Bỏ qua tới nội dung
B1Ngữ pháp cơ bản· Bài 24/54

Câu tường thuật

Narration

1Tổng quan

Tường thuật (Narration) là cách chúng ta kể lại cho người khác nghe điều ai đó đã nói. Ta có thể lặp lại nguyên văn lời nói (lời nói trực tiếp – direct speech) hoặc diễn đạt lại ý bằng câu của mình (lời nói gián tiếp – indirect speech). Bài học này giới thiệu kiến thức cơ bản: dấu câu, cách dùng say và tell, cùng cách đổi đại từ, từ chỉ thời gian và từ chỉ nơi chốn.

  • Lời nói trực tiếp (Direct speech) lặp lại nguyên văn lời nói và đặt trong dấu ngoặc kép: "I'm ready," she said.
  • Lời nói gián tiếp (Indirect speech) không có dấu ngoặc kép và thường dùng that: She said (that) she was ready.
  • Dùng say khi không nhắc đến người nghe và tell khi có người nghe: said that… / told me that…
  • Đổi đại từ, từ chỉ thời gian và từ chỉ nơi chốn sao cho hợp với người nói mới.
  • Việc lùi thì (backshift) được trình bày chi tiết trong bài Câu tường thuật (Reported Speech).

2Cấu trúc

Dưới đây là các cấu trúc cơ bản của lời nói trực tiếp và gián tiếp.

Lời nói trực tiếp
"Words," S + said. / S + said, "Words."
"I'm hungry," Leo said.
"Tôi đói," Leo nói.
Câu kể gián tiếp (say)
S + said (that) + S + V
Leo said (that) he was hungry.
Leo nói (rằng) anh ấy đang đói.
Câu kể gián tiếp (tell)
S + told + O + (that) + S + V
Leo told me (that) he was hungry.
Leo nói với tôi (rằng) anh ấy đang đói.
Câu hỏi Yes/No gián tiếp
S + asked (+ O) + if/whether + S + V
Mina asked me if I was free.
Mina hỏi tôi liệu tôi có rảnh không.
Lời yêu cầu / mệnh lệnh gián tiếp
S + told/asked + O + (not) to + V
The teacher told us to close our books.
Cô giáo bảo chúng tôi gấp sách lại.
Các thay đổi thường gặp về thời gian và nơi chốn (khi thuật lại vào lúc khác hoặc ở nơi khác)
Direct speechIndirect speech
nowthen / at that time
todaythat day
tonightthat night
yesterdaythe day before / the previous day
tomorrowthe next day / the following day
last weekthe week before / the previous week
next monththe following month
agobefore / earlier
herethere
thisthat
thesethose
  • Trong lời nói trực tiếp, dấu phẩy, dấu chấm, dấu hỏi hoặc dấu chấm than nằm bên trong dấu ngoặc kép đóng: "Wait!" he shouted.
  • Khi động từ tường thuật đứng sau lời nói, hãy dùng dấu phẩy chứ không dùng dấu chấm: "I'm late," she said.
  • That là không bắt buộc sau say và tell. Nó thường xuất hiện trong văn viết và hay được bỏ đi khi nói.
  • Văn viết kiểu Anh (UK) thường dùng dấu nháy đơn ('…'); văn viết kiểu Mỹ (US) dùng dấu nháy kép ("…"). Cả hai đều đúng.
  • Khi chủ ngữ là tên riêng, trong truyện có thể đảo trật tự: "Let's go," said Tom. Với đại từ, giữ trật tự bình thường: "Let's go," he said.

3Cách dùng

1Lời nói trực tiếp: lặp lại nguyên văn

Dùng lời nói trực tiếp trong truyện, trích dẫn và tin nhắn khi cần giữ nguyên lời. Đặt lời nói trong dấu ngoặc kép và tuân theo quy tắc dấu câu.

"I'll call you later," Priya said.
"Lát nữa mình sẽ gọi cho bạn," Priya nói.
Daniel asked, "Where is the meeting room?"
Daniel hỏi: "Phòng họp ở đâu vậy?"
"This is great," said Yuki, "but it's a bit expensive."
"Cái này tuyệt thật," Yuki nói, "nhưng hơi đắt."

2Lời nói gián tiếp với say và tell

Dùng lời nói gián tiếp để thuật lại ý chứ không phải nguyên văn. Say đi thẳng với nội dung lời nói; tell cần có người nghe đi kèm (me, him, Anna…).

Carlos said that the train was late.
Carlos nói rằng tàu bị trễ.
Carlos told us that the train was late.
Carlos nói với chúng tôi rằng tàu bị trễ.
She told her manager she needed a day off.
Cô ấy nói với quản lý rằng mình cần nghỉ một ngày.

