Câu tường thuật
Narration
1Tổng quan
Tường thuật (Narration) là cách chúng ta kể lại cho người khác nghe điều ai đó đã nói. Ta có thể lặp lại nguyên văn lời nói (lời nói trực tiếp – direct speech) hoặc diễn đạt lại ý bằng câu của mình (lời nói gián tiếp – indirect speech). Bài học này giới thiệu kiến thức cơ bản: dấu câu, cách dùng say và tell, cùng cách đổi đại từ, từ chỉ thời gian và từ chỉ nơi chốn.
- Lời nói trực tiếp (Direct speech) lặp lại nguyên văn lời nói và đặt trong dấu ngoặc kép: "I'm ready," she said.
- Lời nói gián tiếp (Indirect speech) không có dấu ngoặc kép và thường dùng that: She said (that) she was ready.
- Dùng say khi không nhắc đến người nghe và tell khi có người nghe: said that… / told me that…
- Đổi đại từ, từ chỉ thời gian và từ chỉ nơi chốn sao cho hợp với người nói mới.
- Việc lùi thì (backshift) được trình bày chi tiết trong bài Câu tường thuật (Reported Speech).
2Cấu trúc
Dưới đây là các cấu trúc cơ bản của lời nói trực tiếp và gián tiếp.
| Direct speech | Indirect speech |
|---|---|
| now | then / at that time |
| today | that day |
| tonight | that night |
| yesterday | the day before / the previous day |
| tomorrow | the next day / the following day |
| last week | the week before / the previous week |
| next month | the following month |
| ago | before / earlier |
| here | there |
| this | that |
| these | those |
- Trong lời nói trực tiếp, dấu phẩy, dấu chấm, dấu hỏi hoặc dấu chấm than nằm bên trong dấu ngoặc kép đóng: "Wait!" he shouted.
- Khi động từ tường thuật đứng sau lời nói, hãy dùng dấu phẩy chứ không dùng dấu chấm: "I'm late," she said.
- That là không bắt buộc sau say và tell. Nó thường xuất hiện trong văn viết và hay được bỏ đi khi nói.
- Văn viết kiểu Anh (UK) thường dùng dấu nháy đơn ('…'); văn viết kiểu Mỹ (US) dùng dấu nháy kép ("…"). Cả hai đều đúng.
- Khi chủ ngữ là tên riêng, trong truyện có thể đảo trật tự: "Let's go," said Tom. Với đại từ, giữ trật tự bình thường: "Let's go," he said.
3Cách dùng
1Lời nói trực tiếp: lặp lại nguyên văn
Dùng lời nói trực tiếp trong truyện, trích dẫn và tin nhắn khi cần giữ nguyên lời. Đặt lời nói trong dấu ngoặc kép và tuân theo quy tắc dấu câu.
2Lời nói gián tiếp với say và tell
Dùng lời nói gián tiếp để thuật lại ý chứ không phải nguyên văn. Say đi thẳng với nội dung lời nói; tell cần có người nghe đi kèm (me, him, Anna…).
3Đổi đại từ và tính từ sở hữu
Đại từ thay đổi cho phù hợp với người đang thuật lại. Hãy tự hỏi: ai đã nói, và bây giờ ai đang kể lại?
4Đổi từ chỉ thời gian và nơi chốn
Nếu thuật lại vào lúc khác hoặc ở nơi khác, các từ như today, tomorrow và here thường thay đổi. Nếu vẫn cùng ngày và cùng địa điểm, bạn có thể giữ nguyên.
5Thuật lại câu hỏi và lời yêu cầu đơn giản
Với câu hỏi Yes/No, dùng asked + if/whether và trật tự từ bình thường (không có dấu hỏi). Với lời yêu cầu và mệnh lệnh, dùng told/asked + người + to + động từ.
4So sánh
Lời nói trực tiếp và gián tiếp truyền đạt cùng một thông điệp theo hai cách khác nhau.
Lời nói trực tiếp (Direct speech)
- Nguyên văn lời người nói
- Dùng dấu ngoặc kép
- Giữ nguyên đại từ, thì và từ chỉ thời gian ban đầu
- Thường gặp trong truyện, trích dẫn và hội thoại
Lời nói gián tiếp (Indirect speech)
- Chỉ thuật lại ý, bằng lời của người kể
- Không có dấu ngoặc kép; thường dùng that
- Đại từ, từ chỉ thời gian (và thường cả thì) thay đổi
- Thường gặp trong hội thoại, email và tin tức
5Lỗi thường gặp
Say không đi trực tiếp với người nghe. Hãy dùng tell + người, hoặc dùng say mà không có người.
Tell cần có người đứng sau: told us, told Maria, told me.
Trước động từ tường thuật hãy dùng dấu phẩy chứ không dùng dấu chấm, và đặt dấu phẩy bên trong dấu ngoặc kép.
Lời nói gián tiếp không dùng dấu ngoặc kép.
Đổi đại từ cho khớp với người nói: I của Anna trở thành she.
6Mẹo ghi nhớ
💡 Tell someone, say something: nếu ngay sau là một người, hãy chọn tell.
💡 Trước khi thuật lại, hãy tự hỏi hai câu: Bây giờ ai đang nói? (đại từ) và Bây giờ mình đang ở thời điểm và nơi nào? (từ chỉ thời gian và nơi chốn).
💡 Dấu câu trong lời nói trực tiếp nằm bên trong dấu ngoặc kép: ," ?" !"
7Kiểm tra nhanh
1. Maria me that she was moving to Lisbon.
2. Which sentence is punctuated correctly?
3. (A week later) "I'm busy today," Ken said. → Ken said he was busy .
4. "I love my job," Aisha said. → Aisha said that loved job.
5. "Please sit down," the nurse said to me. → The nurse asked me down.
