İçeriğe geç
B1İleri dilbilgisi (B2–C1)· Ders 7/37

Amerikan İngilizcesi ve İngiliz İngilizcesi

American or British English

1Genel bakış

Amerikan İngilizcesi (US) ve İngiliz İngilizcesi (UK), İngilizcenin iki temel standart biçimidir. %95 oranında aynıdırlar; ancak bazı yazım, kelime ve birkaç dil bilgisi noktasında farklılaşırlar. İkisi de doğrudur, bu yüzden bir biçim seçip onu tutarlı şekilde kullanın.

  • Her iki varyant da doğrudur ve her yerde anlaşılır.
  • Yazım, color / colour ve center / centre gibi kalıplarda farklılaşır.
  • Bazı günlük kelimeler farklıdır: apartment / flat, elevator / lift.
  • Küçük dil bilgisi farkları: have / have got, gotten / got, on / at the weekend.
  • Bir biçim seçin ve aynı metin içinde tutarlı kalın.

2Yapı

Temel farklar yazımda, günlük kelimelerde ve birkaç dil bilgisi kalıbındadır.

Yazım: -or / -our
US -or | UK -our
What color (US) / colour (UK) is your bag?
Çantan ne renk (US) / renk (UK)?
Yazım: -ize / -ise
US -ize | UK -ise (or -ize)
We need to organize (US) / organise (UK) the files.
Dosyaları düzenlememiz (US) / düzenlememiz (UK) gerekiyor.
Sahiplik: olumlu
US S + have + O | UK S + have got + O
I have a new laptop. (US) / I've got a new laptop. (UK)
Yeni bir dizüstü bilgisayarım var. (US) / Yeni bir dizüstü bilgisayarım var. (UK)
Sahiplik: olumsuz
US S + don't have + O | UK S + haven't got + O
I don't have time. (US) / I haven't got time. (UK)
Vaktim yok. (US) / Vaktim yok. (UK)
Sahiplik: soru
US Do + S + have + O? | UK Have + S + got + O?
Do you have a pen? (US) / Have you got a pen? (UK)
Kalemin var mı? (US) / Kalemin var mı? (UK)
get fiilinin 3. hâli (past participle)
US have + gotten | UK have + got
It has gotten cold. (US) / It has got cold. (UK)
Hava soğudu. (US) / Hava soğudu. (UK)
Sık kullanılan günlük kelimeler
American (US)British (UK)Meaning
apartmentflata home on one floor of a building
elevatorlifta machine that carries people between floors
trucklorrya large vehicle for goods
cookiebiscuita small, sweet, baked snack
fallautumnthe season after summer
vacationholidaytime off work or school for travel or rest
sidewalkpavementthe path for walking next to a road
linequeuepeople waiting one behind another
cell phonemobile phonea phone you carry with you
gaspetrolfuel for a car
checkbillthe paper that shows what you pay in a restaurant
first floorground floorthe floor at street level
Sık görülen yazım kalıpları
PatternUSUK
-or / -ourcolor, favorite, neighborcolour, favourite, neighbour
-er / -recenter, theater, metercentre, theatre, metre
-ize / -iseorganize, realizeorganise, realise
-l / -lltraveled, canceledtravelled, cancelled
-og / -oguecatalog, dialogcatalogue, dialogue
-se / -cedefense, offensedefence, offence
  • -ize yazımı İngiliz İngilizcesinde de doğrudur, ama Birleşik Krallık'ta -ise daha yaygındır.
  • Amerikan İngilizcesinde geçmiş biçimlerde genellikle tek l bulunur, İngiliz İngilizcesinde ise iki tane: traveled / travelled, canceled / cancelled.
  • practice / practise ve license / licence için Practice vs Practise dersine bakın.
  • ABD'de gotten, elde etmek ya da hâle gelmek anlamındadır. Sahiplik için asla kullanılmaz.

3Kullanımı

1Günlük kelimeler

Bazı sıradan şeylerin adları farklıdır. Konuşanların çoğu her iki kelimeyi de anlar, ama hitap ettiğiniz kitleye uyanı kullanın.

Let's take the elevator to the tenth floor. (US)
Onuncu kata asansörle çıkalım. (US)
Kenji lives in a small flat near the station. (UK)
Kenji istasyonun yakınında küçük bir dairede yaşıyor. (UK)
We waited in a long queue for tickets. (UK)
Biletler için uzun bir kuyrukta bekledik. (UK)

2Yazım

Amerikan yazımı genellikle daha kısadır ve sese daha yakındır. E-posta, kompozisyon ve rapor gibi resmî yazılarda bir sistem seçip ona bağlı kalın.