3Đổi đại từ và tính từ sở hữu

Đại từ thay đổi cho phù hợp với người đang thuật lại. Hãy tự hỏi: ai đã nói, và bây giờ ai đang kể lại?

"I love my new job." → Aisha said she loved her new job.
"Tôi yêu công việc mới của tôi." → Aisha nói cô ấy yêu công việc mới của mình.
"We can help you." → They said they could help me.
"Chúng tôi có thể giúp bạn." → Họ nói họ có thể giúp tôi.
"Is this your bag?" → He asked me if it was my bag.
"Đây có phải túi của bạn không?" → Anh ấy hỏi tôi có phải đó là túi của tôi không.

4Đổi từ chỉ thời gian và nơi chốn

Nếu thuật lại vào lúc khác hoặc ở nơi khác, các từ như today, tomorrow và here thường thay đổi. Nếu vẫn cùng ngày và cùng địa điểm, bạn có thể giữ nguyên.

"I'm busy today." → (a week later) Ken said he was busy that day.
"Hôm nay mình bận." → (một tuần sau) Ken nói hôm đó anh ấy bận.
"Meet me here tomorrow." → She asked me to meet her there the next day.
"Mai gặp tôi ở đây nhé." → Cô ấy nhờ tôi gặp cô ấy ở đó vào ngày hôm sau.
"I'm busy today." → (an hour later) Ken said he's busy today.
"Hôm nay mình bận." → (một giờ sau) Ken nói hôm nay anh ấy bận.

5Thuật lại câu hỏi và lời yêu cầu đơn giản

Với câu hỏi Yes/No, dùng asked + if/whether và trật tự từ bình thường (không có dấu hỏi). Với lời yêu cầu và mệnh lệnh, dùng told/asked + người + to + động từ.

"Are you ready?" → Omar asked if I was ready.
"Bạn sẵn sàng chưa?" → Omar hỏi tôi đã sẵn sàng chưa.
"Please sit down." → The nurse asked me to sit down.
"Xin hãy ngồi xuống." → Y tá yêu cầu tôi ngồi xuống.
"Don't be late." → My boss told me not to be late.
"Đừng đến muộn." → Sếp dặn tôi đừng đến muộn.

4So sánh

Lời nói trực tiếp và gián tiếp truyền đạt cùng một thông điệp theo hai cách khác nhau.

Lời nói trực tiếp (Direct speech)

  • Nguyên văn lời người nói
  • Dùng dấu ngoặc kép
  • Giữ nguyên đại từ, thì và từ chỉ thời gian ban đầu
  • Thường gặp trong truyện, trích dẫn và hội thoại
Sara said, "I'm tired today."
Sara nói: "Hôm nay mình mệt."

Lời nói gián tiếp (Indirect speech)

  • Chỉ thuật lại ý, bằng lời của người kể
  • Không có dấu ngoặc kép; thường dùng that
  • Đại từ, từ chỉ thời gian (và thường cả thì) thay đổi
  • Thường gặp trong hội thoại, email và tin tức
Sara said (that) she was tired that day.
Sara nói (rằng) hôm đó cô ấy mệt.

5Lỗi thường gặp

✗ SaiShe said me that she was tired.
✓ ĐúngShe told me that she was tired.

Say không đi trực tiếp với người nghe. Hãy dùng tell + người, hoặc dùng say mà không có người.

✗ SaiHe told that he was late.
✓ ĐúngHe told us that he was late.

Tell cần có người đứng sau: told us, told Maria, told me.

✗ Sai"I am hungry". he said.
✓ Đúng"I'm hungry," he said.

Trước động từ tường thuật hãy dùng dấu phẩy chứ không dùng dấu chấm, và đặt dấu phẩy bên trong dấu ngoặc kép.

✗ SaiShe said that "she was tired."
✓ ĐúngShe said that she was tired.

Lời nói gián tiếp không dùng dấu ngoặc kép.

✗ Sai"I need help," Anna said. → Anna said that I needed help.
✓ ĐúngAnna said that she needed help.

Đổi đại từ cho khớp với người nói: I của Anna trở thành she.

6Mẹo ghi nhớ

💡 Tell someone, say something: nếu ngay sau là một người, hãy chọn tell.

💡 Trước khi thuật lại, hãy tự hỏi hai câu: Bây giờ ai đang nói? (đại từ) và Bây giờ mình đang ở thời điểm và nơi nào? (từ chỉ thời gian và nơi chốn).

💡 Dấu câu trong lời nói trực tiếp nằm bên trong dấu ngoặc kép: ," ?" !"

7Kiểm tra nhanh

1. Maria   me that she was moving to Lisbon.

2. Which sentence is punctuated correctly?

3. (A week later) "I'm busy today," Ken said. → Ken said he was busy  .

4. "I love my job," Aisha said. → Aisha said that   loved   job.

5. "Please sit down," the nurse said to me. → The nurse asked me   down.