Amerikan İngilizcesi ve İngiliz İngilizcesi
American or British English
1Genel bakış
Amerikan İngilizcesi (US) ve İngiliz İngilizcesi (UK), İngilizcenin iki temel standart biçimidir. %95 oranında aynıdırlar; ancak bazı yazım, kelime ve birkaç dil bilgisi noktasında farklılaşırlar. İkisi de doğrudur, bu yüzden bir biçim seçip onu tutarlı şekilde kullanın.
- Her iki varyant da doğrudur ve her yerde anlaşılır.
- Yazım, color / colour ve center / centre gibi kalıplarda farklılaşır.
- Bazı günlük kelimeler farklıdır: apartment / flat, elevator / lift.
- Küçük dil bilgisi farkları: have / have got, gotten / got, on / at the weekend.
- Bir biçim seçin ve aynı metin içinde tutarlı kalın.
2Yapı
Temel farklar yazımda, günlük kelimelerde ve birkaç dil bilgisi kalıbındadır.
| American (US) | British (UK) | Meaning |
|---|---|---|
| apartment | flat | a home on one floor of a building |
| elevator | lift | a machine that carries people between floors |
| truck | lorry | a large vehicle for goods |
| cookie | biscuit | a small, sweet, baked snack |
| fall | autumn | the season after summer |
| vacation | holiday | time off work or school for travel or rest |
| sidewalk | pavement | the path for walking next to a road |
| line | queue | people waiting one behind another |
| cell phone | mobile phone | a phone you carry with you |
| gas | petrol | fuel for a car |
| check | bill | the paper that shows what you pay in a restaurant |
| first floor | ground floor | the floor at street level |
| Pattern | US | UK |
|---|---|---|
| -or / -our | color, favorite, neighbor | colour, favourite, neighbour |
| -er / -re | center, theater, meter | centre, theatre, metre |
| -ize / -ise | organize, realize | organise, realise |
| -l / -ll | traveled, canceled | travelled, cancelled |
| -og / -ogue | catalog, dialog | catalogue, dialogue |
| -se / -ce | defense, offense | defence, offence |
- -ize yazımı İngiliz İngilizcesinde de doğrudur, ama Birleşik Krallık'ta -ise daha yaygındır.
- Amerikan İngilizcesinde geçmiş biçimlerde genellikle tek l bulunur, İngiliz İngilizcesinde ise iki tane: traveled / travelled, canceled / cancelled.
- practice / practise ve license / licence için Practice vs Practise dersine bakın.
- ABD'de gotten, elde etmek ya da hâle gelmek anlamındadır. Sahiplik için asla kullanılmaz.
3Kullanımı
1Günlük kelimeler
Bazı sıradan şeylerin adları farklıdır. Konuşanların çoğu her iki kelimeyi de anlar, ama hitap ettiğiniz kitleye uyanı kullanın.
2Yazım
Amerikan yazımı genellikle daha kısadır ve sese daha yakındır. E-posta, kompozisyon ve rapor gibi resmî yazılarda bir sistem seçip ona bağlı kalın.
3Have ve have got
Sahiplik için Amerikalılar genellikle soru ve olumsuzlarda do ile birlikte have kullanır. İngilizler ise özellikle konuşmada sıklıkla have got der.
4Gotten ve got
Amerikan İngilizcesinde get fiilinin 3. hâli genellikle gotten'dır. İngiliz İngilizcesinde ise got'tur.
5Just, already, yet
just, already ve yet ile İngiliz İngilizcesi present perfect'i tercih eder. Amerikan İngilizcesi ise özellikle günlük konuşmada sıklıkla past simple kullanır.
6Edatlar ve topluluk adları
Bazı edatlar farklıdır. Birleşik Krallık'ta team veya family gibi topluluk adları çoğul fiil alabilir, ABD'de ise genellikle tekil fiil alırlar.
4Karşılaştırma
İşte iki biçime hızlı bir bakış.
Amerikan İngilizcesi (US)
- Yazım: -or, -er, -ize, tek l (color, center, organize, traveled)
- Kelimeler: apartment, elevator, vacation, cookie
- Sahiplik: sorularda have + do
- 3. hâl: gotten
- on the weekend
İngiliz İngilizcesi (UK)
- Yazım: -our, -re, -ise, çift l (colour, centre, organise, travelled)
- Kelimeler: flat, lift, holiday, biscuit
- Sahiplik: genellikle have got
- 3. hâl: got
- at the weekend
5Sık yapılan hatalar
Bu cümlede İngiliz ve Amerikan yazımı karışmış. Bir biçim seçip tutarlı kalın.
In the weekend her iki varyantta da standart değildir. on (US) veya at (UK) kullanın.
Gotten asla sahiplik anlamına gelmez. have (US) veya have got (UK) kullanın.
İki soru biçimini karıştırmayın. Do you have…? ya da Have you got…? kullanın.
6İpuçları
💡 Okurunuza göre yazın: Amerikalı okurlar için US biçimini, İngiliz okurlar için UK biçimini kullanın. Her şeyden önce tutarlı olun.
💡 Tarihler de farklıdır: ABD'de 04/07 7 Nisan demektir. Birleşik Krallık'ta ise 4 Temmuz anlamına gelir. Karışıklığı önlemek için ayı kelimeyle yazın.
💡 Telefonunuzdaki veya bilgisayarınızdaki yazım denetleyicisini English (US) ya da English (UK) olarak ayarlayın. Tek bir biçimde kalmanıza yardımcı olur.
7Hızlı test
1. Which word is typically British for "apartment"?
2. Which spelling is American?
3. (US) She has much better at tennis this year.
4. (UK) Have you a minute to talk?
5. (UK) What are you doing the weekend?
