Câu chẻ (Cleft Sentences): It is… that, What I need is…
Cleft Sentences (It is… that, What I need is…)
1Tổng quan
Câu chẻ (cleft sentence) tách một câu đơn thành hai phần để làm nổi bật một thông tin. Ta dùng câu chẻ với it (It was Leo that…) và câu chẻ với wh- (What I need is…) để đính chính, đối chiếu, tạo sự hồi hộp hoặc giới thiệu ý chính. Cấu trúc này phổ biến cả trong văn nói lẫn văn viết trang trọng.
- Câu chẻ với It (It-cleft): It + be + thành phần nhấn mạnh + that/who + phần còn lại của câu.
- Câu chẻ với Wh- (Wh-cleft): What + mệnh đề + be + thành phần nhấn mạnh. Ý mới hoặc quan trọng nằm ở cuối câu.
- Dùng What + S + do + be + (to) V để nhấn mạnh một hành động.
- All, the thing, the reason, the place và the person có thể thay cho what.
- It was not until… that… nhấn mạnh thời điểm sự việc cuối cùng mới xảy ra.
2Cấu trúc
Bắt đầu từ một câu cơ bản, ví dụ "Nadia fixed the printer", rồi chọn phần bạn muốn làm nổi bật.
| Focus on | Cleft frame | Example |
|---|---|---|
| a person | It is/was … who/that … | It was my manager who suggested it. |
| a thing | What … is/was … | What surprised me was the cost. |
| an action | What … do/did is/was (to) … | What we did was book a later flight. |
| an event | What happened was (that) … | What happened was that the train broke down. |
| a place | The place (where) … is/was … | The place I'd love to visit is Patagonia. |
| a time | It was … that … / The day … was … | It was on Friday that the results came out. |
| a reason | The reason (why) … is that … | The reason I left is that the commute was too long. |
| the only thing | All (that) … is/was … | All I want is a good night's sleep. |
- Trong câu chẻ với it, dùng who hoặc that cho người, và that cho vật, nơi chốn, thời gian. Which hiếm khi được dùng ở đây.
- Thì của be thường khớp với thời điểm của sự việc: It is you who… (hiện tại), It was in 2020 that… (quá khứ).
- Sau What… do/did is/was, động từ nguyên mẫu không to là phổ biến nhất, nhưng to + V cũng đúng: What he did was (to) apologise.
- Mệnh đề wh- giữ trật tự từ bình thường, không đảo ngữ như câu hỏi: what she said, không phải what did she say.
3Cách dùng
1Đính chính hoặc đối chiếu (câu chẻ với it)
Dùng câu chẻ với it khi bạn muốn nói là cái này chứ không phải cái khác. Cấu trúc này rất hay dùng để sửa một ý sai, thường đi với not.
2Giới thiệu ý chính (câu chẻ với wh-)
Câu chẻ với wh- tạo một quãng ngừng ngắn trước thông tin quan trọng nằm ở cuối câu. Cấu trúc này nghe rất tự nhiên trong bài thuyết trình, email và thảo luận.
3Nhấn mạnh hành động và sự việc
Dùng What + S + do + be để làm nổi bật một hành động. Dùng What happened was (that)… để kể lại một sự việc.
4Các cấu trúc thay cho what: all, the thing, the reason, the place
Các cấu trúc này hoạt động giống câu chẻ với wh- nhưng cụ thể hơn. All (that) có nghĩa là điều duy nhất.
5Nhấn mạnh thời điểm: It was not until… that…
Cấu trúc này cho thấy sự việc xảy ra muộn hơn dự kiến, hoặc chỉ xảy ra sau một mốc nào đó. It's only when… that… có cách dùng tương tự.
6Tóm tắt (câu chẻ với wh- đảo ngược)
Đặt phần nhấn mạnh lên trước và what… ở cuối để tóm tắt hoặc xác nhận một ý. That's what… rất phổ biến trong văn nói.
4So sánh
Cả hai loại đều thêm sự nhấn mạnh nhưng cách hoạt động khác nhau. (Về nhấn mạnh bằng do/does/did và đảo thành phần lên đầu câu, xem bài Emphasis and Fronting.)
Câu chẻ với It (It-cleft)
- Phần nhấn mạnh xuất hiện sớm, ngay sau It is/was.
- Phù hợp nhất để đối chiếu và đính chính: X, không phải Y.
- Có thể nhấn mạnh người, vật, nơi chốn và thời gian, nhưng khó nhấn mạnh cả một hành động.
Câu chẻ với Wh- (Wh-cleft)
- Phần nhấn mạnh xuất hiện muộn, sau is/was, giúp tạo sự hồi hộp.
- Phù hợp nhất để giới thiệu thông tin mới hoặc quan trọng.
- Có thể nhấn mạnh hành động: What he did was…
5Lỗi thường gặp
Who đã đóng vai trò chủ ngữ của mệnh đề, nên đừng lặp lại chủ ngữ bằng he.
Cả mệnh đề wh- là chủ ngữ. Đừng thêm it thừa trước is.
Khi phần nhấn mạnh là cụm giới từ như in May, hãy dùng that, không dùng when.
Sau All là that hoặc không có gì. All what là sai.
Mệnh đề wh- không phải câu hỏi, nên dùng trật tự từ bình thường: what she did.
6Mẹo ghi nhớ
💡 Tự hỏi: mình đang đính chính điều gì đó? Dùng It was X that…. Hay đang dẫn dắt đến một ý chính? Dùng What… is….
💡 Thử cách này: nói câu thường trước, rồi đưa từ khóa vào vị trí nổi bật. Ravi lost the keys trở thành It was Ravi who lost the keys.
💡 Khi nói, hãy nhấn giọng vào từ trọng tâm: It was Ravi who lost them. Nhờ vậy câu chẻ nghe tự nhiên chứ không bị kịch tính quá.
7Kiểm tra nhanh
1. Not Tom! It was Lena won the award.
2. I need right now is a strong coffee.
3. What she did email the whole team.
4. It wasn't until I got home I noticed my phone was missing.
5. I want is some peace and quiet.
