồi đưa từ khóa vào vị trí nổi bật. Ravi lost the keys trở thành It was Ravi who lost the keys.

💡 Khi nói, hãy nhấn giọng vào từ trọng tâm: It was Ravi who lost them. Nhờ vậy câu chẻ nghe tự nhiên chứ không bị kịch tính quá.

7Kiểm tra nhanh

1. Not Tom! It was Lena   won the award.

2.   I need right now is a strong coffee.

3. What she did   email the whole team.

4. It wasn't until I got home   I noticed my phone was missing.

5.   I want is some peace and quiet.