İçeriğe geç
B1İleri dilbilgisi (B2–C1)· Ders 14/37

Dolaylı Sorular (Indirect Questions) — Could you tell me where…

Indirect Questions (Could you tell me where…)

1Genel bakış

Dolaylı soru (indirect question), başka bir cümlenin içine yerleştirilmiş sorudur; örneğin Could you tell me where the station is? Dolaylı soruları daha kibar konuşmak için, özellikle tanımadığımız kişilerle veya iş ortamında kullanırız. Ayrıca bilmediğimiz ya da emin olmadığımız şeylerden söz ederken de kullanırız.

  • Cümleye Could you tell me…, Do you know… veya I wonder… gibi bir giriş kalıbıyla başlayın.
  • Soru sözcüğünden sonra düz cümle sırası kullanın: özne + fiil.
  • İkinci bölümde do / does / did kullanmayın.
  • Evet/hayır sorularında if veya whether kullanın.
  • Soru işaretini yalnızca giriş kalıbı bir soruysa koyun.

2Yapı

Önce giriş kalıbını, sonra soru sözcüğünü (ya da if/whether) + özne + fiil sırasını kullanın.

be fiiliyle wh- sorusu
Opening + wh-word + S + be
Could you tell me where the station is?
Bana istasyonun nerede olduğunu söyleyebilir misiniz?
Diğer fiillerle wh- sorusu
Opening + wh-word + S + V(s/es/ed)
Do you know what time the shop opens?
Dükkânın saat kaçta açıldığını biliyor musunuz?
Modal içeren wh- sorusu
Opening + wh-word + S + modal + V
Can you tell me where I can park?
Bana nereye park edebileceğimi söyleyebilir misiniz?
Evet/hayır sorusu
Opening + if/whether + S + V
Do you know if Amira is in the office today?
Amira'nın bugün ofiste olup olmadığını biliyor musunuz?
Düz cümle (soru işareti yok)
I wonder / I'm not sure + wh-word/if + S + V
I'm not sure why the meeting was cancelled.
Toplantının neden iptal edildiğinden emin değilim.
Sık kullanılan giriş kalıpları
Opening phraseTypeEnd with
Could you tell me…polite question?
Can you tell me…question (less formal)?
Do you know…question?
Do you have any idea…question?
Would you mind telling me…very polite question?
I wonder…statement.
I'd like to know…statement.
I'm not sure…statement.
I don't know…statement.
I can't remember…statement.
  • do / does / did yardımcı fiilini atın ve zamanı ana fiile yükleyin: Where does he live? → Do you know where he lives?
  • Soru sözcüğü özne ise (who, what), sözcük sırası değişmez: Who called? → Do you know who called?
  • Whether, if'ten biraz daha resmîdir. Doğrudan or not öncesinde if değil whether kullanın: whether or not.
  • Could you tell me…? veya Do you know…? ile başlayan cümleleri ? ile, I wonder… veya I don't know… ile başlayanları ise . ile bitirin.

3Kullanımı

1Kibarca bilgi istemek

Dolaylı sorular, doğrudan sorulara göre daha yumuşak ve kibar bir etki bırakır. Tanımadığınız kişilerle, müşterilerle ve iş arkadaşlarınızla kullanın.

Excuse me, could you tell me how I get to the museum?
Affedersiniz, bana müzeye nasıl gidebileceğimi söyleyebilir misiniz?
Do you know what time the last bus leaves?
Son otobüsün saat kaçta kalktığını biliyor musunuz?
Would you mind telling me how much this course costs?
Bana bu kursun ne kadar tuttuğunu söyler misiniz acaba?

2if veya whether ile evet/hayır soruları

Doğrudan soruda soru sözcüğü yoksa if ya da whether kullanın. Ardından normal düz cümle sırasıyla devam edin.

Can you tell me if this seat is free?
Bana bu koltuğun boş olup olmadığını söyleyebilir misiniz?
Do you know whether Kenji finished the report?
Kenji'nin raporu bitirip bitirmediğini biliyor musunuz?
I'd like to know if the hotel has free Wi-Fi.
Otelde ücretsiz Wi-Fi olup olmadığını öğrenmek istiyorum.

3Bilmediğiniz şeylerden söz etmek

I wonder, I'm not sure veya I don't know ifadelerinden sonra cümle bir düz cümledir. Bu yüzden soru işaretiyle değil, noktayla biter.

I wonder why Lucia didn't come to the party.
Lucia'nın partiye neden gelmediğini merak ediyorum.
I'm not sure where I put my keys.
Anahtarlarımı nereye koyduğumdan emin değilim.
We don't know whether the flight will be on time.
Uçuşun zamanında olup olmayacağını bilmiyoruz.

4Geçmiş zaman ve modal içeren sorular

Doğrudan sorudaki zamanı aynen koruyun. Sadece fiili öznenin arkasına alın.

Did is gone: Do you know when the package arrived?
Did ortadan kalkar: Paketin ne zaman geldiğini biliyor musunuz?
Could you tell me who I should speak to?
Bana kiminle konuşmam gerektiğini söyleyebilir misiniz?
I can't remember where we have to meet tomorrow.
Yarın nerede buluşmamız gerektiğini hatırlayamıyorum.

4Karşılaştırma

Doğrudan ve dolaylı sorular aynı şeyi sorar, ama sözcük sırası farklıdır.

Doğrudan soru (direct question)

  • Fiil ya da yardımcı fiil öznenin önünde gelir.
  • do / does / did kullanılır.
  • Tanımadığınız kişilere karşı doğrudan, hatta biraz sert gelebilir.
Where is the bank? / What time does it open?
Banka nerede? / Saat kaçta açılıyor?

Dolaylı soru (indirect question)

  • Özne fiilin önünde gelir.
  • Soru sözcüğünden sonra do / does / did kullanılmaz.
  • Daha kibar ve özenli bir etki bırakır.
Could you tell me where the bank is and what time it opens?
Bana bankanın nerede olduğunu ve saat kaçta açıldığını söyleyebilir misiniz?

5Sık yapılan hatalar

✗ YanlışCould you tell me where is the station?
✓ DoğruCould you tell me where the station is?

Dolaylı sorularda özne (the station) fiilden (is) önce gelir.

✗ YanlışDo you know what time does the shop open?
✓ DoğruDo you know what time the shop opens?

İkinci bölümde does kullanılmaz. Onun yerine ana fiile -s eklenir.

✗ YanlışCan you tell me did she call?
✓ DoğruCan you tell me if she called?

Evet/hayır sorularında if veya whether kullanın ve geçmiş zamanı ana fiile yükleyin.

✗ YanlışI wonder where he lives?
✓ DoğruI wonder where he lives.

I wonder bir düz cümle başlatır; bu yüzden cümle noktayla biter.

✗ YanlışI'm not sure if or not she agrees.
✓ DoğruI'm not sure whether or not she agrees.

Doğrudan or not öncesinde if değil, whether kullanılır.

6İpuçları

💡 Şöyle düşünün: başta soru, sonda düz cümle. Giriş kalıbı sorudur, geri kalanı normal sözcük sırasıdır.

💡 İkinci bölümü tek başına söyleyin. Normal bir cümle gibi geliyorsa (the station is), sıra doğrudur.

💡 Soru sözcüğü yok mu? if ekleyin. O, evet/hayır soruları için köprü görevi görür.

7Hızlı test

1. Could you tell me where  ?

2. Do you know what time the train  ?

3. I'm not sure   Mei speaks Japanese.

4. Can you tell me how much  ?

5. Which sentence is correct?