My favorite color is green. (US)
En sevdiğim renk yeşildir. (US)
The meeting is at the city centre. (UK)
Toplantı şehir merkezinde. (UK)
Amara travelled to Spain last month. (UK)
Amara geçen ay İspanya'ya seyahat etti. (UK)

3Have ve have got

Sahiplik için Amerikalılar genellikle soru ve olumsuzlarda do ile birlikte have kullanır. İngilizler ise özellikle konuşmada sıklıkla have got der.

Do you have any brothers or sisters? (US)
Hiç kardeşin var mı? (US)
Have you got a minute? (UK)
Bir dakikan var mı? (UK)
Sofia has got a cold today. (UK)
Sofia bugün üşütmüş. (UK)

4Gotten ve got

Amerikan İngilizcesinde get fiilinin 3. hâli genellikle gotten'dır. İngiliz İngilizcesinde ise got'tur.

Your English has gotten much better. (US)
İngilizcen çok daha iyi oldu. (US)
Your English has got much better. (UK)
İngilizcen çok daha iyi oldu. (UK)
I've gotten three emails from the client today. (US)
Bugün müşteriden üç e-posta aldım. (US)

5Just, already, yet

just, already ve yet ile İngiliz İngilizcesi present perfect'i tercih eder. Amerikan İngilizcesi ise özellikle günlük konuşmada sıklıkla past simple kullanır.

I just ate, thanks. (US)
Yeni yedim, teşekkürler. (US)
I've just eaten, thanks. (UK)
Yeni yedim, teşekkürler. (UK)
Did you finish the report yet? (US) / Have you finished the report yet? (UK)
Raporu bitirdin mi bari? (US) / Raporu bitirdin mi bari? (UK)

6Edatlar ve topluluk adları

Bazı edatlar farklıdır. Birleşik Krallık'ta team veya family gibi topluluk adları çoğul fiil alabilir, ABD'de ise genellikle tekil fiil alırlar.

What are you doing on the weekend? (US) / at the weekend? (UK)
Hafta sonu ne yapıyorsun? (US) / Hafta sonu mu? (UK)
Omar plays on a team. (US) / in a team. (UK)
Omar bir takımda oynuyor. (US) / bir takımda. (UK)
The team is ready. (US) / The team are ready. (UK)
Takım hazırdır. (US) / Takım hazırdırlar. (UK)

4Karşılaştırma

İşte iki biçime hızlı bir bakış.

Amerikan İngilizcesi (US)

  • Yazım: -or, -er, -ize, tek l (color, center, organize, traveled)
  • Kelimeler: apartment, elevator, vacation, cookie
  • Sahiplik: sorularda have + do
  • 3. hâl: gotten
  • on the weekend
Do you have plans on the weekend? I just got my vacation days.
Hafta sonu planın var mı? Tatil günlerimi yeni aldım.

İngiliz İngilizcesi (UK)

  • Yazım: -our, -re, -ise, çift l (colour, centre, organise, travelled)
  • Kelimeler: flat, lift, holiday, biscuit
  • Sahiplik: genellikle have got
  • 3. hâl: got
  • at the weekend
Have you got plans at the weekend? I've just got my holiday days.
Hafta sonu planın var mı? Tatil günlerimi yeni aldım.

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışMy favourite color is green.
✓ DoğruMy favourite colour is green. / My favorite color is green.

Bu cümlede İngiliz ve Amerikan yazımı karışmış. Bir biçim seçip tutarlı kalın.

✗ YanlışWe usually meet in the weekend.
✓ DoğruWe usually meet on the weekend. (US) / We usually meet at the weekend. (UK)

In the weekend her iki varyantta da standart değildir. on (US) veya at (UK) kullanın.

✗ YanlışShe has gotten two brothers.
✓ DoğruShe has two brothers. / She has got two brothers.

Gotten asla sahiplik anlamına gelmez. have (US) veya have got (UK) kullanın.

✗ YanlışDo you have got a pen?
✓ DoğruDo you have a pen? / Have you got a pen?

İki soru biçimini karıştırmayın. Do you have…? ya da Have you got…? kullanın.

6İpuçları

💡 Okurunuza göre yazın: Amerikalı okurlar için US biçimini, İngiliz okurlar için UK biçimini kullanın. Her şeyden önce tutarlı olun.

💡 Tarihler de farklıdır: ABD'de 04/07 7 Nisan demektir. Birleşik Krallık'ta ise 4 Temmuz anlamına gelir. Karışıklığı önlemek için ayı kelimeyle yazın.

💡 Telefonunuzdaki veya bilgisayarınızdaki yazım denetleyicisini English (US) ya da English (UK) olarak ayarlayın. Tek bir biçimde kalmanıza yardımcı olur.

7Hızlı test

1. Which word is typically British for "apartment"?

2. Which spelling is American?

3. (US) She has   much better at tennis this year.

4. (UK) Have you   a minute to talk?

5. (UK) What are you doing   the weekend?